xaqwaa

-ka: (magac, lab, keli) qof xalaalmiirad ah oo wuxuu xaq u leyahay wax an ahayn aan dondoonin.

Mawaa? Miyaa?

qr.we Erey weyddiimeed oo muujinaya shaki.

qr.we (naxwe) Erey weyddiimeed oo muujinaya shaki.

question word,: is it so?

de: is it so?

lx: mawaa

ps: qw + focus

see: miyaa

key: mawaa

(Xagaa-ga)

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

Summer

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

droit, justice.

Erey lagu isticmaalo kolka wax gaar ah, la weyneyna hayo, ama culays gaar ah la saarayo, ama wax suuraggala madhaafaanka ay gaareen ama ayan dhaafi karin xoog farta loogu fiiqayo (sida: Cali tuugaa u soo dhacday oo xataa dharkii ka xadday; Ninku waa geesi oo xataa libaaxa kama baqo; Bal wax uun i sii, xataa shilin) - bal wax kale ama cid kale daaye; taniyo; -na.

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: “Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo”. 2. Haba yaraatee. Tusaale: “Bal wax uun i sii, xataa shilin”. la-mid: xitaa.

fk. 1. Eray lagu isticmaalo kolka wax gaar ah la weyneynayo ama culays gaar ah la saarayo. Tusaale: Waa geesi oo xataa libaaxa (ama libaaxa xataa) kama baqo. 2. Haba yaraatee. Tusaale: Bal wax uun i sii, xataa shilin. la-mid: xitaa.

conj. even

(adv) even (ii-van) ~ xitaa. Ex: daacad baan kuu ahaan, xataa haddaan dhinto-, I will be loyal to you, even ifI had to die

(falkaabe) eray la adeegsado kolka wax si guud loo sheegayo in ka mid ahna si gaar ah loo sii qeexayo oo farta lagu fiiqayo. Dh: ilaa.

bw: xitaa

cf: taniyo

de: even

initial: x

lx: xataa

ps: conj

xv: Arabic

key: xataa

ba'waa! (tilmaame) tilmaan in sumad ama sinji uu wax leeyahay aanu doorsoomin. Summada reer hebel waa mid ba'waa ah oo lama garan waayo.

-ga: (magac, lab, keli) qofka garta laga. helo. Markhaati waa, waa garwaa. Dh: garwaayid. Li: garle.

m.l Qof aan quusan.

m.dh 1. Nooc shabaagta mallayga lagu dabo mid ka mid ah. 2. Xoog; tabar. 3. la-mid: taqwo.

m.dh 1. Nooc shabaagta mallayga lagu dabo mid ka mid ah. 2. Xoog; tabar. 3. la-mid: taqwo.

f. n., [abstract] strength, power, vigor

-da: (magac, dhedig, keli) xoog iyo naaxid; itaalaysi.

de: strength, power, vigor See also: taqwo

initial: t

lx: taqwad

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: taqwad

(Hara) Polygala senensis KI. Polygalaceae.

(falkaabe) erey tusa illaa halka u dambeysa ee arrin looga jeedo. Dh: illaa, maca.

n. phr., loc. over there, at that place

de: over there, at that place

initial: x

lx: xaggaa

ps: np-loc + focus

xe: At that counter over there.

xv: Xaggaa miiskaas ah.

key: xaggaa

(Xalwad-da)

Cunno waxyaalaha macmacaan ka mid ah oo warango iyo sonkor iyo subag laga sameeyo (ama xalwo).

m.dh Cunto macaan oo laga sameeyo sankor, subag, warango, bur iyo wixi lamida oo la cuno.

m.dh Cunto macaan oo laga sameeyo sankor, subag, warango, bur iyo wixi lamida oo la cuno.

f. n. halva

-da: (n) sweets (iswiitis) made mainly from sugar, cornstarch and ghee ~ xalwo

-da: (magac, dhedig, keli) cunto loos, sonkor daqiiq iyo saliid la isku xashay ka samaysan oo la isku shiilay oo aad u macaan. Dh: xalaawad, xalwo.

de: halva

initial: x

lx: xalwad

pd: (-da)

ps: n1-f

see: xalwo {N}

key: xalwad

f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid. m.f.dh, xammaalid.

(n) legal (lii-gal); fair (feer); proper (poro-per). Ex: xaq ma aha; it is notfair

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Laba qof ama ka badan wax ay isku haystaan ka garramid.

v. claim one's rights

-ka: (magac, lab, keli) xaq isu sheegasho. Dh: xaqtamid.

de: claim one's rights

initial: x

lx: xaqtan

pd: (xaqtamay)

ps: v1=intr

key: xaqtan

m.dh Xoolo badan.

(Xawaaj-ka)

Dhir udgoon oo cunnada lagu darsado; (ama xawaash).

m.l la-mid: xawaash.

m. n., [collective] spice ~ spices

-ka: (magac, lab, keli) geedo udgoon oo cunnada ama shaaha lagu dhex kariyo. Dh: xawaash.

xawaaj -ka: (magac, lab keli) khudradda inta dheriga lagu daro ee karis u baahan. Dh: khudrad; xawaash.

de: spice ~ spices {N}

initial: x

lx: xawaaj

pd: (-ka)

ps: n2a-m-col

key: xawaaj

1. (Xawaal-ka) Qabri; xabaal.

2. (Xawaa-sha) kolka baddu deggan tahay, dabayl la'aan darteed; aan baddu kacsanayn, darbadna lahayn.

xawaal¹: m.l la-mid: xabaalid.

xawaal²: m.dh Degganaanta iyo dib u gurashada badda.

m. n. grave, tomb

xawaal [feminine] n. calm sea

-ka: (magac, lab, keli) meel wax dhintay lagu aaso.

xawaal-sha: (magac, dhedig, keli) deggenaanshaha badda kolka aanay dabayli jirin. Maanta baddu waa xawaal oo waa lagu dabbalan karayaa. Dh: deggenaan.

xawaal -ka: (magac, lab, keli) dabayl dhacda marka ay badu kacsan tahay.

(ereycodeed) lagu tilmaansado codka shimbiraha iyo wixii la mid ah.

m.dh.u Haween; dumar.

-da: (magacwadareed) magac guud oo haween oo dhan ka dhexeeya. Dh: bilis, dumar, gamboolay. Li: rag

m.dh la-mid: xaqir¹.

m.dh la-mid: xaqir¹.

vl. n. holding in contempt; insulting

-da: (n) contempt (kon-temt), disdain (dis-dheeyn) ~ ihaano, yasid, xaqiris

-da: (magac, dhedig, keli) yasid iyo iska weyneyn qof beni'aadan ah lagula dhaqmo. Dh: dulleyn, yasid, quudhsi, iska weneyn. Li: ixtiraam.

de: holding in contempt; insulting

initial: x

lx: xaqiraad

pd: (-da)

ps: vn-f

key: xaqiraad

-ka: (magac, lab, keli) xaqii uu lahaa siin; magdhaw siin. Dh: xaqis.

(Xayawaan-ta)

1. Nafley.

2. Sankunneefle.

3. Duunyo; xoolo.

m.l.u 1. Naflay. 2. Sankuneefle. 3. Duunyo; xoolo. la-mid: xawayaan.

m.l.u 1. Naflay. 2. Sankuneefle. 3. Duunyo; xoolo. la-mid: xawayaan.

m. n., [collective] animals, living creatures, fauna

-ka: (n) 1. animal (a-ni-mal); domestic animal. Ex: xayawaanka dhiiga qabow; cold blooded animals. 2. stupid person

-ka: (magac, lab, keli) magac guud oo kulmiya noolaha aan duulin ee lafdhabarleyda ah. Dh: xawayaan.

bw: xawayaan

de: animals, living creatures, fauna

initial: x

lx: xayawaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

syn: nafley, sankunneefle

xv: Arabic

key: xayawaan

pr. n., loc. Baghdad [capital of Iraq.]

(n) Baghdad or Bagdad; the capital and largest city of Iraq

de: Baghdad [capital of Iraq]

lx: Baqdaad

ps: n0-loc-f

key: Baqdaad

-ta: (magac, dhedig, keli) hal caano yar. Baqjaar bidhe lagama buuxiyee balaan ubadka seexsho. Dh: magaan, badho, gabno. Li: haldoor, deeqa.

name-m sky God's niche or mark

(Caalwaa-ga)

Karti iyo xoog uu wax ku qabto la'; taag, maaro waayey, gabay; caatibawaa.

caalwaa¹: m.l 1. Karti iyo xoog uu wax ku qabto la'. 2. la-mid: caalwaayid.

caalwaa²: f.mg1 (-aayay, -ayday; -aayi) Tabar iyo awood arrin wax lagaga qabto waayid.

caalwaa¹: m.l Karti iyo xoog uu wax ku qabto la'.

caalwaa²: f.mg1 (-aayay, -ayday; -aayi) Tabar iyo awood arrin wax lagaga qabto waayid. m.f.dh, caalwaayid.

m. n., [abstract] frustration, lack of ability

-ga: (n) frustration (frastareyshin) ~ niyad-jab, wareer, ka quusasho, ka samrid

-ga: (magac, lab, keli) «uu taag waayid.

de: frustration, lack of ability

lx: caalwaa

pd: (-ga)

ps: n0-m-abs

key: caalwaa

(Caqdaad-ka)

(keli — caqdad) dhar midab badan oo dumarku qaato.

m.l eeg caqdad. la-mid: caqdad.

-ka: (magac, lab, keli) dhar midabyo badan oo uu dumarku xidho.

name-m sky God's sound

name-m God's country

-ta: (magac, dhedig, keli) meel qodan ahaan.

m.dh Ugaarsi.

-ka: (magac, lab, keli) dhul dhagax adag leh. Dh: jidke.

m.l Jeex harag ah, megdeysan, dacallada farqo ku leh la garwaaxeedsado oo dhallinyaradu ku shirtagaan.

(fal) kariwaa wax la rabay in la qabto oo awood iyo karti u waa.

hadiwaa -ga: (magac, lab, keli) karti shay lagu sameeyo waayid. Hadiwaa ayaan u samayn waayey howshii kariwaa.

v. fail to get, not be able to obtain something from someone

de: fail to get, not be able to obtain s.t. from s.o.

lx: ka waay

pd: (waayay)

ps: v1=expr

key: ka_waay