xarmo — Macnaha & Turjumaada

f.mg3 (-maday, -matay) 1. Xajiyid; xaj gudasho. 2. Waajibka xajka gudashadiisa gudagelid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) 1. Xajiyid; xaj gudasho. 2. Waajibka xajka gudashadiisa gudagelid. m.f.dh, xarmasho.

waa la naqliyay ✓

v. go on a pilgrimage to Mecca

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaramka teg adoo cibaado gudanaya. Ugu yaraan mar xarmo noloshaada. Dh: xaji, xaj.

2

xarmo: (fal) u banbax; u soo shir.

waa la naqliyay ✓

1

de: go on a pilgrimage to Mecca (thus fulfilling one's Islamic obligation)

2

initial: x

3

lx: xarmo

4

pd: (xarmaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: xarmo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-antay, -amatay) Qof maqan xumo ka sheegid.

waa la naqliyay ✓

v. gossip, talk about someone absent, back-bite

waa la naqliyay ✓

-xantay / xamatay: (v) talk behind someone's back; spread gossip about someone; tattle (taa-tel); blab (balaab)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kaa maqan iinihiisa dadka uga sheekee isagoon ku maqlayn. Qof kaa maqan xamo ha is odhan Ilaahaybaa ku arkayee.

2

xamo -ha: (magac, lab, keli) xanuun nafaqadarro keento oo afka dumarka kaga dhaca marka ay uurka leeyihiin ama ay dhalaan. Dh: xammo.

waa la naqliyay ✓

1

de: gossip, talk about s.o. absent, back-bite rw: xan

2

initial: x

3

lx: xamo

4

pd: (xantay / xamatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: xamo

waa la naqliyay ✓

1

(Carma-da)

2

Geed laamo dhuudhuuban iyo caleemo balbaallaaran leh, oo miro, kuwa canabka u eg, bixiya.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed laamo dhuudhuuban iyo caleemo balballaaran leh oo dhala miro kuwa canabka u eg.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed laamo dhuudhuuban iyo caleemo balballaaran leh oo dhala miro kuwa canabka u eg.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] plant species, with broad leaves and edible fruit

waa la naqliyay ✓

[ARMO] Cyphostemma of cyphopetalum 01, C. sp = Hemming 216 1, C. sp 03

waa la naqliyay ✓

1

(Armo) May Cissus aphylla Chiov. Vitaceae.

2

S, N Cissus quadrangularis L. Vitaceae.

3

May Cissus quinquangularis Chiov. Vitaceae.

4

N Cissus rotundifolia (Forsk.) Vahal. Vitaceae.

5

S Cissus cactiformis Gilg. Vitaceae.

6

S Cissus digitata (Forsk) Lam. Vitaceae.

7

C, S Cyphostemma dysocarpum (Gilg. & Brandt) Desc. Vitaceae.

8

C Cyphostemma cyphopetalum (Fres.) Wild & Drum. Vitaceae.

9

S Cyphostemma adenocaule (A. Rich) Wild & Drum. Vitaceae.

10

N Cypphostemma serpens (A.Rich.) Desc. Vitaceae.

11

S Cyphostemma stefaninianum (Chiov.) Desc. Vitaceae.

12

C Cyphostemma phyllomicron (Chiov.) Desc. Vitaceae.

13

S Portulaca quadrifida L. Portulacaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed laamo dhuudhuuban iyo caleemo balbalaadhan leh. Waxa uu ku marmaa geedaha kale ee jiridda adag leh, midho cinabka u eg na wuu leeyahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: plant sp., with broad leaves and edible fruit

2

lx: carmo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: carmo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) Ku d.: wax, wax kale ku biirid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) Ku d.: wax, wax kale ku biirid. m.f.dh, darmasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. mat

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale ku biir ama ku darsan.

2

darmo -da: (magac, dhedig, keli) bal la goglado oo maydho laga sameeyo ama iyada oo samaysan dibadda laga soo dhoofisto. Darmo xardhan ayay hooyo noo samaysay. Dh: bal, caw.

waa la naqliyay ✓

1

a: dermo ~ derin

2

de: mat

3

lx: darmo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: darmo

waa la naqliyay ✓

m.dh Kayn aan la mari karin. la-mid: jed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Kayn aan la mari karin; jed.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kayn aan la mari karin. Dh: jed.

2

jarmo -ha: (magac, lab, keli) wax si fiican loojaray ama gaar u go'an. Dh: sargoyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Karma-ha)

2

(weligi koox) kolka dayaxu uusan xiddig la fariisan oo u dhoweyn (aragga isha) ee uu labo xiddigood kalabbarkood fariisto.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) kolka dayaxu aanu xiddig la fadhiisan ee uuna u dhaweyn ee uu labo xiddigood kala badhkood fadhiisto.

waa la naqliyay ✓

s.m. marmar.

waa la naqliyay ✓

1

(Rarma-da)

2

Sida wax loo raro, rarka laftiisa.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: rarid.

waa la naqliyay ✓

f. n. act of loading; load

waa la naqliyay ✓

1

(Rarmo) May Schizachyrium kelleri (Hack) Stapf. Gramineae.

2

May Sporobolus helvolus (Trin) Th. Dur & Schinz. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) rarka laftiisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: rarniin

2

de: act of loading; load

3

lx: rarmo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: rarmo

waa la naqliyay ✓

1

(Sarma-da)

2

Nabar yar oo jiidan oo mandiil ama wax kale oo la mid ah lagu jeexay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nabar jeex yar leh oo aan haragga dhaafsanayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nabar jeex yar leh oo aan haragga dhaafsanayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. slit, incision, small cut

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nabar yar oo jiidan oo mandiil ama wax kale oo la mid ah lagu jeexay.

waa la naqliyay ✓

1

de: slit, incision, small cut

2

initial: s

3

lx: sarmo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: sarmo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun nafaqo darro keento oo dumarka dhala ama uurka leh afka kaga dhaca. Dh: xame.

waa la naqliyay ✓

1

(Xarfa-da)

2

1. Caws jilicsan oo dhego yaryar oo meelaha riska ah ka baxa; wuxuu yeeshaa sabuul miro yaryar leh (= eesow) oo la cuno.

3

2. Kax bannaan; dibir.

4

3. Kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

xarfo¹: m.l 1. Caws jilicsan oo dhego yaryar oo meelaha riska ah ka baxa; wuxuu yeesha sabuul miro yaryar leh oo la cuno. 2. (-ooyin, m.l) Kax bannaan; dibir. 3. Kalluunka jaad ka mid ah.

2

xarfo²: f.mg3 (-faday, -fatay) Hoore dabayl ku qaboobid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] soft grass species

2

xarfo [feminine] n. fish species

3

xarfo v. be put out to cool (of milk ~ liquid)

waa la naqliyay ✓

1

(Harfo) N Digitaria ternata (A.Rich.) Stapf. Gramineae.

2

N Eragrostis cilianensis (All.) Lut. Gramineae.

3

S Eragrostis minor Host. Gramineae.

4

N Eragrostis barrelieri Daveau. Gramineae.

5

N Panicum atrosanguineum A. Rich. Gramineae.

6

N Setaria verticillata (L) Beauv. Gramineae.

7

N Sporobolus ioclados (Trin)Nees. Gramineae.

8

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

9

N Tragus berteronianus Schult. Gramineae.

10

N Tragus racemosus (L)All. Gramineae.

11

N Tripogon subtilissimus Chiov. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laydhso oo meel neecaw leh ool oo qaboow.

2

xarfo -da: (magac, dhedig, keli) caws jilicsan oo habluhu haylaammada ka samaysan jireen.

3

xarfo -da: (magac, dhedig, keli) kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Xirma-da)

2

1. In gaar ahaan isugu xiran; guntin; cuntub.

3

2. Kob loo xiray in waa danbe la daaqo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhawr wax oo isku nooc ah oo isku xiran. 2. Dhul daaqsimeed muddo go'an laga xayiro daaqidda xoolaha si loogu aayo goor dambe.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhawr wax oo isku nooc ah oo isku xiran. 2. Dhul daaqsimeed muddo go'an laga xayiro daaqidda xoolaha si loogu aayo goor dambe.

waa la naqliyay ✓

f. n. bundle, sheaf; file

waa la naqliyay ✓

-xirmada: (n) package (paa-keeyj); bundle (bandhel)', bunch (banji) ~ guntin, gunud

waa la naqliyay ✓

1

Mucchio

2

Bundle

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) in isku xidhan. Dh: xidmo

2

xirmo-da: (magac, dhedig, keli) meel looseereeyey in kol dambe la daaqo. Dh: seere, xidhmo.

waa la naqliyay ✓

1

de: bundle, sheaf; [ext.] file

2

initial: x

3

lx: xirmo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

syn: cuddad, fayl

7

key: xirmo

waa la naqliyay ✓

1

(Xurma-da)

2

Weyneyn; sharaf; tixgelis; muuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Weyneyn; sharaf; tixgelis; muuno. 2. Hanti yar oo nin siiyo naagtiisa qaraabadeeda.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Weyneyn; sharaf; tixgelis; muuno. 2. Hanti yar oo nin siiyo naagtiisa qaraabadeeda.

waa la naqliyay ✓

f. n. honor, respect; favor, grace

waa la naqliyay ✓

name-f honor, respect; favor, grace (Arb)

waa la naqliyay ✓

-xurmada: (n) respect (ris-pekt); consideration (kon-si-dha-reey-shin); courtesy (koor-tasi) ~ tixgelin, qaddarin, tixgelis

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh sharafin qaddarin lagu metaalayo ama la rajaynayo qof xurmaysan ahaato.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qadrinin karaamayn. Si xurmo leh ayaa odayaasha dhaweeyey. Dh: xushmad, qadarin.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: honor, respect; favor, grace

3

initial: x

4

lx: xurmo

5

pd: (/da)

6

ps: n-f

7

key: xurmo

waa la naqliyay ✓

(Haramo) N Flaveria trinervia (Spreng) Mohr. Compositae.

waa la naqliyay ✓

1

(Harima-da)

2

Cunnada weyn oo maalinta kalabbarkeeda la cuno; qado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cuntada harkii la cuno; qado. 2. Wax jirro awgeed loo takooro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cuntada harkii la cuno; qado. 2. Wax jirro awgeed loo takooro.

waa la naqliyay ✓

f. n. lunch

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cuntada maalinta bartankeeda la cunno. Dh: qado, hadhimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: lunch

2

lx: harimo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: qado

6

key: harimo

waa la naqliyay ✓

marmot, n.m. - Ciyaalle

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaadhaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) raari meel saran. Raarmo abuur ku dhashay baa geedkan saran.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraka-da)

2

1. Xuruufta alifka intooda shaqalka ah.

3

2. Kordhigga iyo hoosdhigga iyo godniinka iyo reebniinka astaamahooda.

4

3. Dhaqdhaqaaq; nuuxnuuxsi.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

waa la naqliyay ✓

f. n. sign in Arabic writing indicating a vowel sound

waa la naqliyay ✓

-xarakada: (n) diacritic (dhaaya-kiri-tik); diacritical mark; macron (meey-karoori); accent (abksent)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xuruufta alifba'da Carabiga intooda shaqallada ah oo shibbanayaasha lagu shaqlo sida: kordhaw, hoosdhaw iyo godid.

2

xarako -da: (magac, dhedig keli) urur qadiyadu dhaqdhaqaaqa. Gobanimadoonka Jabuuti wuxu ka bilaabmay Xarakadii Shaqaalaha Boorka.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sign in Arabic writing indicating a vowel sound (placed above or below the consonant); See also: xarakad

3

initial: x

4

lx: xarako

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xarako

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xaramka siyaarasho. Dh: xarmasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xarmal-ka)

2

Tiire.

waa la naqliyay ✓

m.l Tiire.

waa la naqliyay ✓

m. n. cultivated plant species used medicinally

waa la naqliyay ✓

(Harmal) S Crotalaria emarginella Vatke. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed ka mid ah geedaha wax lagu daweeyo oo iniinihiisu kuwa sinsinta u eg yihiin. Xarmal soo goo oo carruurta sii. Dh: tiire.

waa la naqliyay ✓

1

cf: tiire

2

de: cultivated plant sp. used medicinally

3

initial: x

4

lx: xarmal

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m-enum

7

key: xarmal

waa la naqliyay ✓

v. enter the corral, go home (of animals)

waa la naqliyay ✓

1

a: xerow

2

de: enter the corral, go home (of animals)

3

initial: x

4

lx: xarood

5

pd: (xarooday / xarootay)

6

ps: v3a=intr

7

key: xarood

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Dhabarka dadka, labada daqay meesha u dhaxaysa oo godan.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Dhabarka dadka, labada daqay meesha u dhaxaysa oo godan.

waa la naqliyay ✓

vl. n. act of shaving

waa la naqliyay ✓

1

de: act of shaving

2

initial: x

3

lx: xiirmo

4

pd: (/da)

5

ps: vn-f

6

key: xiirmo

waa la naqliyay ✓

1

(Waxtarma-da)

2

Waxtar.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: waxgalmo, waxtarid.

waa la naqliyay ✓

f. n. use, benefit

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxtar.

waa la naqliyay ✓

1

a: waxtar

2

de: use, benefit

3

initial: w

4

lx: waxtarmo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: waxtarmo

waa la naqliyay ✓

1

(Xarmasha-da)

2

1. Xajka gudashadiisa u qasdiyid: Xaj niyeysi.

3

2. Meel ama qof u shirid, u banbixid.

waa la naqliyay ✓