Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Xayaaba-da)

2

Lakab xalleefsan oo biyaha fadhiya iyo wixii la mid ah, korkooda ku samaysma.

waa la naqliyay ✓

m.dh Lakab qira yar oo fuula hooreyaasha, badanaa dabayshu xarfiso.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): scum

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) lakab xalleefsan oo doogo ah oo ku dul samaysma biyaha meel ku raaga ama durdur aan gu'in. Dh: saaruq.

2

xayaabo -da: (magac, dhedig, keli) xayaab ama dahaadh.

waa la naqliyay ✓

1

de: scum

2

initial: x

3

lx: xayaabo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-mass

6

key: xayaabo

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

waa la naqliyay ✓

Liana

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg saar.

2

xayaab -ka: (magac, lab, keli) dahaadh wax qariya caad aragga qariya. Dh: caad, xuub.

3

xayaab -ka: (magac, lab, keli) geed aan keli istaagin oo dhirta isku mara.

waa la naqliyay ✓

1

(Leela-da)

2

1. Qiiqu hadduu meel kore oo gudo ah ku ururo oo noqdo wax qiro leh, oo kolkol waxyaalo wargo la moodo ka soo laallaadaan.

3

2. Wixii biyuhu sidaas oo kale gebiyada iyo godadka gudohooda ugu sameeyaan: kolkol waxay yeeshan filgimmo dheerdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laallaada.

4

3. Xayaabo biyaha deggan korkooda ka samaysanta.

5

4. Cunnada la karshey oo qaboobaysa, xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

waa la naqliyay ✓

1

(Luun-ka)

2

Qolfo iyo xayaabo layiig ah oo qofka aad u harraada ama qabatooma afkiisu yeesho; jiil.

waa la naqliyay ✓

1

caad¹: m.l (-dad, m.l) 1. Xayaabo daruur ah oo meel sare ka muuqata.

2

caad²: m.l (daawo) Xuub cad oo isha qaybteeda madow fuula oo aragga yareeya.

3

caad³: m.dh 1. Meel dhagax ballaaran oo siman leh oo ciid ku hareereysantahay oo biyaha celisa. 2. C.daas joog/c.daas mar: wax buux ah (weel); qof fiican.

waa la naqliyay ✓

1

luun¹: m.l (-uumo, m.l) 1. Dhudda uu ku taaganyahay geed meseggo ama gallay. 2. Qolof iyo xayaabo layiig ah oo qof aad u harraaday faruuryihiisi yeeshaan; jiil. 3. Hammuun, qadsanaar.

2

luun²: m.dh Tib xoog leh oo sabuulka meseggada lagu shukulo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabo kor ka soo marta subag la shiilayo. 2. Gufarka hoos fariista subag la shiilay. 3. Ciyaar carruureed hadba kan wax taabtaa cararayo oo ay rayn tahay haddii uu galo yoolka isagoo aan la taaban.

waa la naqliyay ✓

1

caad¹: m.l (-dad, m.l) 1. Xayaabo daruur ah oo meel sare ka muuqata.

2

caad²: m.l (daaw.) Xuub cad oo isha qaybteeda madow fuula oo aragga yareeya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-uumo, m.l) 1. Dhudda uu ku taaganyahay geed meseggo ama gallay. 2. Qolof iyo xayaabo layiig ah oo qof aad u harraaday faruuryihiisi yeeshaan; jiil. 3. Hammuun, qadsanaar.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabo kor ka soo marta subag la shiilayo. 2. Gufarka hoos fariista subag la shiilay. 3. Ciyaar carruureed hadba kan wax taabtaa cararayo oo ay rayn tahay haddii uu galo yoolka isagoo aan la taaban.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xaab dul sabbeeya daadka rogmanaya. Dh: daadwadeen, xayaabo, xaafood, xunbo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labeen cagaaran oo ku dhalata meel ay biyo ku raageen. Biyaha leelo ayaa qarisay. Dh: saaruq.

2

leelo-da: (magac, dhedig, keli) cuntada la karshey oo qabowday xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

3

leelo -da: (magac, dhedig, keli) wixii biyuhu gebiyada iyo godadka gudohooda ku sameeyaan: kolkol waxay yeeshaan filgimmo dhaadhdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laadlaada.

4

leelo -da: (magac, dhedig, keli) qiiqa meel kore oo gudo ah ku urura oo noqda wax qaro leh.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhegdhegga xayaabo layiig ah iyo qolfo afka ku samaysma marka qofka gaajo ama harraad badani hayo.

waa la naqliyay ✓

(fal) deyro oo miir ama derbi ku wareejiso. Buutada lagu siiyay xayndaabo.

waa la naqliyay ✓

m.l.w eeg wax.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. things, substances

waa la naqliyay ✓

-waxyaabaha: (n) [plural of wax] things (thingis); items (aay-temis) ~ sheyyaal, walxo. Ex: ... iyo waxyaabo kale... and other things

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) shay yaal badan oo kala duwan. Dh: waxyaalo

waa la naqliyay ✓

1

de: things, substances Sg: wax

2

initial: w

3

lx: waxyaabo

4

pd: (/ha)

5

ps: n8-m-pl

6

key: waxyaabo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-aantay, -aamatay) Wax xaydaan u samaysasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dayr ku wareejiso. Aqalka xaydaamo. Dh: deyro.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaba-da)

2

1. Qoryaha qallalan oo dabka lagu shido; qoryo; shidaal.

3

2. Wax kasta oo la shito.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qoryo qallalan oo shidaal gala. 2. Qoryo qallalan, jilicsan oo xorshosh ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qoryo qallalan oo shidaal gala. 2. Qoryo qallalan, jilicsan oo xorshosh ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. firewood, kindling

waa la naqliyay ✓

xaabada: (n) firewood (faayer-woodh); brushwood (buraash-wuudh) qoryo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ururso wixii xaab meelahaa yaal. Orod madbakha soo xaabo hadaad hambo ka hesho.

2

xaabo -da: (magac, dhedig, keli) qoryo qallalan oo dabka lagu shidan karo. Dh: qoryo.

waa la naqliyay ✓

1

a: jaabo ~ jabo

2

de: firewood, kindling

3

initial: x

4

lx: xaabo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xaabo

waa la naqliyay ✓

1

(Hayab) N Samolus valerandi L. Primulaceae.

2

N Dalechampia scandens L. Euphorbiaceae.

3

N Cocculus pendulus (J. R. &G. Forst.) Diels Menispermaceae.

4

N Leptadenia arborea (Forsk) Schweinf. Asclepiadaceae.

5

N Pergularia daema (Forsk) Chiov. Asclepiadaceae.

6

N Pentarrinum insipidum E.Mey. Asclepiadaceae.

7

N Pentatropis cynanchoides R. Br. Asclepiadaceae.

8

N Pentatropis nivalis (J.F.Gmel.) Field & Wood. Asclepiadaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg aba'abayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u la-mid: alaab.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w 1. Duulal la rumaysanyahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo ciyaaro, xoolo la qalo iyo udug. 2. eeg ayaan².

waa la naqliyay ✓

m.dh.w 1. Duulal la rumaysanyahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo ciyaaro, xoolo la qalo iyo udug. 2. eeg ayaan².

waa la naqliyay ✓

1

(Layaab-ka)

2

Yaab.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen aan caadi ahayn oo ka dhasha dhacdo lamafilaan ah. la-mid: yaab.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen aan caadi ahayn oo ka dhasha dhacdo lamafilaan ah. la-mid: yaab.

waa la naqliyay ✓

vl. n. surprise, wonder, astonishment

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) surprise (sarparaayz); astonish (astoonish); amaze (ameeyz), astound (astawndh)-, dumbfound; take aback ~ yaab

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ka fajac oo yaab ha kugu dhaco. Dh: lafajac, ashqaraar, irkig.

2

layaab -ka: (magac, lab, keli) fajac iyo amakaag qofka ku dhaca, kolka wax ka keenaa uu helo. Dh: yaab, fajaciso, ashqaraar, irkig.

waa la naqliyay ✓

1

a: layaabid (da) [vn-f]

2

de: surprise, wonder, astonishment

3

lx: layaab

4

pd: (-ka)

5

ps: vn-m

6

see: yaab

7

key: layaab

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad xidhiidh sokeeye oo dhalasho ka dhexeeyo oon kuwa aadka iskugu dhaw ahayn. Dh: casabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Xayaad-ka)

2

1. Cayaaraha waaweyn oo la tunto mid ka mid ah.

3

2. Dhawaaq heeseed; luuq; madiix.

waa la naqliyay ✓

1

xayaad¹: m.l Nooc ka mid ah ciyaaraha saarka oo leh jiib, jaan iyo sacab, waxaana cayaar ammaanta diinta Islaamka ku dhisan oo ay dheelaan beeraleyda reer Dhoobey iyo Ugaarsatadaba. Dheeshaa sida Booranaha waxaa lagu daaweeyaa cudurro.

2

xayaad²: f.mg1 (-day, -dday) Nafley raaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah ciyaaraha saarka oo leh jiib, jaan iyo sacab, waxaana cayaar ammaanta diinta Islaamka ku dhisan oo ay dheelaan beeraleyda reer Dhoobey iyo Ugaarsatadaba. Dheeshaa sida Booranaha waxaa lagu daaweeyaa cudurro.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. special kind of dance; dance tune, dance-song

2

xayaad v. sing the tune for a dance; live it up, be lively

waa la naqliyay ✓

1

(fal) iska raaxayso; temeshlee oo sidaad doonto u faakihayso.

2

xayaad: (fal) hees ku luuqay. Noo xayaad aan ku maqallee. Dh: madiix.

3

xayaad -da: (magac, dhedig, keli) ciyaarsaareed haweenku ay ku bururaan ragguna u garaaco durbaanka marmar na ay boodaan oo ay ka qayb qaataan jinnibixiska qalabka lagu ciyaaro ama lagu tumo waxaa ka mid ah labo durbaan oo mid la yiraahdo Narso iyo mid gaaban oo la yidhaahdo Moqdan.

4

xayaad -ka: (magac, lab, keli) ciyaaraha waaweyn ee la tunto mid ka mid ah..

5

xayaad -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq heeseed. Xayaadkaaga na maqashii. Dh: luuq.

waa la naqliyay ✓

name-f life

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) timo jilicsan oo kala jeedjeeda. Dh: bidhiidh, yixi. Li: yoofil.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. sports; games; dances

waa la naqliyay ✓

-cayaaraha: (v) sport (ispoort); games (geeymis) ~ ciyaaro

waa la naqliyay ✓

1

de: sports; games; dances

2

lx: cayaaro

3

pd: (/ha)

4

ps: n1-m-pl

5

key: cayaaro

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Aynabo [town in north Somalia.]

2

Caynabo pr. n., [feminine] Aynaba

waa la naqliyay ✓

name-f black. Cf: Caynab

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (fiisikis) Dhaliye danab oo gaar ahaan loogu talagalay in uu dhaliyo qulqul quman.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l ) (fiisikis) Dhaliye danab oo gaar ahaan loogu talagalay in uu dhaliyo qulqul quman.

waa la naqliyay ✓

Dynamo

waa la naqliyay ✓

name-f dark, black

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh madaw ama xilli mugdi ah dhalatay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) habdhiska mishiinku ka dhaliyo qulqulka danabka oo ah winiinin iyo weehadsiin duubi gudbiye ah iyo birlabo awood badan oo iyagu dhankooda sameeya bedbirlabeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: fayoobaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kolka qaadka curubka laga cuno inta ka hadha ee la daadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhibco iyo baro uu yeesho neef uu aqal ku darrooshimeeyay.

2

hayaayo -da: (magac, dhedig, keli) siigo cas oo cirka isku shareerta oo indhaha u daran. Dh: siigo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: jinaabo.

waa la naqliyay ✓

-da (magac, dhedig, keli) diirdiirinta dhiigga qof muruq hayo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) Xoolo maalin walba biyo cabbid.

waa la naqliyay ✓

v. drink water every day (of livestock)

waa la naqliyay ✓

(fal) maalin walba biyo ku noqo; maalin walba biyaha cab. Dh: durduuro.

waa la naqliyay ✓

1

bw: durduuro

2

de: drink water every day (of livestock)

3

lx: ladaabo

4

nt: ladaabad (ka) [vn-m], ladaabasho (/da) [vn-f]

5

pd: (ladaabtay)

6

ps: v3b=

7

key: ladaabo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cantuugo caano ah oo mar afka aad looga buuxiyo. Magaabo geel maalin gellinkeed bay ku waddaa. Dh: kabbasho, cantuugo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dheeldheelliga uu sameeyo markab doon iyo wixi lamida oo badsaaran. la-mid: maraabe, maraame, maraamo.

waa la naqliyay ✓

f. n. roll, rolling (with the waves)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheeldheelliga uu sameeyo markab doon iyo wixii la mid ah oo badsaaran. Dh: maraabe, maraame, maraamo.

waa la naqliyay ✓

1

a: maraabe

2

de: roll, rolling (with the waves)

3

lx: maraabo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: maraabo

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) aad u jilicsan oon tabar lahayn oo si xun u kala jeejeeda. Nin timo mayaayo ah leh ayaa gaadhiga waday. Dh: bayaayo.

2

mayaayo-da: (magac, dhedig, keli) dhareer ka soo daata afka. Cibaadada badi inta aad duq mayaayo leh noqon. Dh: cantar, cantaf.

3

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dhul gabiib ama xaraar cas leh. Meel mayaayo ah ayaan soo maray oon timaha ka dhoobaystay.

4

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) roob aad u weyn oo cabsi leh. Ee mayaayada soo madow: ninkii meelloow ka roor. Dh: quulaamo, daruuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaraaba-da)

2

Dad isu dhow oo abtirsiino ka dhexayso; xigto; sokeeye; cashiiro.

waa la naqliyay ✓

1

qaraabo¹: m.dh.u Dad xagga hooyo ama aabbe xiriir dhalasho ka wadaaga.

2

qaraabo²: f.mg3 (-btay, -batay) 1. Miro, xabag iyo wixi lamida doonasho ama gurasho. 2. Wax aan la haysan oo loo baahan yahay dibadda ka doonasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad xagga hooyo ama aabbe xiriir dhalasho ka wadaaga.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] blood, relative form, ations, relatives, kin

2

qaraabo v. forage (for food); work to acquire; look for something one doesn't have

waa la naqliyay ✓

-qaraabada: (n) extended family; relatives (rela-tivis); kin (kin) ~ ehel, xigaalo, rixin

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad xag aabbo ama xag hooyo wax iskaga ah oo nasab ahaan isku dhaw. Ninkaa qaraabo ma nihin. Dh: xigto, sokeeye, cashiiro, casabo..

waa la naqliyay ✓

أقرباء

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) khiyaamo iyo qatalid cid an fialanayn lagula kaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Qayaaya-da)

2

Wax is leh ama isku jaan go'an wixii ku dheeri ah ama ka dhimman oo quruxdooda wax u dhimaya.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): bad match ~ fit; disharmonious, disproportionate

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax is leh ama isku jaango'an wixii ku dheeri ah ama ka dhiman ee quruxdooda wax yeelleeya. Gabadhu way qurux badan tahaye barta wejiga ayaase qayaayo ku ah. Dh: iin, dhalliil.

2

qayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dareen silloon oo dadka hela kolka uu matag hayo; waxa la dareemo kolka ay hunqaaco ku soo hayso. Dh: daalalyo, yalaalugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: bad match ~ fit; [atr.] disharmonious, disproportionate

2

lx: qayaayo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

key: qayaayo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) Wax hadba dhan u liicid.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax hadba dhan u liic.

waa la naqliyay ✓

name-f tall tree (taller)

waa la naqliyay ✓

m.l.w eeg si.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. ways

waa la naqliyay ✓