xasanaad

(Xasharaad-ka)

Nafley yaryar oo kumanyaal jaad u sii kala baxbaxda; waxay isaga mid yihiin oo lagu yaqaan: waxay lee yihiin oogo arorro leh oo u kala baxda saddex qaybood (madax iyo dhex ama saab iyo sal ama qaar danbe); lix lugood, iyo (kuwooda duula) labo ama afar baal; iyo labo gees oo madaxa ka taagan. Lafdhabar ma leh. Waxaa ka mid ah: diqsi, shinni, xoon, kaneeco, injir, aboor, balanbaallis, dhiqle, booddo, geesoole, doorshaan, kd.; ~ cayayaan.

m.l.u Cayayaan.

m.l.u Cayayaan.

m. n., [collective] insects

-ka: (n) insects (insektis); pests (pestis) ~ cayayaan

-ka: (magac, lab, keli) noole yaryar oon laf dhabar lahayn oo duula ama gurguurta. Dh: cayayaan.

bw: Arabic

de: insects

initial: x

lx: xasharaad

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

syn: cayayaan

key: xasharaad

-ka: (magac, lab, keli) sareedo iyo wanaagga xilli. Dh: samaad.

(Xasarad-da)

Gardarro; maag; adyad.

m.dh Carqalad; shiddo.

m.dh Carqalad; shiddo.

f. n. provocation, trouble, annoyance

-da: (n) disturbance (dis-teer-banis); problem (porob-lem); difficulty (difikalti) ~ rabshad, mushkilo, Im, dhibaato, dhib, rabash

-da: (magac, dhedig, keli) gardarro aan toos ahayn oo cid lagula kaco. Dh: xarrago, gardarro, alyad. Wa: xasarado.

xasarad -da: (magac, dhedig, keli) deggenaansho la'aan iyo khilaafyo dagaal. Dh: dhibaato. Wa: xasarado.

cf: adyad, maag

de: provocation, trouble, annoyance

initial: x

lx: xasarad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: xasarad

(Fasahaad-da)

Dhaqanxumo; xumaato; kibir; gurdarro.

fasahaad¹: m.dh 1. Dawga toosan oo laga leexdo. 2. Kibir.

fasahaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Dawga toosan ka weecasho. 2. Kibrid.

fasahaad¹: m.dh 1. Dawga toosan oo laga leexdo. 2. Kibir.

fasahaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Dawga toosan ka weecasho. 2. Kibrid. m.f.dh, fasahaadid.

f. n., [abstract] evil, injustice; scandal

fasahaad v. sin, do evil, break the moral code

-ka: (n) the act of spreading bad behavior and immorality or corruption; depravity (di paraavati) ~ fisqi, fusqi

-ka: (magac, lab, keli) dhaqan aan wanaagsanayn oo dadka kale lagu aafeeyo. Dh: fasaad.

fasahaad -ka: (magac, lab, keli) dhaqanxumo iyo aafo.

-da: (n) 1. wipe (waayp); by blowing or swiping. 2. deletion (diliishin) ~ masaxid-da

-da: (magac, dhedig, keli) gobol yar oo maro ama buush ah oo wax lagu masaxo. Harqad gooso oo masaxaad ka dhigo.

masaxaad -da: (magac, dhedig, keli) nadiifin oo wixii dul yaalla ka suubbin.

m.l la-mid: xarako (2).

-ka: (n) movement (muuv-ment); motion (mowshin) ~ dhaqdhaqaaq, socod Ex: xarakaadka ciidamada; the military movement

-ka: (magac, lab, keli) dhaqdhaqaaq iyo soo jiidasho ay mujaamalo ku jirto. Dh: xarakaysiin.

-da: (magac, dhedig, keli) maro yar oo daawaha laxooxda lagu dubo lagu masaxo. Dh: xasaas. Wa: xasaasado.

xasaasad -da: (magac, dhedig, keli) cuncun iyo kabxarar laga qaado waxyaalaha kugu wareegsan badhkood oo jidhku diido. Dh: xajiin, xasabo, xasaasiyad, cadanyo.

m.f.dh eeg xasaysan. la-mid: xasaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qarsoonaan oo wax aan la arkayn ahaan. Dh: khabbaysnaan, qarsoonaan.

m.f.dh eeg ba'san. la-mid: ba'sanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xumaaday oo ba'an ahaan. Ba'sanaanta beertu joogto maahe waa sannadkan oo keliya.

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) xaalad tirnaan ah ku sugnow. Ba'sanaanta fartu waa maxay ma roob baa ku da'ay? Dh: tirtirnaan, masaxnaan.

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax aan jirin. Dh: tirnaan, baaba'sanaan.

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) balanbalsanaan ku jira. Ba'sanaanta iyo batimaalsanaanta ka baylahtira xoolaha. Dh: baaba'sanaan.

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) bixitaan la'aan ku timaadda dalagga. Dh: bi'sanaan.

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) doorsoonaan ku timaadda dadnimada iyo dhaqanka qofka. Ba'sanaanta iyo buuri cabka aqoon la'aantaa u gaysay barbaarta. Dh: baaba'sanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid baahsan ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) cabsi ku joogitaan. Dh: didsanaan.

baqsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) caano baqay ahaan.

(Basanbaas-ka)

Dhibaato badan; hoog; ba'; silic; darxumo.

basanbaas¹: m.l Rafaad waxyeello weyn leh; hoog; ba'.

basanbaas²: f.mg1 (-say, -stay) Rafaad waxyeello weyn leh la kulmid.

basanbaas¹: m.l Rafaad waxyeello weyn leh; hoog; ba'.

basanbaas²: f.mg1 (-say, -stay) Rafaad waxyeello weyn leh la kulmid. m.f.dh, basanbaasid.

m. n. difficulty, suffering, hardships

basanbaas v. get into great difficulties; experience hardship

-ka: (magac, lab, keli) dhib iyo balanbal. Basanbaas baa ku dhacay kuwii boolida soo cunaye. Dh: baaba', dalambaabi, silic. Li: badhaadhe.

(Baxsanaan-ta)

Baxsan ama baxsi ahaan.

baxsanaan¹: m.f.dh eeg baxsan. la-mid: baxsanaansho.

baxsanaan²: m.dh (daawo) Xaalad maskaxeed lagu yaqaan farxad aan caadi ahayn iyo firfircoon oo caadiga ka baxsan, fahmo aad u kacsan oo si dhakhso ah ugu beddelanta caro dhawaansho.

m.dh (daaw.) Xaalad maskaxeed lagu yaqaan farxad aan caadi ahayn iyo firfircoon oo caadiga ka baxsan, fahmo aad u kacsan oo si dhakhso ah ugu beddelanta caro dhawaansho.

f. n., [abstract] excellence, distinction; being nice ~ good; goodness

-ta: (magac, lab, keli) mid wanaagsanaan ahaan. Dh: hannaansami.

de: excellence, distinction; being nice or good; goodness

lx: baxsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: baxsanaan

m.f.dh eeg cabsan. la-mid: cabsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax sakhraansan.

m.f.dh eeg dansan. la-mid: dansanaansho, densanaan, densanaan -sho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dab, laydh ama wax la mid ah bakhtiisan ahaan. Dh: densanaan.

m.dh la-mid: daranaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax isku darsan oo mid keliya ah haan. Isku darsanaanta subagga iyo caanuhu waa cunuun.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dawga toosan ka weecin. 2. Cid kibrin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dawga toosan ka weecin. 2. Cid kibrin. m.f.dh, fasahaadin.

v. lead into sin, make someone do evil, give a bad example

-yey / say: (v) cause to someone turn away from what is morally right or proper; corrupt (ko-rapt); pervert (peer-veert)

(fal) cid kale, dhaqanxumo bar, fasahaad ku rid.

de: lead into sin, make s.o. do evil, give a bad example

lx: fasahaadi

pd: (fasahaadiyey)

ps: v2a=

key: fasahaadi

-da: (magac, dhedig, keli) furriin aanu ninku joogin ama oggolayn oo qaadigu go'aamiyo haddii ninku meel dheer joogo ama la waayo oo uu xuquuqdii gabadha bixin keri waayo. Dh: fasikhid.

fasakhaad -da: (magac, dhedig, keli) dharka oo midabkiisu muunad baxo. Dh: liinbixid, doorsoon.

m.dh la-mid: fasakhnaan.

m.dh la-mid: fashalid.

-da: (magac, dhedig, keli) talo ama wax kale, guuldarraysad.

(Gacanqaad-ka)

1. Gacansaar; salaan.

2. Xaalsiin; u hoyad.

3. Dagaal.

4. Wax siin.

gacanqaad¹: m.l 1. Dagaal yar oo gacan la adeegsanayo. 2. Salaan kalgacaltooyo. 3. Siin; waxbixin. 4. la-mid: gacanqaadid.

gacanqaad²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid gacan ku salaamid. 2. (f.g) Qof xaal siin. 3. (f.mg) Dagaal bilaabid. 4. (f.mg) U g.: cid wax ugu deeqid.

gacanqaad¹: m.l 1. Dagaal yar oo gacan la adeegsanayo. 2. Salaan kalgacaltooyo. 3. Siin; waxbixin.

gacanqaad²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid gacan ku salaamid. 2. (f.g) Qof xaal siin. 3. (f.mg) Dagaal bilaabid. 4. (f.mg) U g.: cid wax ugu deeqid. m.f.dh, gacanqaadid.

v., [compound] shake hands; give compensation for injury; initiate a battle, fight

-ka: (n) 1. handshake (haandh-sheeyk); greeting (giriiting); salutation (saal-yu-teey-shin).

u gacan qaad -ay / day: (v) beat (biit); punch (paanji); slap (islaap); punish by hitting with the hand ~ garaac, dil, feer, dharbaax

(fal) cid kale, salaan gacanta ugu dhiib.

gacanqaad: (fal) «u ~» cid kale, gacanta kala dagaallan.

gacanqaad -ka: (magac, lab, keli) salaan labo qof isa salaamaan oo gacmaha isa saaraan.

gacanqaad -ka: (magac, lab, keli) gacanta ka dagaallamid. Dh: dagaallamid, gacankahadal.

de: shake hands; give compensation for injury; initiate a battle, fight

lx: gacanqaad

nt: gacanqaad (ka) [vn2a-m]

pd: (gacanqaaday)

ps: v1=cmp

key: gacanqaad

m.f.dh eeg gafsan. la-mid: gafsanaansho, gefsanaan, gefsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaadhid la'aan oo in dhexda kaga gu'id. Dh: gafsanaansho.

gafsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) xaqiiqada ka leexsnaan; runta garamarsanaan. Dh: qaldanaan.

m.f.dh eeg gashan. la-mid: gashanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhar iyo wixii la mid ah, ku labbisnaan oo xidhnaan. gashanaansho-ha: (magac, lab, keli) dhar iyo wixii la mid ah, ku labbisnaansho oo xidhnaansho.

m.f.dh eeg harsan. la-mid: harsanaansho.

(Jacsanaan-ta)

(ku jacsanaan) Rabitin wehesho; jacayl ama kal iyo laab wax la qabana hayo, ama lays faray, kd., u qabid; raalli ka ahaan.

m.f.dh eeg jacsan. la-mid: jacsa-naansho.

-ta: (magac, lab, kali) maka la sheegayo in maayad dab ah la dhex markiyay shay.

m.f.dh eeg kacsan. la-mid: kacsanaansho.

f. n. agitation

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kacsan ahaan; taagnaan.

de: agitation

lx: kacsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f

syn: lurnaan

key: kacsanaan

m.f.dh eeg karsan. la-mid: karsa-naansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax karsan ahaan.

m.dh la-mid: liqsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof wax ligay ahaan.

(Marsanaan-ta)

Wax wax marsan ama la marshey ahaan.

m.f.dh eeg marsan. la-mid: marsanaansho.

f. n., [abstract] state of being rubbed ~ spread (with something); painted

-ta: (magac, dhedig, keli) wax wax marsan ama la marshey ahaan.

de: state of being rubbed ~ spread (with s.t.); painted

lx: marsanaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: marsanaan

(Masarafad-da)

Gogol yar oo wareegsan oo caw ah, oo xeeryaha cunnadu ku jirto iyo gogosha loo dhexaysiiyo (dhawraarin ahaan).

m.dh (-do, m.l) Dhawraarin yar oo caws ka samaysan, oo cunnada gogosha laga xijiyo.