xanqaaro

(fal) kuf oo xanbaaro dhulka ka soo go Xanbaaroo carruurtu ha kugu qosleene.

(Hagagaro) S Tephrosia villosa (L) Pers. Papilionaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) wax aan kolka horeba si wanaagsan u joogin, taabad oo dhaqaajin.

danqaro -da: (magac, dhedig, keli) dhagax ridqinka oo xanaf loo yeelo iyadoo wax adag lagu garaacayo. Dangaro ayuu u baahanyahay dhagax ridqinku.

-ta: (magac, dhedig, keli) meesha faaggu ka weecdo marka beer la qodayo. Faagga wanqaarta waa laga bi'iyaa.

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

v. crawl, creep (on one's belly)

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

de: crawl, creep (on one's belly)

initial: x

lx: xamaaro

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

pd: (xamaartay)

ps: v3b=intr

key: xamaaro

-da: (magac, dhedig, keli) meel ay wax ku bartaan carruurta yaryar een dugsi gaadhin oo lagu xanaaneeyo. Dh: xaddaano.

xanaano -da: (magac, dhedig, keli) dhaqaalayn iyo daryeel gaar ah oo dhan walba ah. Dh: dhaqaale, daryeel. Li: halladaado, dayac

v. carry on one's back

-ay / tay: (v) carry or transport on the back; usually carrying a child on the back

xanbaar -ka: (n) piggyback (bigi-baak); the act of transporting on the back ~xambaar

(fal) dhabarka ku qaad; dusha saar. Ilmaha xanbaar. Dh: xambaar.

xanbaar -ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo wax lagu qaado. Mocooyo xanbaar ma dhibo.

de: carry on one's back

initial: x

lx: xanbaar

pd: (xanbaaray)

ps: v1=tr

see: xambaar (and related entries)

key: xanbaar

(fal) meel quluul ah ka dhaadhac oohoos uga sisibo. Jarka ka xaraaro. Dh: daadeg.

xaraaro: (fal) meel tiiri ah fano oo kor u fuul. Xaraaro jiirta. Dh: fano, fuul.

xaraaro-da: (magac, dhedig, keli) lulo, caajis iyo hamaahsi madax xanuun la dareemo kolka wax la bartay la joojiyo sida sigaarka, xawsada, jaadka iyo waxyaale kale oo la mid ah. Niyada ayaan jaad ka jaroo xaraaro ima hayso. Dh: hamuun, baahi.

m.dh la-mid: danqaabid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg danqaab.

m.l la-mid: danqaaro.

-ha: (magac, lab, keli) taabasho la taabto wax kolka horeba aan luga adag ku joogin. Dh: dangaro, danqaab.

(Dunqaara-da)

Dadka mahee, nafleyda inteeda kale; 'dad iyo dunqaaro'; duunyo.

m.dh 1. la-mid: dunqaare. Caws dhaadheer oo dooxooyinka ka baxa. 2. Waxa Eebbe abuuray ee aan dadka ahayn.

f. n., [collective] animals, all living beings (except humans)

-ha: (magac, lab, keli) abuuraha aan dad ahayn. Dh: duunyo.

de: animals, all living beings (except humans)

lx: dunqaaro

pd: (/da)

ps: n-f-col

xe: all living creatures (i.e., humans and animals)

xv: dad iyo dunqaaro

key: dunqaaro

m.l 1. Xiiqid. 2. Qalbijab. 3. Wax si aan habboonayn loo qaado.

-ha: (magac, lab, keli) meel aad aaday wax ka soo waayid; lugooyo; luggo'id.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof dhibaato jir u geysasho. Tusaale: “Caasho wiilkii bay wanqaartay”.

-xaddaarada: (n) civilization (sivalazeeyshin) also civilisation ~ ilbaxnimo, xaddaarad

xambaaro¹: m.dh Dhabar wax ku qaadid, dhabarka wax lagu qaado.

xambaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax dhabarka ku qaadasho. 2. Gabar la guursanayo xoog kula bixid. la-mid: xambaarso.

f. n. throw (in wrestling); heavy fall

xambaaro v. fall heavily, crash down

xambaaro v. carry on one's back ~ shoulder

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Dh: xambaarso, xanbaaro.

xambaaro -da: (magac, dhedig, keli) dhicid ama kufid dhulka laga soo qo'o. Xambaaro ayuu cirkaa maray oo dhulka ku dhacay: Dh: kufid, kuftin.

(Xannaana-da)

1. Ilaalinta iyo dhaqaalaynta carruurta yaryar.

2. Maamulka carruurta xannaaneeya iyo hawlihiisa guud ahaan.

3. Dhaqaale; turaal.

m.dh Daryeel.

m.dh Daryeel.

f. n. tender-loving care, nurture, welfare, husbandry, nursing

-da: (n) 1. care (keer); caring (keer-ing). 2. day care (dheey-keer). 3. husbandry (has-ban-dhari)-, farming (faarm-ing) ~ dhaqaalayn. Ex: xannaanoda digaagga; poultry farming

Cura

Care

-da: (magac, dhedig, keli) meel ay wax ku bartaan carruurta yaryar een dugsi gaadhin oo lagu xanaaneeyo. Dh: xanaano.

xannaano -da: (magac, dhedig, keli) dhaqaalayn xag caafimaad iyo xag cunto intaba; daranyo dhabid. Dh: dhaqaale, daryeel. Li: halladaado. baylihin.

a: xannaanad

de: tender-loving care, nurture, welfare, husbandry, nursing

initial: x

lx: xannaano

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xannaano

تَرْبِيَة ( الْأَوْلَادِ )، اِحْتِضَانِ

(Qaranqaara-da)

Meel nabar ku dhacay, malaxda iyo dhiigmadoobaadka ku guntama.

m.dh 1. Malaxda iyo dhiigga ku guntama meel nabar ku dhacay. 2. Cayayaan yar, duula, dhurdaha u eg kase weyn oo sameeya malab.

f. n. pus-filled ~ suppurating wound

-da: (magac, dhedig, keli) raad uu reebo wax jidhka lagu dhifto oon sarin ama dhiig yaacin. Hadday gacantu qaranqaaro iyo qolof madaw yeelan. Dh: ligis, qarqoor.

de: pus-filled ~ suppurating wound

lx: qaranqaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: qaranqaaro

-ka: (magac, lab, keli) kufid oo xanbaaro dhulka ka soo go'id.

(fal) oogada canbaar iyo cuncun ku lahow.

canbaarow: (fal) ceebow; ceeb iyo dhalliil yeelo.

-da: (magac, dhedig, keli) dabayl roobka la socota.

(Hanqaaran-ka)

Meel wax loo doontay ama lagu malayna hayey, wixii ka waayid; hungoobid; luggooyo; (ama hanqaran).

hanqaaran¹: m.l 1. Luggooyo. 2. la-mid: hanqaarmid.

hanqaaran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof hankaagsan noqosho. la-mid: hanqaran².

v. fail to get ~ find; be disappointed

(fal) meel aad wax u doonatay, ku hankaag: ku soo hungow; ku luggo'.

hanqaaran -ka: (magac, lab, keli) meel wax loo doontay ama lagu malaynayey wax ka waayid. Dh: hungoobid, luggo'id.

hanqaaran: (tilmaame) qof hungoobay oo la luggooyay.

de: fail to get ~ find; be disappointed

lx: hanqaaran

nt: hanqaaran (ka) [vn-m] 'failure to find; disappointment'

pd: (hanqaarmay)

ps: v1=intr

key: hanqaaran

f.mg3 (-aatay, -aadatay) Wax sameyntoodu fasax u qaadasho.

f.mg3 (-aatay, -aadatay) Wax sameyntoodu fasax u qaadasho. m.f.dh, idanqaadasho.

(fal) kabaha iska bixi.

m.f.dh eeg wanqaari.

-ta: (magac, dhedig, keli) faagga weecin. Nin qodaal yaqaan wanqaarin ma sameeyo.

(Xaarxaara-da)

Canaan foolxun.

m.dh Canaan foolxun.

f. n. scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

-xaarxaarada: (n) censure (sen-sher), especially with the use of harsh or abusive language

Rimprovero

Reprimand

(fal) meel qashinka ka harharo oo la nadiifso. Dh: xaadhxaadho, fiiqfiiqo, harharo.

xaarxaaro: (fal) hadal canaan ah dheh oo noqnoqo. In badan xaarxaaro ha cabsadee. Dh: cancanaano.

xaarxaaro -da: (magac, dhedig, keli) canaan lagu noqnoqdo oo foolxun. Dh: cancanaan.

cf: canaan

de: scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

initial: x

lx: xaarxaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xaarxaaro

(fal) kuf oo xambaaro dhulka ka soo go'. Xambaaroo carruurtu ha kugu qosleene.

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhabarka ku qaadasho. la-mid: xambaaro.

v. carry on one's back

(fal) taageero la'aan dhabarka u rido; iskaa u xambaaro oo cidna ha taageersan. Hoo qaydka oo ilmaha xambaarso. Dh: xambaaro.

de: carry on one's back

initial: x

lx: xambaarso

nt: xambaarsasho (/da) [vn-f], xambaarsi (ga) [vn-m]

pd: (xambaarsaday)

ps: v3a=tr

key: xambaarso

(Xanbaarad-da)

Xanbaarasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka wax ku qaadad; dusha wax saarad. Dh: xambaarad.

(Xanbaarid-da)

1. Ilmo yar dhabarka ku qaadid.

2. Kor u qaadid, u sidid, u bilid.

-da: (magac, dhedig, keli) ilmo yar ama wax kale dhabarka ku qaadid. Dh: xanbaaris.

(Xanbaaris-ta)

Xanbaarid.

(Xanbaarsi-ga)

Xanbaarsasho.

-ga: (magac, lab, keli) dhabarka saarasho. Dh: xanbaarsad.

m.dh la-mid: xagaggaro.

(fal) deyro oo miir ama derbi ku wareejiso. Buutada lagu siiyay xayndaabo.

-da: (magac, dhedig, keli) tabaha legdanka midkood oo qofka loo du'wo xagga dhabarka dabadeedna dhulka lagu dhufto. Dh: sinsaarayn.

xanbaarasho -da: (magac, dhedig, keli) dhabarka u ridasho oo ku qaadid. Degta inaan wax ku qaado xanbaarasho ayaan ka jecelahay. Dh: xambaarad.

-ka: (magac, lab, keli) cabbitaanka ama cunnada ugu horraysa ee ilmaha afka loo saaro. Angar xalaal ah ilmaha sii. Curadkayga timir ayaan angar uga dhigay.

pr. n., loc. Nauru

de: Nauru

lx: Naaro

ps: n0-loc

key: Naaro

m. n. organ (of the body)

(Karo) N Otostegia modesta S. Moore. Labiatae.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaare.

de: organ (of the body)

lx: qaaro

pd: (/ha)

ps: n6-m

key: qaaro

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Meel qashin ka nadiifsasho. 2. Wax meel yaal wada qaadasho.

v. sweep ~ clean (a place) for oneself

(fal) meel fiiqo oo qashinka ka salabayso. Golaha xaaro. Dh: xaadho.

xaaro: (fal) rafo oo dhulka galgalo. Qosol xaaro. Dh: rafo, xaadho.

xaaro: (fal) sallaxo oo wixii alaab ama agab yaal oo dhan ka gur, meel xaadhan samayso. Booto xaadho ha laguu mitiriyee. Dh: sallaxo.

de: sweep ~ clean (a place) for oneself

initial: x

lx: xaaro

nt: xaarasho (/da) [vn-f]

pd: (xaartay)

ps: v3b=tr

key: xaaro

(Anqaas-ta)

Khad.

m.dh Hoore madow oo ka samaysan dhuxul, xabag, caano ama biyo isku riiqan oo ardada dugsiga quraanka wax ku qortaan. la-mid: inqaas.

m.dh Hoore madow oo ka samaysan dhuxul, xabag, caano ama biyo isku riiqan oo ardada dugsiga quraanka wax ku qortaan. la-mid: inqaas.

f. n. ink