Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

Erey lagu isticmaalo kolka wax gaar ah, la weyneyna hayo, ama culays gaar ah la saarayo, ama wax suuraggala madhaafaanka ay gaareen ama ayan dhaafi karin xoog farta loogu fiiqayo (sida: Cali tuugaa u soo dhacday oo xataa dharkii ka xadday; Ninku waa geesi oo xataa libaaxa kama baqo; Bal wax uun i sii, xataa shilin) - bal wax kale ama cid kale daaye; taniyo; -na.

waa la naqliyay ✓

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: “Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo”. 2. Haba yaraatee. Tusaale: “Bal wax uun i sii, xataa shilin”. la-mid: xitaa.

waa la naqliyay ✓

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo. 2. Haba yaraatee. Tusaale: Bal wax uun i sii, xataa shilin. la-mid: xitaa.

waa la naqliyay ✓

conj. even

waa la naqliyay ✓

(adv) even (ii-van) ~ xitaa. Ex: daacad baan kuu ahaan, xataa haddaan dhinto-, I will be loyal to you, even ifI had to die

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) eray la adeegsado kolka wax si guud loo sheegayo in ka mid ahna si gaar ah loo sii qeexayo oo farta lagu fiiqayo. Dh: ilaa.

waa la naqliyay ✓

1

bw: xitaa

2

cf: taniyo

3

de: even

4

initial: x

5

lx: xataa

6

ps: conj

7

xv: Arabic

8

key: xataa

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey tusa illaa halka u dambeysa ee arrin looga jeedo. Dh: illaa, maca.

waa la naqliyay ✓

1

de: you do / she does (X)

2

lx: -ataa

3

ps: v3-2sg/3f-prhb

4

xe: you go to sleep

5

xv: seexataa

6

key: -ataa

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaa-ga)

2

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

Summer

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

2

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

waa la naqliyay ✓

1

(Xatab-ka)

2

Cagasaaraha ragaadka (jaranjarada) middood.

waa la naqliyay ✓

m.l Cagasaaraha ragaadka (jaranjarada) middood.

waa la naqliyay ✓

m.l Cagasaaraha ragaadka (jaranjarada) middood.

waa la naqliyay ✓

m. n. step (of staircase), rung (of ladder)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cagasaarrada jaranjarada middood. Dh: catabad.

2

xatab-ka: (magac, lab, keli) qori weyn oo qallalan. Xatab aan shidanno soo qaad. Dh: xulad.

waa la naqliyay ✓

1

de: step (of staircase), rung (of ladder)

2

initial: x

3

lx: xatab

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: xatab

waa la naqliyay ✓

fk. la-mid: xataa.

waa la naqliyay ✓

[adverb] or [adverbial] [expression] even; too, also

waa la naqliyay ✓

même.

waa la naqliyay ✓

(adv) even (i-van) ~ xataa

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) eray la adeegsado kolka wax si guud loo sheegayo in ka mid ahna si gaar ah loo sii qeexayo oo farta lagu fiiqayo. Dh: xataa ilaa.

waa la naqliyay ✓

1

a: xataa

2

de: even; too, also

3

initial: x

4

lx: xitaa

5

ps: adv

6

key: xitaa

waa la naqliyay ✓

Haddaan wax kale jirin; hadday u yaraato; xataa.

waa la naqliyay ✓

Mid oo iyaga ahna...; xataa mid.

waa la naqliyay ✓

1

Uyaalka qofka hore oo kooxda ah kolka wax la taaranayo ama falku xaggiisa aada hayo (sida: biyo na siiya; wiilkii baa na arkay); annaga.

2

na: -na — Tiraab ereyada kale lagu xiriiriyo oo tixaha hadalka ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (sida: a) Waxa Guuleed la siiyey, Warfaana ha la siiyo; libaaxiina la dil; Adiguna ma rabtaa? b) Mana arag, mana maqal; ninna ma iman; sina u yeeli mayo; yaad aragtay? Cidna); oo; xataa.

waa la naqliyay ✓

Xataa wax yar; in yarna; baabbah; eber; waxba;.

waa la naqliyay ✓

e.d Hadday u yaraato; xataa. Tusaale: 'Agow ii ahaateenaa!'; 'Agow roob di'i lahaayaa.'

waa la naqliyay ✓

qr. Hadday u yaraato; haddaan wax kale jirin; agow; xataa. Tusaale: “Ana ii ahaateenaa!”; “Ana roob di'i lahaayaa!” la-mid: anaa².

waa la naqliyay ✓

qr. 1. (naxwe) Qurub lagu adkeeyo diidmada. Tusaale: “Waxba ma aha”. 2. (naxwe) Mid kasta; wax kasta. Tusaale: “Nimba si ayuu u qaatay”. 3. (naxwe) In badan. Tusaale: “Wuxuu doonaba wuu ka helayaa”. 4. Xataa. Tusaale: “Aniguba (ama amba) waan arkay”. 5. (naxwe) Eray ulajeeddooyinka tixaha midabyo badan oo kala gaar ah u yeela: “Aniguba waa aqaan”, “Markiiba wuu tegay”, “Kaasba qaad”, “Maba dhiibayo”, “Wuxuu sugaba galabtii buuiska tegay”.

waa la naqliyay ✓

m.l (fiisikis) Heerkulka heer ka sareeya, aanay neefi ku hooroobeyn, xataa haddii la kordhiyo cadaadiska saaran.

waa la naqliyay ✓

xi. Xataa; walow.

waa la naqliyay ✓

1

na¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aanay ku jirin. Tusaale: “Idinkaa na siiyay buuggan”.

2

na²: xi. 1. (-na) Qurub lagu xiriiriyo laba tixood. Tusaale: “Dariishadda fur, nalkana demi”. 2. Xataa. Tusaale: “Waxa Guuled la siiyay Warfaana ha la siiyo”. 3. Midkoodna, mana. Tusaale: “Midkoodna ma imaan karo, qofna ma iman”, “Waxaan oo kale weligay ma arkin mana maqlin”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Bannaanada aan dhirta lahayn ee woqooyiga Maraykanka iyo woqooyiga yurayshiya, oo inta badan ku yaal goobada Aartik iyo dhinaca woqooyi ee kaynaha caleen irbadleyda, ma jiro gobol weyn oo dhigmaa kubbad-badhka koonfureed. Sannadka intiisa badan celceliska heerkul bileedku wuu ka hooseeyaa barta biyuhu ku barafoobaan, jiilaaladuna aad bay u dheeryihiin una qabow yihiin, dhulkana waxa qariya baraf, xagaayadu way gaabanyihiin oo diiranyihiin, laakiin xataa luulyo celceliska heerkul bileedku kor uma dhaafo 10° C ah.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. (naxwe) Xataa, xataaba. Tusaale: “Walow anigu waan aqaan”. 2. (naxwe) In kastoo. Tusaale: “Dadka si caddaalad wax ugu qabo, walow taa ay adag tahay”.

waa la naqliyay ✓

(-ba) qr. 1. (naxwe) Qurub lagu adkeeyo diidmada. Tusaale: Waxba ma aha. 2. (naxwe) Mid kasta; wax kasta. Tusaale: Nimba si ayuu u qaatay. 3. (naxwe) In badan. Tusaale: Wuxuu doonaba wuu ka helayaa. 4. Xataa. Tusaale: Aniguba (ama amba) waan arkay. 5. (naxwe) Eray ulajeeddooyinka tixaha midabyo badan oo kala gaar ah u yeela: Aniguba waa aqaan; Markiiba wuu tegay; Kaasba qaad; Maba dhiibayo; Wuxuu sugaba galabtii buu iska tegay.

waa la naqliyay ✓

m.l (fiisikis) Heerkulka heer ka sareeya, aanay neefi ku hooroobeyn, xataa haddii la kordhiyo cadaadiska saaran.

waa la naqliyay ✓

xi. Xataa; walow.

waa la naqliyay ✓

1

na¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aanay ku jirin. Tusaale: Idinkaa na siiyay buuggan.

2

na²: (-na) xi. 1. (-na) Qurub lagu xiriiriyo laba tixood. Tusaale: Dariishadda fur, nalkana demi. 2. Xataa. Tusaale: Waxa Guuled la siiyay warfaana ha la siiyo. 3. Midkoodna, mana. Tusaale: Midkoodna ma imaan karo, qofna ma iman. Waxaan oo kale weligay ma arkin mana maqlin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Bannaanada aan dhirta lahayn ee woqooyiga Maraykanka iyo woqooyiga yurayshiya, oo inta badan ku yaal goobada Aartik iyo dhinaca woqooyi ee kaynaha caleen irbadleyda, ma jiro gobol weyn oo dhigmaa kubbad-badhka koonfureed. Sannadka intiisa badan celceliska heerkul bileedku wuu ka hooseeyaa barta biyuhu ku barafoobaan, jiilaaladuna aad bay u dheeryihiin una qabow yihiin, dhulkana waxa qariya baraf, xagaayadu way gaabanyihiin oo diiranyihiin, laakiin xataa luulyo celceliska heerkul bileedku kor uma dhaafo 10° C ah.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. (naxwe) Xataa, xataaba. Tusaale: Walow anigu waan aqaan. 2. (naxwe) In kastoo. Tusaale: Dadka si caddaalad wax ugu qabo, walow taa ay adag tahay.

waa la naqliyay ✓

/iivan/ (adv) 1. xataa. e.g. Even one dollar will be sufficient. (n) 2. simman (is-le'eg) (n) 3. dhaban (tiro-dhaban).

waa la naqliyay ✓

1

(Xatabad-da)

2

Qoriga ama dhiska dhagaxa ah oo albaab labadiisa qalbac hoos ka haya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Meesha aqalka laga galo; irrid-horaad.

waa la naqliyay ✓

f. n. doorstep, threshold

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jaranjarooyinka iska sarreeya ee bandaradaha lagu koro ee sallaanka teedsan middood. Dh: catabad.

2

xatabad -da: (magac, dhedig, keli) qori ama dhis dhagax ah oo albaabka labadiisa ferdadood hoosta ka haya.

waa la naqliyay ✓

1

de: doorstep, threshold

2

initial: x

3

lx: xatabad

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: xatabad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aayo danbe oo waxtar ah oo qof laga sugo. Ninka aan dantiisa aqoon aataar ma leh. Dh: aayo.

2

aataar-ta: (magacwadareed) dhaxalkii laga reebay adawyaashii hore ee la qiimeeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Ciid aad u jilicsan oo aan boor lahayn. la-mid: batuux.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Ciid aad u jilicsan oo aan boor lahayn. la-mid: batuux.

waa la naqliyay ✓

Sand

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ciid jilicsan oon dhagac iyo siigo midna lahayn. Daaradda bataax ku shub. Dh: niis, caddaan, tamuux.

waa la naqliyay ✓

v. reproach, complain

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) complain (kom-pleeyn) ~ cabo, cataw

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal calaacal iyo cataabis ah, ku hadal.

2

cataab -ka: (magac, lab, keli) hadalka calaacalka iyo cabashadu ku dheehan yihiin ee lagu hadlo kolka wax xumaadaan ama qofka ay da'diisu weynaato.

waa la naqliyay ✓

1

de: reproach, complain

2

lx: cataab

3

pd: (cataabay)

4

ps: v1=

5

key: cataab

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: faataadhugle.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka faanka iyo istuska badan. Dh: faataabakhle.

waa la naqliyay ✓

1

(Fataal-ka)

2

1. Ragga iyo naagaha isu geeya.

3

2. Maalka ku cayaara; aan wax dhaqaalaysan.

waa la naqliyay ✓

1

fataal¹: m.l (-llo, m.dh) Nin aan wax tashiilan.

2

fataal²: f.mg1 (-alay, -ashay) Ku f.: hanti ku ciyaarid.

waa la naqliyay ✓

1

fataal¹: m.l (-llo, m.dh) Nin aan wax tashiilan.

2

fataal²: f.mg1 (-alay, -ashay) Ku f.: hanti ku ciyaarid. m.f.dh, fataalid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. irresponsible man, squanderer, waster; pimp, procurer

2

fataal v. pimp, solicit

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. pander (paander); procurer (prokiyuurer). 2. one who is financially unfit or irresponsible

2

ku fataal -ay: (v) spend wastefully or extravagantly; dissipate (disapeeyt); waste weeyst)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof ragga iyo naagaha isku geeya oo isku shukaamiya.

2

fataal -ka: (magac, lab, keli) qof dhaqaaladdarro badan oo xoolaha ku ciyaara ama daranyeeya oo daadaadsha. Dh: musrif.

3

fataal -ka: (magac, lab, keli) qof dadka isku dira oo warka u kala qaada. Dh: namiim, iskudire.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Qof dadka isku dira; fidnoole; diradiroole.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Qof dadka isku dira; fidnoole; diradiroole.

waa la naqliyay ✓

m. n. instigator, one who rouses insurrection ~ incites rebellion

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) rabshadwade fidnad iyo isku dir ka shaqeeya. Fataan lalama saaxiibo. Dh: fidnawale, rabshoole.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: instigator, one who rouses insurrection ~ incites rebellion

3

lx: fataan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: fataan

waa la naqliyay ✓

1

fataax¹: m.l la-mid: fitaaxid.

2

fataax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: fitaax².

waa la naqliyay ✓

v. be enlarged, expanded ~ extended

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) spacious (ispeeysshes); roomy (ruumi) ~ fitaax, fataaxsan, waasac. — Syn: ample, capacious, commodious

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ballaadhashada iyo kala faaxidda, sida cinjir oo kale.

waa la naqliyay ✓

1

a: fitaax

2

bw: Arabic

3

de: be enlarged, expanded ~ extended

4

lx: fataax

5

pd: (fataaxay)

6

ps: v1=intr

7

key: fataax

waa la naqliyay ✓

(kasta + -a) mid walba oo kamid ah wax wada jira, oo falka samaynaya ama uu xaggiisa ka imanayo (nin kastaa arag; arday kastaa farta waa yaqaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Kataan-ta)

2

1. (shaxda) labo jare oo isxigsada oo hal ka dhexeeyo oo hadba mid laysugu dhacayo; weddin; irmaan.

3

2. Dhiqle.

waa la naqliyay ✓

m.dh Shax laba jare leh; irmaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. bedbug

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) shaxda, labo jare oo isxigsada oo hal ka dhexeeyo oo hadba mid laysugu dhacayo. Dh: weddin, irmaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: kutaan

2

de: bedbug

3

lx: kataan

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f

6

syn: dhiqle

7

key: kataan

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: misaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. example

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) for example ~ matal, misaal

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg masaal.

waa la naqliyay ✓

1

a: misaal

2

bw: Arabic

3

de: example

4

lx: mataal

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: mataal

waa la naqliyay ✓

1

1. (Mataan-ka) a) Labo ilmood oo hooyo isku kol dhashay, midkood lab. b) Labo wax oo isku mataansan, midkood.

2

2. (Mataan-ta) a) Labo ilmood oo hooyo isku kol dhashay midkood dheddig. b) Ceel af dhuuban oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

mataan¹: m.l (-no, m.l) 1. Labo ilmood oo hooyo isla mar dhashay midkooda labka ah. 2. Labo waxyaalood oo laysugu magac daro.

2

mataan²: m.dh (-no, m.dh) 1. Labo ilmo oo hooyo isla mar dhashay midkooda dheddigga. 2. Laba waxyaalood oo laysugu magacdaro ama la israaciyo. 3. Ceel af dhuuban, biyo badan oo ceelal kale ku dhow.

waa la naqliyay ✓

1

mataan¹: m.l (-no, m.l) 1. Labo ilmood oo hooyo isla mar dhashay midkooda labka ah. 2. Labo waxyaalood oo laysugu magac daro.

2

mataan²: m.dh (-no, m.dh) 1. Labo ilmo oo hooyo isla mar dhashay midkooda dheddigga. 2. Laba waxyaalood oo laysugu magacdaro ama la israaciyo. 3. Ceel af dhuuban, biyo badan oo ceelal kale ku dhow.

waa la naqliyay ✓

m. n. twin (male ~ female)

waa la naqliyay ✓

name-m twin

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) twin (tuwiin); one of two children born at the same birth

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil qof kale hooyadii uurka kula sidday oo la dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ceel biyo yar; ceel af dhuuban oo aad u hulan oo hoos u dheer. Dh: goof. Wa: mataano.

2

mataan -ka: (magac, lab, keli) labo imlood iyo in ka badan oo hooyo kol wada dhasho midkood. Wa: mataano.

3

mataan -ta: (magac, dhedig, keli) labo imlood iyo in ka badan oo hooyo kol wada dhasho middood oo gabadh ah.

4

mataan-ta: (magac, dhedig, keli) labada lafood ee dhundhunka ee xusulka iyo faraha u dhexeeya middood. Wa: mataano.

waa la naqliyay ✓

1

de: twin (male ~ female)

2

lx: mataan

3

pd: (-ka ~ -ta)

4

ps: n1-m/f

5

key: mataan

waa la naqliyay ✓