xarfo — Macnaha & Turjumaada

1

(Xarfa-da)

2

1. Caws jilicsan oo dhego yaryar oo meelaha riska ah ka baxa; wuxuu yeeshaa sabuul miro yaryar leh (= eesow) oo la cuno.

3

2. Kax bannaan; dibir.

4

3. Kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

xarfo¹: m.l 1. Caws jilicsan oo dhego yaryar oo meelaha riska ah ka baxa; wuxuu yeesha sabuul miro yaryar leh oo la cuno. 2. (-ooyin, m.l) Kax bannaan; dibir. 3. Kalluunka jaad ka mid ah.

2

xarfo²: f.mg3 (-faday, -fatay) Hoore dabayl ku qaboobid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] soft grass species

2

xarfo [feminine] n. fish species

3

xarfo v. be put out to cool (of milk ~ liquid)

waa la naqliyay ✓

1

(Harfo) N Digitaria ternata (A.Rich.) Stapf. Gramineae.

2

N Eragrostis cilianensis (All.) Lut. Gramineae.

3

S Eragrostis minor Host. Gramineae.

4

N Eragrostis barrelieri Daveau. Gramineae.

5

N Panicum atrosanguineum A. Rich. Gramineae.

6

N Setaria verticillata (L) Beauv. Gramineae.

7

N Sporobolus ioclados (Trin)Nees. Gramineae.

8

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

9

N Tragus berteronianus Schult. Gramineae.

10

N Tragus racemosus (L)All. Gramineae.

11

N Tripogon subtilissimus Chiov. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laydhso oo meel neecaw leh ool oo qaboow.

2

xarfo -da: (magac, dhedig, keli) caws jilicsan oo habluhu haylaammada ka samaysan jireen.

3

xarfo -da: (magac, dhedig, keli) kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Qarfa-da)

2

Qafro.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: qorfo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qarfe.

waa la naqliyay ✓

Aristida adscensionis 10, Eragrostis ciliaris 10, Leptothrium senegalense? 10, Sporobolus fimbriatus 10, Sti pagrostis hirtigluma 10

waa la naqliyay ✓

1

(Halfo) C Aristida adscensions L. Gramineae.

2

S Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

3

N Chloris pycnothrix Trin. Gramineae.

4

S Aristida mutabilis Trin. & Rupr. Gramineae.

5

May, S Dignathia hirtilla Stapf. Gramineae.

6

C Eragrostis ciliaris (L)R.Br. Gramineae.

7

May Eragrostis perbella K.Schum. Gramineae.

8

C Leptothrium senegalense (Kunth) W.D. Clayton. Gramineae

9

C Panicum coloratum L. Gramineae.

10

C Sporobolus fimbriatus (Trin) Nees. Gramineae.

11

C Stipagrostis hirtigluma (Trin & Rupr) De Winter. Hramineae.

waa la naqliyay ✓

nickname-m cooler; cooling. Lit: very patient one

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hoore kulul ama diirran dabayl ku qaboojin.

waa la naqliyay ✓

v. cool (milk) down; put (liquid) out to cool

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) air (eer); expose so that air can cool

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo ama dareere kale laydha u dhig ha xarfadee. Xarfi caanaha ha qaboobaane. Dh: diir.

waa la naqliyay ✓

1

de: cool (milk) down; put (liquid) out to cool

2

initial: x

3

lx: xarfi

4

pd: (xarfiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: xarfi

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) 1. Xajiyid; xaj gudasho. 2. Waajibka xajka gudashadiisa gudagelid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) 1. Xajiyid; xaj gudasho. 2. Waajibka xajka gudashadiisa gudagelid. m.f.dh, xarmasho.

waa la naqliyay ✓

v. go on a pilgrimage to Mecca

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaramka teg adoo cibaado gudanaya. Ugu yaraan mar xarmo noloshaada. Dh: xaji, xaj.

2

xarmo: (fal) u banbax; u soo shir.

waa la naqliyay ✓

1

de: go on a pilgrimage to Mecca (thus fulfilling one's Islamic obligation)

2

initial: x

3

lx: xarmo

4

pd: (xarmaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: xarmo

waa la naqliyay ✓

1

(Xirfa-da)

2

Hawl la bartay oo lagu shaqaysto.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xirfad.

waa la naqliyay ✓

f. n. profession, craft, skill

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) aqoon faraha laga sameeyo oo waxqabad muuqda ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: profession, craft, skill

2

initial: x

3

lx: xirfo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: xirfad

7

key: xirfo

waa la naqliyay ✓

/aaljabra/ (n) xisaabta aljabrada (waxaa la isticmaalaa, xarfo tiro u taagan).

waa la naqliyay ✓

/itaaliks/ (n) xarfo ku qoran far yar-yar oo jiifta.

waa la naqliyay ✓

/stensal/ (n) 1. shay qoraalka ama naqshadda lala raaco (sida bir xarfo la dalooliyey leh; qaabeye) (v) 2. qoraal samayn adigoo shay xarfo daloola leh la raacaya. 3.nadaam wax loo daabaco iyadoo la isticmaalayo isteensal (stencil).

waa la naqliyay ✓

/safiks/ (n) xarfo lugu daba-qabto kalmad oo macnaha baddala ~ gadaal-gal (naxwe ahaan sida, quickly).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo la xidhiidha qayb ka mid ah xisaabta oo magacaa leh. Halkii tirada waxa beddela xarfo iyo calaamado.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) xuruuf af lagu qoro oo ka kooban shaqallo iyo shibbanayaal ama xarfo iyo xarako. Dh: far.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) laan laameha xisaabta ka mid ah oo lagu isticmaalo xarfo iyo summado kale oo u jooga lambarro. Habka isirayntu waa mid ka mid ah habka looga shaqeeyo aljebraha.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) noole fadhiya istaaji, sare u jooji.

2

kici: (fal) dad deggan dareenkooda dhaqaaji. Dadka waxa kicisay khudbaddii sheekha.

3

kici: (fal) far qoran akhri; xarfo meel ku dhigan isku akhri. Bal fartan kici, ma far shiinaa?

4

kici: (fal) meherad, dhaqdhaqaaqii wax soosaarka jooji; meherad baabi'i.

5

kici: (fal) cid kale, jiif ama hurdo ka toosi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) af ay cidi ku hadasho oo ay isku afgarato oo cod iyo xarfo leh. Luqadda aan ku hadlaa waa Soomaali. Dh: luqad, af, luuqad.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xuruufo la akhrin karo waraaq ku dul dhig; xarfo meel ku sawir si loo akhriyo. Magacaaga qor. Dh: dhig.

2

qor: (fal) qori diirka ka jaf oo shey wax lagu falo ka samee.

3

qor: (fal) dhagax ama wax kale oo adag hareeraha ka jejebi oo wax farshaxan qurux badan leh ka samee.

4

qor: (fal) gof diiwaan wax barasho ama mid shaqo magaciisa ku dar. Wiilka askarta qor. Dh: diiwaangeli.

5

qor-ka: (magac, lab, keli) hadhaaga iyo qashinka noolaha dabada ka yimaadda. Dh: xaar, sindho, saalo.

6

qor-ka: (magac, lab, keli) hadhaaga iyo jajabka ka hadha wax la qorayo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kell) xuruufo la akhrin karo waraaq ku dul dhigid; xarfo meel ku sawirid si loo akhryo. Dh: qoris, feegarid.

2

qorid -da: (magac, dhedig, keli) qori diirka ka jafid oo wax wax lagu falo ka samayn. Adeerkay wuxu caan ku ahaa qoridda fandhaallada. Dh: qoris.

3

qorid -da: (magac, dhedig, keli) dhagax hareeraha ka jajabin.

4

qorid -da: (magac, dhedig, keli) diwaan wax barasho ama shaqo, qof magacii ku darid.

waa la naqliyay ✓

algèbre, n.m. - aljebra (Nooc xisaabta ah oo Xarfo iyo Calaamado ka kooban.)

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: alifba'

3

de: letter of the alphabet

4

initial: x

5

lx: xaraf

6

pd: (-ka Pl: xarfo (/ha), xuruuf (ta))

7

ps: n3-m, n8-m

8

key: xaraf

waa la naqliyay ✓

1

a: xarfasho (/da) [vn-f]

2

de: being put out to cool

3

hm: 2

4

initial: x

5

lx: xarfad

6

pd: (-ka)

7

ps: vn-m

8

see: xarfo

9

key: xarfad_2

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax kulul ama diirran si ay u qaboobaan dabayl u dhigid.

waa la naqliyay ✓

v. put (milk) in a cool place, put (liquid) out to cool (down)

waa la naqliyay ✓

(fal) shaqayso oo muruqaaga maal. Intaad baryootami lahayd xarafso. Dh: xoogso.

waa la naqliyay ✓

1

de: put (milk) in a cool place, put (liquid) out to cool (down)

2

initial: x

3

lx: xarafso

4

nt: xarafsad (ka) [vn-m], xarafsasho (/da) [vn-f], xarafsi (ga) [vn-m]; Contrast: xarfo

5

pd: (xarafsaday)

6

ps: v3a=tr

7

key: xarafso

waa la naqliyay ✓

1

cf: caws

2

de: soft grass sp.

3

hm: 1

4

initial: x

5

lx: xarfo

6

pd: (/da)

7

ps: n0-f-col

8

key: xarfo_1

waa la naqliyay ✓

1

de: fish sp.

2

hm: 2

3

initial: x

4

lx: xarfo

5

pd: (/da)

6

ps: n-f

7

key: xarfo_2

waa la naqliyay ✓

1

de: be put out to cool (of milk ~ liquid) Contrast: xarafso

2

hm: 3

3

initial: x

4

lx: xarfo

5

pd: (xarfaday)

6

ps: v3a=intr

7

key: xarfo_3

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bilaha Muslinka ee dayaxa, tan ugu dambaysa oo Xajka la guto.

2

Carafo: magac loo baxsho gabadh ku dhalatay Carafo ama maalinka la joogsado goobtaa ee Xajka.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul aan la degganeyn oo oommane ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. deserted, inhospitable ~ desolate place

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul aan waddo iyo wadiiqo la maro toona lahayn oo cidla ciirsila' ah. Dh: qarfo, qarfe.

waa la naqliyay ✓

1

de: deserted, inhospitable ~ desolate place

2

lx: kharfo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f-loc

5

key: kharfo

waa la naqliyay ✓

m.dh Baryo meelo kala duwan lagu tago iyadoo cunto la raadsanayo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baryootan kolba qof wax la weydiisto. Guhaad wuxu yidhaa: qarafo ku liibaana akhwaan. Dh: dhawrto, sadago.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Warfog

waa la naqliyay ✓

name-f famous, well-known; celebrated

waa la naqliyay ✓

1

de: Warfog

2

initial: w

3

lx: Warfog

4

ps: name-f

5

key: Warfog

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bir aad loo ballaadhiyo oo inta daab godan la geliyo beeraha lagu xagaafo daadkana lagu mooso; majarafad daab godan la geliyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraka-da)

2

1. Xuruufta alifka intooda shaqalka ah.

3

2. Kordhigga iyo hoosdhigga iyo godniinka iyo reebniinka astaamahooda.

4

3. Dhaqdhaqaaq; nuuxnuuxsi.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

waa la naqliyay ✓

f. n. sign in Arabic writing indicating a vowel sound

waa la naqliyay ✓

-xarakada: (n) diacritic (dhaaya-kiri-tik); diacritical mark; macron (meey-karoori); accent (abksent)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xuruufta alifba'da Carabiga intooda shaqallada ah oo shibbanayaasha lagu shaqlo sida: kordhaw, hoosdhaw iyo godid.

2

xarako -da: (magac, dhedig keli) urur qadiyadu dhaqdhaqaaqa. Gobanimadoonka Jabuuti wuxu ka bilaabmay Xarakadii Shaqaalaha Boorka.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sign in Arabic writing indicating a vowel sound (placed above or below the consonant); See also: xarakad

3

initial: x

4

lx: xarako

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xarako

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xarfad-da) Xariiftan.

2

2. (Xarfad-ka) Xarfasho.

waa la naqliyay ✓

1

xarfad¹: m.l la-mid: xarfasho.

2

xarfad²: m.dh Xeelad qof u suurta gelisa in uu danihiisa si fiican u fushado.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xeelad qof u suurta gelisa in uu danihiisa si fiican u fushado.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. tactics, skill, cunning

2

xarfad vl. n. being put out to cool

waa la naqliyay ✓

-da: (n) skill (iskil); plan (palaan); scheme (iskiim); design (disaayn), method (mathad) ~ qorshe, balaan, khiddad, xeel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) sida ay biyuhu sameeyaan kolka ay neecaw yari ku dhacdo ee ay dusha hirarka yaryar ee is daba socda ay ku leeyihiin.

2

xarfad -da: (magac, dhedig, keli) xeelad iyo degdeg maskaxaysan oo wada socda. Dh: xariiftan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xarfin-ta)

2

Caano ama wax la mid ah oo aan daboollayn, meel neecaw leh dhigid, si ay u qaboobaan, u xarfadaan.

waa la naqliyay ✓

1

xarfin¹: m.f.dh eeg xarfi.

2

xarfin²: m.dh (fiisikis) Dariiqadda ay walaxi kaga beddelanto uumi isuguna bedesho dareere. Dareeruhu, tusaale ahaan, waxa sameeya uumi galey gibilka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (fiisikis) Dariiqadda ay walaxi kaga beddelanto uumi isuguna bedesho dareere. Dareeruhu, tusaale ahaan, waxa sameeya uumi galey gibilka.

waa la naqliyay ✓

Condensation

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) caano ama wax la mid ah oo aan daboollayn meel neecaw leh dhigid oo ku qaboojin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xarfin.

waa la naqliyay ✓

v. enter the corral, go home (of animals)

waa la naqliyay ✓

1

a: xerow

2

de: enter the corral, go home (of animals)

3

initial: x

4

lx: xarood

5

pd: (xarooday / xarootay)

6

ps: v3a=intr

7

key: xarood

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Dhabarka dadka, labada daqay meesha u dhaxaysa oo godan.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Dhabarka dadka, labada daqay meesha u dhaxaysa oo godan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xarfasha-da)

2

(caano, kd.) meel neecaw leh oollaansho oo ku qaboobid.

waa la naqliyay ✓

1

xarfasho¹: m.f.dh eeg xarfo². la-mid: xarfad¹.

2

xarfasho²: m.dh 1. Dhaqaaq tartiib ah ee biyaha sare ee badda ama haro oo ay dabayshu dhaqaajiso iyo dhaqaaqyada kale ee la midka ah sida ciidda iyo wixi lamida. 2. (jooloji) Tuulimaad kasta oo dhulka dushiisa ah oo la soo qaaday, gaar ahaan ka barafku tuulo amase biyaha ka yimaada barafka.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhaqaaq tartiib ah ee biyaha sare ee badda ama haro oo ay dabayshu dhaqaajiso iyo dhaqaaqyada kale ee la midka ah sida ciidda iyo wixi lamida. 2. (jool.) Tuulimaad kasta oo dhulka dushiisa ah oo la soo qaaday, gaar ahaan ka barafku tuulo amase biyaha ka yimaada barafka.

waa la naqliyay ✓

Drift

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hirar ay laydhu samayso yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Afa-da)

2

Naag la qabo; arad; oori; maranti; marwo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Haweenay la qabo; oori.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Haweenay la qabo; oori.

waa la naqliyay ✓

f. n. wife; woman, lady (respectful)

waa la naqliyay ✓

-afada: (n) wife (waayf) ~ xaas, oori

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haweenay la qabo; naag oday leh. Dh: arad, islaan, maranti, marwo, oori, xaas. Li: oday, say, abbaanwarre. Wa: afooyin.

waa la naqliyay ✓

1

de: wife; woman, lady (respectful)

2

lx: afo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: arad, xaas

6

xv: naag, oori

7

key: afo

waa la naqliyay ✓

1

(Xaf-ta)

2

1. Goyn xoog iyo dhaqso leh oo mindiyeed ama wax la mid ah, shanqarta ka yeerta.

3

2. Caanaha la liso waqtiyo kala duwan, kuwa ugu soo horreeya.

waa la naqliyay ✓

f. n. chop, slash

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu cabiro gundhin degdeg wax loo gundhiyo oo haf laga siiyo. Ushii uu gacanta ku hayay ayaa xaf laga siiyay. Dh: haf, go'.

2

xaf: (ereycodeed) erey lagu cabbiro jabaqda goynta degdegga ah. Lo'du waa wabax oo tigaaddii ayay xaf xaf ka siisay.

3

xaf -ta: (magac, dhedig, keli) caanaha godolka ka horreeya ee neefka laga liso. Dh: xoox.

waa la naqliyay ✓

1

de: chop, slash

2

initial: x

3

lx: xaf

4

pd: (-ta Pl: xafaf (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xaf

waa la naqliyay ✓

1

(Xar-ka)

2

1. Bahal yar oo qoryaha gala oo cuna; bulunbulyo.

3

2. Dhagax-badeed aad u fudud.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Budada ka soo daadata qoryaha buluunbulyadu gasho. 2. Xasharaad yar oo qoryaha hoos ka cunta. 3. Dhagaxbadeed aad u khafiif ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. wood-boring worm ~ weevil

waa la naqliyay ✓