Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(fal) meel quluul ah ka dhaadhac oohoos uga sisibo. Jarka ka xaraaro. Dh: daadeg.

2

xaraaro: (fal) meel tiiri ah fano oo kor u fuul. Xaraaro jiirta. Dh: fano, fuul.

3

xaraaro-da: (magac, dhedig, keli) lulo, caajis iyo hamaahsi madax xanuun la dareemo kolka wax la bartay la joojiyo sida sigaarka, xawsada, jaadka iyo waxyaale kale oo la mid ah. Niyada ayaan jaad ka jaroo xaraaro ima hayso. Dh: hamuun, baahi.

waa la naqliyay ✓

(fal) xaraaro ha ku hesho. Shaah rasiin ah u xaraaroo. Dh: hamuun

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-raaday, -raatay) la-mid: kharaarow.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) skin rash ~ roob sugow

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qadhaadh noqo; wax dhadhankiisu xadhaadh yahay noqo. Sida dacarta u xaraarow: Dh: kharaarow.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xaraar-ka) Dhadhan aan macaaneyn (ama kharaar, qaraar).

2

2. (Xaraar-ta) Dhagax-nuuradeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Gebi ku yaal babac qar dheer oo badanaa daayeerku ku hoydo habeenkii. 2. la-mid: tarro. Dhagax-nuuradeed.

waa la naqliyay ✓

1

xarąar¹: m.l 1. Dhadhan aan macayn. 2. Wallac. la-mid: kharaar.

2

xarąar²: f.g1 (-ray, -rtay) Haweeney wallicid.

waa la naqliyay ✓

xarąar: m.l 1. Dhadhan aan macayn. 2. Wallac. la-mid: kharaar.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): bitter taste; bitterness; bitter, acrid, sour

2

xaraar [feminine] n. limestone

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) bitter (bitar) ~ qaraar, kharaar

2

xaraar -tay: (v) morning sickness; sickness of early pregnancy ~ wallac

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhaadh oo cunto ama caleen ku sumaw. Jaadka ku xaraar. Dh: xadhaadh.

2

xaraar: (fal) jaad bun, shaah ama wax la mid ah u hamuun oo u baaho; xaraaro ha ku hesho oo cas iyo hamaahsi badan yeelo. Bunka u xaraar.

3

xaraar-ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn oo dacarta iyo dawooyinka badhkood ay leeyihiin. Bunka xaraar ayaan fuudi kari waayay Dh: qaraar, kharaar, qadhaadh, xadhaadh.

4

xaraar-ka: (magac, lab, keli) sumaw ama balalood lagu sumoobo oo lagu xadhaadho cunto ama caleen la cuno. Caano ama sharaab badan oo la cabbaa xaraarka way khafiifiyaan. Dh: xadhaadh.

5

xaraar -ta: (magac, dhedig, keli) jar aad u dheer oo in la fuulaa adag tahay. Xaraar daayeer xoolo ma daaqaan. Dh: jar, qaw.

6

xaraar-ta: (magac, dhodig, keli) ciid cad oo dhagax nuuradeed ah oo raggu madaxa marsadaan. Dh: darro, malaas.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baraare.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nabad iyo caano; wanaag iyo barwaaqo. Dh: wanaag, badhaadho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xeedho cunto ah oo casuumad iyo duco ahaan loo kariyo oo subag iyo caano wixii la helaba lagu daro. Dh: taraaro.

waa la naqliyay ✓

Kala-jeed u qallooca sida timaha burushka dambaaburada.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wareegyo marmaroorsan oon toos ahayn. Buurtu maraaro laga fuulo ayay leedahay.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Neef si wada jir ah u qalasho iyada oo qiimihiisa la wada bixinayo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

waa la naqliyay ✓

v. crawl, creep (on one's belly)

waa la naqliyay ✓

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

2

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

3

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: crawl, creep (on one's belly)

2

initial: x

3

lx: xamaaro

4

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

5

pd: (xamaartay)

6

ps: v3b=intr

7

key: xamaaro

waa la naqliyay ✓

name-m bitter taste; bitterness; acrid; sour. Lit: he whose enemy grieved at his birth while his parents and kinsmen were over-joyed

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil xilliguu dhashay cadawga reerkoogu jabay ama la rajaynayo inuu noqodo geesi xadhaadh.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof buka ama dhaawac ah baanin. 2. la-mid: kharaari. Wax qaraar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

v. make bitter ~ sour

waa la naqliyay ✓

1

(fal) khadhaadh ka dhig. Bunka adkee oo xaraari. Dh: qadhaadhee.

2

xaraari: (fal) wax sumaysan dawo sunta ka fadhaxda sii. Dh: balalatir, xadhaadhi.

3

xaraari: (fal) cunto lagu xadhaadho sii oo wax balalooday ka dhig. Dh: xadhaadhi.

waa la naqliyay ✓

1

a: kharaari

2

de: make bitter ~ sour

3

initial: x

4

lx: xaraari

5

pd: (xaraariyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: xaraari

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraaroowa-ha)

2

Geed dhulka ku faalala oo caleemo waaweyn.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-raaday, -raatay) 1. Wax kharaar noqosho. 2. Wax adkaaday noqosho (arrin). la-mid: xaraarow.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jaadku marka uu iib iyo siin dhaafo oo uu gubto. Daamiri nin xaraaro haysa iyo dameertoona ma daayo. Dh: baarixi, baryood.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad caadaysatay, sida shaah ama sigaar iyo wixii la mid ah u baaho. Dh: hamuun, xaraaroo.

2

haalaati -ga: (magac, lab, keli) wareer qabta qofka isticmaala buuriga iyo wixii la mid ah kolka uu waayo. Dh: xaraaro, hamuun.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaraaradi ha ku qabto; hamuun darteed la wareer.

2

halaati -ga: (magac, lab, keli) baahida la dareemo kolka la qabatimo sigaar, shaah, bun, jaad iyo wixii la mid ah. Dh: hamuun, xaraaro, xaraarad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaraaro iyo hamuun dartood, la wareer.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) afka oo si xooga loo kala waaxo oo loo kala qaado hurdo, xaraaro iyo wixii la mid ah awgeed. Dh: hamaansi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax hamuuni hayso ahaansho, baahi sigaar, qaad, cunto ama wax kale qab. Dh: xaraaro, baahi.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) arami, qush.

2

lahan-ka: (magac, lab, keli) halaati iyo xaraarood. lahan -ka: (magac, lab, keli) baahi aad ah oo cabbitaan loo baahdo. Dh: labhad.

waa la naqliyay ✓

(fal) jaad cun oo fayaan. Maanta margaan berrina meermeer. Dh: mirqaan. Li: xaraaroo marqaan-ka: (magac, lab, keli) fudfudayd iyo baraarug siyaada ah oon caadi ahayn hurdadana qofka u diida oo la dareemo kolka jaadka la qayilo. Margaan baan la seexan waayay: Dh: mirqaan, murqaan. Li: xaraaro, dubaab

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qof jaadka aad u cuna oo hadduu waayo u xaraarooda oo aan ka maarmin. Qaadqamax buu wiilkii yaraa noqday Dh: jaadqamax.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) caajisnaan oo wax wahab saaran yahay ahaan. Xaraaro ayaa qamacsanaanta ugu wacan.

waa la naqliyay ✓

1

de: creeper plant sp., with large leaves

2

initial: x

3

lx: xaraaroowe

4

pd: (/ha)

5

ps: n-m

6

key: xaraaroowe

waa la naqliyay ✓

1

(Xaarxaara-da)

2

Canaan foolxun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Canaan foolxun.

waa la naqliyay ✓

f. n. scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

waa la naqliyay ✓

-xaarxaarada: (n) censure (sen-sher), especially with the use of harsh or abusive language

waa la naqliyay ✓

1

Rimprovero

2

Reprimand

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel qashinka ka harharo oo la nadiifso. Dh: xaadhxaadho, fiiqfiiqo, harharo.

2

xaarxaaro: (fal) hadal canaan ah dheh oo noqnoqo. In badan xaarxaaro ha cabsadee. Dh: cancanaano.

3

xaarxaaro -da: (magac, dhedig, keli) canaan lagu noqnoqdo oo foolxun. Dh: cancanaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: canaan

2

de: scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

3

initial: x

4

lx: xaarxaaro

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xaarxaaro

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xaraaro dareemid. Dh: xaraarid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) Waqti dharaar ah wax cunid.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh milay dharaar ah dhalatay.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: farayaraan.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ugaar laysasho.

waa la naqliyay ✓

v. hunt for oneself, go hunting

waa la naqliyay ✓

-tay I gabraaratay: (v) hunt for food by hunting wild animals

waa la naqliyay ✓

(fal) soo ugaadhso; ugaadh soo dabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hunt for oneself, go hunting

2

lx: gabraaro

3

pd: (gabraartay)

4

ps: v3b=

5

key: gabraaro

waa la naqliyay ✓

f.g3 (garraartay, garraaratay) Garraar xirasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Haraarya-da)

2

Hiraanhir.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef-tuur xooluhu samee-yaan wakhtiga kulaylaha markay qooraxdu qabato.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] breathlessness

waa la naqliyay ✓

-haraaryaha / da: (n) gasp or breathlessness caused by sun's heat

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hiraanhirid; neeftuur.

waa la naqliyay ✓

1

de: breathlessness

2

lx: haraaryo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: haraaryo

waa la naqliyay ✓

(Kabraro) C Commiphora horrida Chiov. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Gararo) NFD, S Sterculia africana. (Lour) Fiori Sterculiaceae.

2

NFD, S Sterculia rhynchocarpa K.Schum. Sterculiaceae.

waa la naqliyay ✓

-xaddaarada: (n) civilization (sivalazeeyshin) also civilisation ~ ilbaxnimo, xaddaarad

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neecaw qabaw oo timaadda roobka dabadii. Xafafaro isku dhig oo macaanso.

waa la naqliyay ✓

1

xambaaro¹: m.dh Dhabar wax ku qaadid, dhabarka wax lagu qaado.

2

xambaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax dhabarka ku qaadasho. 2. Gabar la guursanayo xoog kula bixid. la-mid: xambaarso.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. throw (in wrestling); heavy fall

2

xambaaro v. fall heavily, crash down

3

xambaaro v. carry on one's back ~ shoulder

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Dh: xambaarso, xanbaaro.

2

xambaaro -da: (magac, dhedig, keli) dhicid ama kufid dhulka laga soo qo'o. Xambaaro ayuu cirkaa maray oo dhulka ku dhacay: Dh: kufid, kuftin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Ilmaha xanbaaro waa la kacayaaye. Dh: xambaarso, xambaaro.

2

xanbaaro -da: (magac, dhedig, keli) kufid dhulka laga soo go'o. Dh: kufid, kuftin.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bagadho yar oo qaadda cantoobo muggeed oo mudho ah; daasadda yar ee qasaaca laga faaruqiyo. Dh: tamaandho.

2

xanqaaro -da: (magac, dhedig, keli) cantoobo buuxda oo midho ah. Dh: xantoobo, cantoobo.

waa la naqliyay ✓

1

a: kharaar ~ qaraar

2

de: bitter taste; bitterness; [atr.] bitter, acrid, sour

3

hm: 1

4

initial: x

5

lx: xaraar

6

pd: (-ka)

7

ps: n2-m

8

key: xaraar_1

waa la naqliyay ✓

1

cf: nuurad

2

de: limestone

3

hm: 2

4

initial: x

5

lx: xaraar

6

pd: (-ta)

7

ps: n1-f

8

key: xaraar_2

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraarad-da)

2

1. Finaan yaryar oo waqtiga kulul dadka ka soo yaaca.

3

2. Haalaati; hamuun.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Firiiric yaryar oo jirka dadka ka soo baxa waqtiyada kulaylku jiro. 2. Tebidda la tebo wax loo baahanyahay sida shaaha, jaadka, sigaarka iyo wixi lamida. la-mid: xaraaradow¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Firiiric yaryar oo jirka dadka ka soo baxa waqtiyada kulaylku jiro. 2. Tebidda la tebo wax loo baahanyahay sida shaaha, jaadka, sigaarka iyo wixi lamida. la-mid: xaraaradow.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. craving, passion

2

xaraarad [feminine] n. prickly heat

waa la naqliyay ✓

-da: (n) stimulation (istimi-leey-shin); excitation (ek-saay-teey-shin); excited feeling; enthusiasm (en-thuu-zi-yaazim); keenness (kiin-nes); passion (paashin) ~ xamaasad, qiiro

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baahi shaah, bun, jaad, sigaar iyo wax la mid ah loo qabo. Dh: xaraaro, hamuun. Li: mirgaan.

2

xaraarad-da: (magac, dhedig, keli) finan yaryar oo waqtiga kulaylaha dadka korkiisa ka soo yaaca. Dh: araarad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xarąar².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) shaah, bun, Jaad, sigaar iyo wax la mid ah u baahasho oo caajis iyo hamaahsi badan yeelasho. Dh: hamuumid.

2

xaraarid -da: (magac, dhedig, keli) wax xadhaadhay oo balalooday noqosho. Dh: xadhaadhid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraarin-ta)

2

Xaraar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.dh eeg xaraari. la-mid: kharaarin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto uu ku xadhaadho siin. Dh: xadhaadhin.

2

xaraarin -ta: (magac, dhedig, keli) khadhaadh ka dhigid. Dh: xaraaris.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig; keli) eeg xaraarin.

2

xaraaris-ta: (magac, dhedig, keli) wax caleen ku sumoobay noqosho. Dh: xadhaadhis, xadhaadhid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraarug-ga)

2

Qof naf xuni ku jirto; nafkadhawr; sakaraad.

waa la naqliyay ✓

1

xaraarug¹: m.l Qof naf xumi ku jirto; nafkadhowr; sakaraad.

2

xaraarug²: f.mg1 (-gay, -gtay) Nafley sakaraadid.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof naf xumi ku jirto; nafkadhowr; sakaraad.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. dying person

2

xaraarug v. be near death, be in critical condition

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sakaraad nogo. Kelidaa xaraarug oo dadka ha dhibin.

2

xaraarug-ga: (magac, lab, keli) sakaraad naf ka eeg ah. Odayga xaraarug ma hayo xanuunse wuu qabaa. Dh: sankaraad, sakaraad.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalka ama qoraalka qaybta hordhaca u ah. Araar kooban ka dib, wuxuu u daadegay akhrintii gabayga. Dh: gogoldhig. hordhac. Li: gabagabo, gunaanad.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Hadal ama qoraal gogoldhig u samaysasho. 2. Ka sii a.: wax in ay dhacayaan la filayo ka afeefsasho. 3. Xoola la waraabiyey inta aanay rakaadan daaq tegid.

waa la naqliyay ✓

v. begin, introduce

waa la naqliyay ✓

-arartay / araratay: (v) make an introduction or preface

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arar jeedi; hadalkaaga ama qoraalkaaga hordhac u yeel. Dh: araaro.

2

araro -ha: (magac, lab, keli) hareeraha dooxada, ama halka la degan yahay meelaha u dhowdhow. Araraha intaan marahayey igu arkaayeene. Dh: hareeraha.

waa la naqliyay ✓

1

de: begin, introduce

2

lx: araro

3

pd: (arartay)

4

ps: v3b=

5

key: araro

waa la naqliyay ✓