xanuun — Macnaha & Turjumaada

1

(Xanuun-ka)

2

1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartey darteed; kaar; dhuuri; halac, laxaw.

3

2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

waa la naqliyay ✓

1

xanuun¹: m.l 1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartay darteed; kaar; dhuuri; halac; laxaw. 2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

2

xanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Kaar iyo wixi lamida dareemid; xanuun yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. pain, ache; disease, illness, ailment

2

xanuun [inchoative] v. be in pain, hurt, ache

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. feeling of physical pain; pain (peeyn); sore (soor); ache (eeyk); pang (paang) ~ kaar, laxaw. 2. illness (iil-nes); disease (disiis); sickness (sik-nes) ~ jirro. Ex: xannuun khatar ah; a serious illness [disease]

waa la naqliyay ✓

1

Dolore; malattia

2

Pain; illness

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) laxaw aad u kull oo dubku dareemo kolka wax lagu jiido. Xadhi kooraanku wuu xanuun kulul yahay. Dh: kulayl.

2

xanuun -ka: (magac, lab, keli) bugtaan lala jifo ama lala jiitamo. Dabayshu waa xanuun la iska tallaalo. Dh: bugtaan, marad, jirro.

waa la naqliyay ✓

وَجَعَ، تَوَجُّع

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ubax ka baxa geedka cillaanka. Xannuun gooso.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax xanuuniya ku dhifo; xanuund areensii. Dh: xanuuji.

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'uun 3'.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'ani' iyo 'uun' oo la isku ladhay. Ani uun buu i dhalay aabbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ganuun-ka)

2

Weel caanood; haruub.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) 1. Haruub yar oo xoolaha lagu maalo (ari). 2. Ceel, meel salkiisa ka mid ah oo biyo ka soo maaxdaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. milk vessel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) gorof yar oo lagu maalo xoolaha. Ganuunka iyo xeedhyahaba middaan goor alleba dhiibin... Dabadeed ganuun buuxda iyo gaawe raacsadaye. Dh: hadhuub.

2

ganuun -ka: (magac, lab, keli) ceelasha la qodo kuwa dhuudhuuban ee afka yar leh. Dh: mataan.

3

ganuun-ta: (magac, dhedig, keli) caano geel oo lis ah. Ganuunteeda xoorka ah hashay gocatey laabtaydu.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk vessel

2

lx: ganuun

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: ganuun

waa la naqliyay ✓

1

(Hanuun-ka)

2

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

waa la naqliyay ✓

1

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

2

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

3

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

waa la naqliyay ✓

1

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

2

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

3

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

waa la naqliyay ✓

1

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

2

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

3

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

2

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Sanuun-ta)

2

Urka ka soo baxa waxa dufanka leh oo kululaada; siniin.

waa la naqliyay ✓

1

sanuun¹: m.dh (-nyo, m.dh) 1. Sunbaax ama urta ka soo baxda hilib la shiilayo ama la dubayo. 2. Saac-xumo dhacda oo wax kasta khayrka ka qaadda.

2

sanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Hilib la shiilayo ama la solay sunbaaxid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): smell of cooking

2

sanuun v. give off a smell of cooking

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) sweet smell of cooking; whiff (wi/); waft (waaft); aroma (arooma) ~ sunbaax

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ilig sida dahabka ah oon dahab ahayn oo habluhu ilkaha ka dul galiyaan oo ay ku xarragodaan. Gabadh sanuun gashan ayaa tukaanka iibinaysa.

2

sanuun -ta: (magac, dhedig, keli) ur ka soo baxda wixii dufan leh kolka la kulyleeyo ama la shiilo. Dh: fookhad, siniin, sanoon.

waa la naqliyay ✓

(Hamoon) N Diplolophium somaliensis Verdc. Umbelliferae.

waa la naqliyay ✓

1

xaruun¹: m.l Cod xabeeb leh oo hoos loo yiraahdo. la-mid: xuruubban¹, xuruun¹.

2

xaruun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -umi) Cod xabeeb leh hoos u dhihid. la-mid: xaruumbi, xuruubban², xuruun².

waa la naqliyay ✓

(tilmame) gun dheer ah oo hoos u qodan. Dacawaa ku dhacday ceel yanuun ah. Dh: yaloon.

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaysasha-da)

2

Hawl, dhib, xanuun adkaysi u lahaansho; dhabar-adkaansho; dulqaadasho

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaysi-ga)

2

Hawl, dhibaato, xanuun, dhabar-adayg u lahaansho; dulqaad.

waa la naqliyay ✓

1

1. Ba' qaba; si xun ku sugan; aad u xanuunsan.

2

2. Gardaran.

waa la naqliyay ✓

1

(Baawasiir-ka)

2

Barar iyo nabarro xanuun iyo cuncun badan oo malawadka afkiisu yeesho, badanaana dhiig ka yimaado; (ama baabusiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Balow-ga)

2

Cod dheer oo ka yimaada lo'da ama nafleyda kale qaarkeed, kolkay naxdo ama aad u xanuunsato.

waa la naqliyay ✓

1

(Barkadhac-a)

2

Muruqyada surka oo xanuuna waxbarkasho-xumo darteed.

waa la naqliyay ✓

1

(Barkadhicid-da)

2

Waxbarkasho-xumo darteed, muruqyada surku xanuunid.

waa la naqliyay ✓

1

(Barood-ka)

2

Xanuun daran oo geeri ka-warqab ahi hayo; sakaraad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baroodid-da)

2

Xanuun-geeriyaad hayn: sakaraadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bogsasha-da)

2

Caafimaad helid; xanuun ka bi'id; doorsasho; raysasho; ladnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bushi-ga)

2

Fayoobi-darro; cudur; jirro; bugto; xanuun.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabaad-ka)

2

Qaylo dheer oo nafleyda qaarkeed ka yeerta kolka wax ku dhacaan ama ay xanuunsato.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabsi-da)

2

Wax dhibaato keena ama xun ama xanuun leh, kd., argaggaxa ay nafleyda uurkeeda ku abuuraan; aragaggax, biqid, welwel.

waa la naqliyay ✓

1

(Cagaagid-da)

2

Meel cagaag leh oo cago caddaan lagu maray, xanuunkeed dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloolbax-a)

2

Caloosha oo socota oo laga baxo, xanuun ha wehesho ama yuusan weheline; shuban.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloolxanuun-ka)

2

Xanuun caloosha qabta; caloolqabad.

waa la naqliyay ✓

1

(Caradhaban-ka)

2

Nabar oogada ku dhaca, oo dhaawaca, xanuunkiisa hore; xanfaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Cudur-ka)

2

1. Fayoobi la'aan; xanuun gaar ah oo oogada ama xubin kamid ah, ku dhaca: bugto; jirro.

3

2. (-) Cudaddaar; marmarsiinyo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daab-ka) Alaabta ama qalabka qaarkiis, docdiisa loogu talaggalay in la qabto ama lagu qaado, kd.

2

2. (Daab-ta) Xanuun kubadhagaxow daran wata oo ku dhaca ubadka yaryar iyo weylaha iyo maqasha oo caanaha cusub iyo danbarku keenaan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daaf-ka) Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

2

2. (Daaf-ta) Doc, dhinac; barbar; gees; hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

(Xanuujin-ta)

2

Xanuun u yeelid, gaarsiin, dareensiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xanuuji.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) hurting (heert-ing); causing physical pain; punishment (pa-nash-ment)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xanuuniya ku jiidid; xanuun dareensiin. Waraabuhu xanuujin ayuu kaaga tegi. Dh: xanuunin, xanuujis.

waa la naqliyay ✓

1

de: pain, ache; disease, illness, ailment

2

hm: 1

3

initial: x

4

lx: xanuun

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

xe: heart trouble; Opp: caafimaad

8

xv: wadne xanuun

9

key: xanuun_1

waa la naqliyay ✓

1

de: be in pain, hurt, ache

2

hm: 2

3

initial: x

4

lx: xanuun

5

pd: (xanuunay)

6

ps: v1=inch

7

xe: Does it hurt here?

8

xv: Ma ku xanuunaysaa halkan?

9

key: xanuun_2

waa la naqliyay ✓

1

(Xanuunid-da)

2

Xanuun yeelasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xanuun².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) laxaw iyo xanuun yeelasho. Nabar bukaayi xanuunid ma daayo. Dh: xanuunis.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Qof jirasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Qof jirasho. m.f.dh, xanuunsasho.

waa la naqliyay ✓

v. feel ~ be sick, get ill; be in pain

waa la naqliyay ✓

-xannuunsaday / xannuusatay: (v) be sick or ill; sicken (sikari); contract a disease

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bukoo oo xanuun u jiifso. Xanuunso oo dhakhtarka teg. Dh: jirroo. Li: bogso.

2

xanuunso: (fal) wax lagugu dhiftay awgii garaac iyo kulayl dareen. Marka lagu qaniino xanuunso.

waa la naqliyay ✓

1

de: feel ~ be sick, get ill; be in pain

2

initial: x

3

lx: xanuunso

4

pd: (xanuunsaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: xanuunso

waa la naqliyay ✓

(Anuni) S, May, C Annona squamosa L. Annonaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-uumay, -uuntay, -uumi) Geed iyo wixi lamida jirridda ka jarid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Haan, dhiil iyo wixi lamida haruub ku daboolid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid dawga san ku toosin. 2. Dhaqan, figrad, ama aragti cid ku barbaarin. 3. Cid meel aanay garanayn tusid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid dawga san ku toosin. 2. Dhaqan, figrad, ama aragti cid ku barbaarin. 3. Cid meel aanay garanayn tusid. m.f.dh, hanuunin.

waa la naqliyay ✓

v. counsel, advise, orient, guide

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) show someone the way by leading, directing, or advising; guide (gaaydh)

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale waxa wanaagsan u tilmaan oo ku du'. Dh: hanooni, toosi. Li: hallee, baadiyee.

waa la naqliyay ✓

1

de: counsel, advise, orient, guide

2

lx: hanuuni

3

pd: (hanuuniyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: hanuuni

waa la naqliyay ✓

1

(Majnuun-ka)

2

Waalan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-jaaniin, m.dh) Qof waalan.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): madman; crazy

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) crazy (kareeyzi), insane or mad man

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof waalan oon miyir qabin. Majnuun dembi ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: waalan

3

de: madman; [atr.] crazy

4

lx: majnuun

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: majnuun

waa la naqliyay ✓

m.l (-no, m.dh) (juqraafi) Eray ka soo askunmay kelmadda carabiga ah ee “mawsim” macnaheeduna yahay “xilli”, carabta ayaana u isticmaasha dabaylo, xilliyeedka ka dhaca Badda Carbeed, kuwaas oo muddo lix bilood ah ka soo dhaca dhanka koonfurta galbeed (KG), lix biloodna ka soo dhaca dhanka woqooyi bari (WB). Imminka guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha a bannaanka, maxaa yeelay Bariga Aasiya waxay gaaraan ilaa 60 ee woqooyi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-no, m.dh) (juqraafi) Erey ka soo askunmay kelmadda carabiga ah ee 'mawsim' macnaheeduna yahay 'xilli', Carabta ayaana u isticmaasha dabaylo, xilliyeedka ka dhaca Badda Carbeed, kuwaas oo muddo lix bilood ah ka soo dhaca dhanka koonfurta galbeed (KG), lix biloodna ka soo dhaca dhanka woqooyi bari (WB). Imminka guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha a bannaanka, maxaa yeelay Bariga Aasiya waxay gaaraan ilaa 60 ee woqooyi.

waa la naqliyay ✓

Monsoon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha bannaannada.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax karti iyo awood leh. Dibi maynuun ah ayaan leehay. Dh: xoog, ahmin.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaanuun-ka)

2

Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ahi ku dhaqanto ama dadyow badani ku wada dhaqmo; xeer; (ama qaynuun).

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. la-mid: qaynuun, qeynuun.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. m.dh, qawaaniin. la-mid: qaynuun, qeynuun.

waa la naqliyay ✓

Rule

waa la naqliyay ✓

m. n. rule, law, ordinance, regulation; procedure; constitution

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen)-, rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaynuun, sharci, xeer, dastuur

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qodobbo sharci ah oo lagu heshiiyo si loo nidaamiyo maaraynta xidhiidhka bulshada dhexdeeda ama bulshada iyo dawladda u dhexeeya. Caliyoow qaanuunka ilaali oo ha ku xad gudbin. Dh: xeer, qaynuun.

waa la naqliyay ✓

1

a: qaynuun ~ qeynuun

2

bw: Arabic

3

de: rule, law, ordinance, regulation; procedure; [ext.] constitution

4

lx: qaanuun

5

pd: (-ka Pl: qawaaniin (ta))

6

ps: n2-m, n8-m

7

key: qaanuun

waa la naqliyay ✓

1

(Qaynuun-ka)

2

Qaanuun.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: qaanuun.

waa la naqliyay ✓

m. n. law, regulation, rule, order, procedure

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen); rule (rutd); bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaanuun, sharci

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xeer dadku dhigtaan ama Ilaahay u dejiyo oo lagu kala dambeeyo. Dh: qaanuun.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: law, regulation, rule, order, procedure

3

lx: qaynuun

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

see: qaanuun

7

key: qaynuun

waa la naqliyay ✓