xatab — Macnaha & Turjumaada

1

(Xatab-ka)

2

Cagasaaraha ragaadka (jaranjarada) middood.

waa la naqliyay ✓

m.l Cagasaaraha ragaadka (jaranjarada) middood.

waa la naqliyay ✓

m.l Cagasaaraha ragaadka (jaranjarada) middood.

waa la naqliyay ✓

m. n. step (of staircase), rung (of ladder)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cagasaarrada jaranjarada middood. Dh: catabad.

2

xatab-ka: (magac, lab, keli) qori weyn oo qallalan. Xatab aan shidanno soo qaad. Dh: xulad.

waa la naqliyay ✓

1

de: step (of staircase), rung (of ladder)

2

initial: x

3

lx: xatab

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: xatab

waa la naqliyay ✓

1

(Xaab-ka)

2

1. Caleemaha dhirta oo inta engega geedka hoostiisa ku soo daata.

3

2. (oogada nafleyda) uurkujir.

4

3. Wax walba, intooda xun.

waa la naqliyay ✓

1

xaab¹: m.l.w 1. Caleemaha dhirta oo inta engega geedka hoostiisa ku soo daata. 2. Uurkujir (oogada nafleyda). 3. Wax walba intooda xun.

2

xaab²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Xaabo cunid (nafley). 2. Wax qaali ah ama wax aan qaali ahayn, urursasho. 3. Wax ururin. 4. Qashin iyo wax u eg cunid.

waa la naqliyay ✓

m.l.w 1. Caleemaha dhirta oo inta engega geedka hoostiisa ku soo daata. 2. Uurkujir (oogada nafleyda). 3. Wax walba intooda xun.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] dead leaves ~ plant material; rubbish, trash

2

xaab m. n., [collective] internal organs, entrails, intestines; less desirable meat (from outer limbs, head, etc.)

3

xaab v. sweep (up), collect, gather; glean, get what food one can (of animal)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. guts (ga-tis); entrails (en-tareelis); viscera (vi-sera); bowels (baaw-lis); intestine (in-tes-ten) calooleey, uurkujir. 2. old household items

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhammee oo gunta waxba ha ku reebin. Saxniga xaab. Dh: dhammee. Li: reeb.

2

xaab: (fal) ururso wax hadhaa ah oo laga tegey. Soco garaabada xaab. Dh: xaabxaab, ururso.

3

xaab -ka: (magac, lab, keli) wax hadhaa ah oo laga tegey oon qiimo badan lahayn, aan waxba lagu falin. Dh: hadhaa, xaaxaab.

4

xaab -ka: (magac, lab, keli) caleemaha dhirta iyo qushaashka geedka hoostiisa ku soo daadata. Xaabkii geedka hoos yaallay oo dhan daadkiibaa qaaday Dh: qushaash. Wa: xaabxaab.

5

xaab -ka: (magac, lab, keli) oogada nafleyda. Xaabka sare ayuu huruurac ka soo daatay. Dh: dub.

waa la naqliyay ✓

1

(Tatab-ka)

2

1. Qaab; joog; dherer; jin.

3

2. Kobta ay iska galaan bowdada iyo baridu; bowdo-barile; barijab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) 1. Joog, dherer. 2. Kobta ay iska galaan bowdada iyo barida.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. stature, height; shape, form

2

tatab m. n. fold at the base of the buttock ~ buttocks

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ballac aan joog ahayn oo balaadhni ah. Dh: balaadh.

2

tatab-ka: (magac, lab, keli) meesha ay iska galaan bawdada iyo badhidu. Dh: barijab, bowdabadhile.

waa la naqliyay ✓

1

(Xakab-ka)

2

1. Makaab.

3

2. Dhig lool ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo ceelka afka laga saaro; makaab. 2. Sallaanka meelihiisa cagta la saaro.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo ceelka afka laga saaro; makaab. 2. Sallaanka meelihiisa cagta la saaro.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. superstructure of a well

2

xakab m. n. small hut of branches

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoryo gaagaaban oo ceelasha afka ballaadhan leh afkooda lagu dhiso oo lagu yareeyo. Dh: karkaar, lakab. Wa: xakabyo.

2

xakab -ka: (magac, lab, kali) lool ama mar dhigaha la dulmariyo oo haylaammada iyo dhigaha u dhexeeya oo la saaro aqal Soomaaliga. Dh: lool, shax, mar.

waa la naqliyay ✓

Looxa labada madax kula bishilan labada udubraar ee sallaanka ama jaranjarada. Xakabyadu waa looxa inta lugaha la saaro tallaabsiga sallaan. ka loogu fuulo loogana soo daadago.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed caano leh oo sida haadaanta ah. Xalab caanihii ayaan wajiga marsaday. Dh: xalabi.

waa la naqliyay ✓

Erey lagu isticmaalo kolka wax gaar ah, la weyneyna hayo, ama culays gaar ah la saarayo, ama wax suuraggala madhaafaanka ay gaareen ama ayan dhaafi karin xoog farta loogu fiiqayo (sida: Cali tuugaa u soo dhacday oo xataa dharkii ka xadday; Ninku waa geesi oo xataa libaaxa kama baqo; Bal wax uun i sii, xataa shilin) - bal wax kale ama cid kale daaye; taniyo; -na.

waa la naqliyay ✓

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: “Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo”. 2. Haba yaraatee. Tusaale: “Bal wax uun i sii, xataa shilin”. la-mid: xitaa.

waa la naqliyay ✓

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo. 2. Haba yaraatee. Tusaale: Bal wax uun i sii, xataa shilin. la-mid: xitaa.

waa la naqliyay ✓

conj. even

waa la naqliyay ✓

(adv) even (ii-van) ~ xitaa. Ex: daacad baan kuu ahaan, xataa haddaan dhinto-, I will be loyal to you, even ifI had to die

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) eray la adeegsado kolka wax si guud loo sheegayo in ka mid ahna si gaar ah loo sii qeexayo oo farta lagu fiiqayo. Dh: ilaa.

waa la naqliyay ✓

1

bw: xitaa

2

cf: taniyo

3

de: even

4

initial: x

5

lx: xataa

6

ps: conj

7

xv: Arabic

8

key: xataa

waa la naqliyay ✓

1

(Hayab) N Samolus valerandi L. Primulaceae.

2

N Dalechampia scandens L. Euphorbiaceae.

3

N Cocculus pendulus (J. R. &G. Forst.) Diels Menispermaceae.

4

N Leptadenia arborea (Forsk) Schweinf. Asclepiadaceae.

5

N Pergularia daema (Forsk) Chiov. Asclepiadaceae.

6

N Pentarrinum insipidum E.Mey. Asclepiadaceae.

7

N Pentatropis cynanchoides R. Br. Asclepiadaceae.

8

N Pentatropis nivalis (J.F.Gmel.) Field & Wood. Asclepiadaceae.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaad-da) Habeennada aan dhaxanta lahayn oo oogadu u jeesho; jamaad.

2

2. (Kaad-ka) Illinka, xagga gudaha, labadiisa dhinac; xatabadda agteeda oo gudaha ah.

3

3. Kii aad; kan aad.

waa la naqliyay ✓

Xatabad

waa la naqliyay ✓

s.m. - xatabad, xatab.

waa la naqliyay ✓

n., qori, gi; fire, xaabo, -adi, xatab, -ki; hard wood, qori qaro leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Xatabad-da)

2

Qoriga ama dhiska dhagaxa ah oo albaab labadiisa qalbac hoos ka haya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Meesha aqalka laga galo; irrid-horaad.

waa la naqliyay ✓

f. n. doorstep, threshold

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jaranjarooyinka iska sarreeya ee bandaradaha lagu koro ee sallaanka teedsan middood. Dh: catabad.

2

xatabad -da: (magac, dhedig, keli) qori ama dhis dhagax ah oo albaabka labadiisa ferdadood hoosta ka haya.

waa la naqliyay ✓

1

de: doorstep, threshold

2

initial: x

3

lx: xatabad

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: xatabad

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel godan, canka xoolaha ku taal oo daaqu ku ururo.

waa la naqliyay ✓

v. reproach, complain

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) complain (kom-pleeyn) ~ cabo, cataw

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal calaacal iyo cataabis ah, ku hadal.

2

cataab -ka: (magac, lab, keli) hadalka calaacalka iyo cabashadu ku dheehan yihiin ee lagu hadlo kolka wax xumaadaan ama qofka ay da'diisu weynaato.

waa la naqliyay ✓

1

de: reproach, complain

2

lx: cataab

3

pd: (cataabay)

4

ps: v1=

5

key: cataab

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay; -tebi) Nafley jirkeeda meel ka mid ah cagta xoog u saarid iyadoo la soconayo. la-mid: qardab.

waa la naqliyay ✓

v. pound ~ beat (with hoof)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nafley jirkeeda meel ka mid ah cagta xoog u saarid iyadoo la soconayo. Dh: qardab.

waa la naqliyay ✓

1

de: pound ~ beat (with hoof)

2

lx: qartab

3

pd: (qartabay)

4

ps: v1=tr

5

key: qartab

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kala daadsanaa habee oo isku ratib. Dh: habee..

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey tusa illaa halka u dambeysa ee arrin looga jeedo. Dh: illaa, maca.

waa la naqliyay ✓

1

(Xabxab-ka)

2

Qare.

waa la naqliyay ✓

m.l Qare.

waa la naqliyay ✓

m.l Qare.

waa la naqliyay ✓

n. watermelon ((Citrullus vulgaris))

waa la naqliyay ✓

(Habhab) N,Og,Dj Citrollus lanatus (Thinb) Mansf. Cucurbitaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) watermelon (wotar-melan) ~ qare

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nooc khudradda ka mid ah oo geedkiisu dhulka ku dagaago dabadeedna dhaliya xabbado aad u kuuskuusan oo waawayn oo biya badan. Dh: qare.

waa la naqliyay ✓

1

bw: \de

2

de: watermelon,

3

initial: x

4

lx: xabxab

5

pd: (-ka)

6

ps: n2(a)-m

7

sc: Citrullus vulgaris

8

key: xabxab

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kala xafid oo wax kala boobid. Carruurtu xaftan ayay ciyaarayaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) xantaxanto ciyaar. Xantay oo carar. Dh: taabo, xantayso, xantee.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Laba qof ama ka badan wax ay isku haystaan ka garramid.

waa la naqliyay ✓

v. claim one's rights

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xaq isu sheegasho. Dh: xaqtamid.

waa la naqliyay ✓

1

de: claim one's rights

2

initial: x

3

lx: xaqtan

4

pd: (xaqtamay)

5

ps: v1=intr

6

key: xaqtan

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad xidhiidh sokeeye oo dhalasho ka dhexeeyo oon kuwa aadka iskugu dhaw ahayn. Dh: casabo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

waa la naqliyay ✓

Liana

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg saar.

2

xayaab -ka: (magac, lab, keli) dahaadh wax qariya caad aragga qariya. Dh: caad, xuub.

3

xayaab -ka: (magac, lab, keli) geed aan keli istaagin oo dhirta isku mara.

waa la naqliyay ✓

erey ixtiraam iyo qaddarin ah oo ilmuhu aabbihii ugu jawaabo kolka uu u yeedho. Dh: aabbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Tab-ta)

2

Aqoon gaar ah oo waaya'aragnimo lagu soo bartay oo hawl ama cayaar ama wax kale oo adag qabashadooda fududaysa; hab;

3

2. Sir; dhagar; xeelad; khatal.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) 1. Xeelad wax lagu qabto. 2. Hab; nidaam; qaab. 3. Caano lo'aad oo caloosha ku adkaada oo aan si fiican loo matagi karin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) 1. Xeelad wax lagu qabto. 2. Hab; nidaam; qaab. 3. Caano lo'aad oo caloosha ku adkaada oo aan si fiican loo matagi karin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. tactic; trick; cunning; skill; skills

2

tab v. come to know, realize

waa la naqliyay ✓

/taab/ (n) lifaaq maro ama warqad ah oo shay lugu dhejiyo (sida lifaaqa yar ee shaatiyada kulleetiga uga dhagan).

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) strategy (istaraa-ta-ji); tactics (taak-tikis); plan (palaan); politics (polo-tikis) ~ khiddad, sir, xeelad

2

tab -ay / tay: (v) miss (mis); feel the lack or loss of. Ex: ma i tabtay? did you miss me? ~teb

waa la naqliyay ✓

1

Tattica

2

Tact

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xasuuso inuu kaa maqan yahay; maxaa kaa magan dareen. Dh: teb.

2

tab: (fal) dhaaf oo tallow; mar oo hore u soco. Tab intaan albaabka lagaa xidhin. Dh: teb.

3

tab: (fal) cid kale, sir; farsamo kula dhaqan.

4

tab-ta: (magac, dhedig, keli) xeelad farsamo oo wax lagu qabto ee shaqada hagaajisa, ee lagu qiyaaso aqoon lagu kasbado waayo aragnimo. Tabta aqalada loo dhiso ayuu soo bartay. Dh: hab, nidaam, qaab, xeelad, xirfad.

waa la naqliyay ✓

Xeelad waayo-arag.

waa la naqliyay ✓

حيلة

waa la naqliyay ✓

1

(Xab-ka)

2

1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jiljilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan.

3

2. Biyo badan oo xalliiban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda.

4

3. Ukunta biyeheeda cad.

5

4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

waa la naqliyay ✓

1

xab¹: m.l 1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan. 2. Biyo badan oo xalliban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda. 3. Ukunta biyeheeda cad. 4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

2

xab²: m.l (cilmiga naflayda) Walax qoyan oo jiidma oo laga soo daayo xuubka malaaska. Xabku a) wuxu daafacaa xuubka; b) wuxu sahlaa socodka wixii dul maraya xuubka oo wuxuu ka dhowraa xoqniinka; c) wuxuuna qaadaa ensaymyada.

waa la naqliyay ✓

1

xab¹: m.l 1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan. 2. Biyo badan oo xalliban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda. 3. Ukunta biyeheeda cad. 4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

2

xab²: m.l (cilmiga naflayda) Walax qoyan oo jiidma oo laga soo daayo xuubka malaaska. Xabku a) wuxu daafacaa xuubka; b) wuxu sahlaa socodka wixii dul maraya xuubka oo wuxuu ka dhowraa xoqniinka; c) wuxuuna qaadaa ensaymyada.

waa la naqliyay ✓

m. n. albumen, white of egg; amniotic fluid, afterbirth

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a semiliquid slippery substance such as egg-whites or placental (pale-sental) fluid; mucus (miyuu-kas)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhareer is haysta layiig ah oo xuubabka jiljilicsan ee bacaraarkala yimaadda oo ka soo go'a. Dh: balqan.

2

xab -ka: (magac, lab, keli) biyo badan oo lag khafiifa ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalan la socda. Ilmaha xabka ka maydha.

3

xab -ka: (magac, lab keli) ukunta biyeheeda cad.

4

xab -ka: (magac, lab, keli) harag balaastig jilica ah oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagi dhaansado. Dh: aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: albumen, white of egg; amniotic fluid, afterbirth

2

initial: x

3

lx: xab

4

pd: (-ka Pl: xabab (ka))

5

ps: n4-m

6

key: xab

waa la naqliyay ✓

1

(Abab-ka)

2

1. Daaqbarad (xoolo).

3

2. Dhallaanka yaryar waxbarashadooda hore sida cunno cunidda; sansaanka, habka, ku-dayashada, (ama abaab).

waa la naqliyay ✓

1

abab¹: m.l Ubad xoolaad oo daaq barad ah. la-mid: abaab¹, ababid.

2

abab²: f.mg1 (-bay, -btay) 1. Ubad xoolaad daaq barasho. 2. Ku a.: dhallaan dad, aqoon, dhaqan iyo wixi lamida ku barbaarin. la-mid: abaab².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-bay, -btay) 1. Ubad xoolaad daaq barasho. 2. Ku a.: dhallaan dad, aqoon, dhaqan iyo wixi lamida ku barbaarin. m.f.dh, ababid.

waa la naqliyay ✓

1

v. learn something during childhood; grow up learning; be reared in

2

abab vl. n. training of young animals to graze (associated with weaning); initial learning of infants to

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'neef dhashay' wax cunista baro.

2

abab -ka: (magac, lab, keli) daaqbarashada neef yar. Neefkan caatada ah ababkii ayaa ka xumaaday.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dareere, biyo iyo wax la mid ah cab. Acab sharaabka laymuunta si aad hargabka uga hortagtid. Dh: cab.

2

acab -ka: (magac, lab, keli) qaadashada dareere, sida biyo wixii la mid ah. Dh: cabbitaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Adab-ta)

2

Kolay yar oo wax lagu gurto.

waa la naqliyay ✓

1

adab¹: m.l Suugaan.

2

adab²: m.dh (-byo, m.l) 1. Qalab u gaar ah aqal Soomaaliga oo wax lagu rito sida qufadda, xashinta iyo wixi lamida. 2. Kolay yar oo ka samaysan harag ama mayrax oo ay haweenku wax ku gurtaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] discipline (in education)

2

adab [feminine] n. small container, bag, purse

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. discipline (disipiliin)-, 2. a branch of knowledge or teaching; art (aart)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) magac guud oo lagu tilmaansado suugaanta, waana erey ka soo jeeda af Carbeed.

2

adab -ta: (magac, dhedig, keli) anshaxa iyo. dhaqanka wanaagsan.

3

adab-ta: (magac, dhedig, keli) kolay yar oo ka samaysan maydhax iyo wax la mid ah oo ay haweenka Soomaaliyeed wax ku ridan jireen.

4

adab -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah agabka aqal Soomaaliga oo wax lagu gurto.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Agab-ka) Waxtar; ciirsi.

2

2. (Agab-ta) Alaab.

waa la naqliyay ✓