xandho — Macnaha & Turjumaada

1

(Xandha-da)

2

Hanti; xoolo; maal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Maal; hanti.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] property, goods

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolaha la dhaqdo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hanti, maal, xoolo

2

de: property, goods

3

initial: x

4

lx: xandho

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-col

7

key: xandho

waa la naqliyay ✓

1

(Candha-da)

2

(geel; lo' kd.) xubin ballaaran oo laallaadda oo qurxub weyn iyo labo iyo ka badan oo naas, ka kooban.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Xubinta caanahu galaan ee xayawaanka dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Xubinta caanahu galaan ee xayawaanka dheddig.

waa la naqliyay ✓

f. n. udder

waa la naqliyay ✓

-candhada: (n) udder (adhar) ~ candhada xoolaha

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg cadho.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhays

2

de: udder

3

lx: candho

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: candho

waa la naqliyay ✓

1

(Qandha-da)

2

1. Fayoobi la'aan, xanuun ama cudurrada qaarkood lagu yaqaan, oo qofka kulayl iyo gariiriso qabtaan; xummad.

3

2. Bugto; jirro.

waa la naqliyay ✓

1

qandho¹: m.dh 1. Xummad. 2. Jirro. 3. Duumo.

2

qandho²: m.dh (daawo) Kulka jirka oo ka saramara kulka caadiga ah ee jirka: haddii afka laga cabbiro waxa weeye: 98,6° F oo u dhiganta 37° C. Haddii futada laga cabbirana waxa weeye = 99° F oo dhiganta = 37°C.

3

qandho³: f.mg3 (-oday, -otay) Cid jirro ku dhicid. la-mid: qandhoo.

waa la naqliyay ✓

1

qandho¹: m.dh 1. Xummad. 2. Jirro. 3. Duumo.

2

qandho²: m.dh (daaw.) Kulka jirka oo ka saramara kulka caadiga ah ee jirka: haddii afka laga cabbiro waxa weeye: 98,6° F oo u dhiganta 37° C. Haddii futada laga cabbirana waxa weeye = 99° F oo dhiganta = 37° C. m.f.dh, qandhasho.

3

qandho³: f.mg3 (-oday, -otay) Cid jirro ku dhicid. la-mid: qandhoo. m.f.dh, qandhood.

waa la naqliyay ✓

f. n. fever, temperature; illness, malady, indisposition

waa la naqliyay ✓

-qandhada: (n) fever (fii-ver); feverishness ~xummad

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun fudud oo ku soo booddo ah. Bugtaan kali ma haysee qandho yar ayuu u jiifaa. Dh: juucjuuc.

waa la naqliyay ✓

1

de: fever, temperature; [ext.] illness, malady, indisposition

2

lx: qandho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: qandho

waa la naqliyay ✓

حُمّى، حُمَّة

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nadiifso oo qashinka ka haro. Geedka hoostiisa xaadho. Dh: salabayso, xaaqo, haro.

2

xaadho: (fal) rafo oo dhulka galgalo. Qosol xaadho Dh: rafo, xaaro.

3

xaadho: (fal) sallaxo oo wixii alaab ama agab yaal oo dhan ka gur; meel xaadhan samayso. Booto xaadho ha laguu mitiriyee. Dh: sallaxo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaxandha-da)

2

Geed yar oo qodxo leh oo geelu daaqo (ama gocondho).

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed nagaar faalala, xooluhu cunaan, dhalo miro qodax leh oo markay qallalaan muda dadka iyo xoolaha. la-mid: gacandho, gocondho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed nagaar faalala, xooluhu cunaan, dhalo miro qodax leh oo markay qallalaan muda dadka iyo xoolaha. la-mid: gacandho, gocondho.

waa la naqliyay ✓

f. n. small plant species, with thorny fruits on which camels feed

waa la naqliyay ✓

-gaxandhada: (n) a small, thorny plant

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) midhaha qodaxda leh oo ka baxa geed yar oo qodxo leh oo geelu daaqo. Dh: gocondho.

waa la naqliyay ✓

1

a: gacandho

2

de: small plant sp., with thorny fruits on which camels feed

3

lx: gaxandho

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-enum

6

key: gaxandho

waa la naqliyay ✓

Indigofera colutea 01

waa la naqliyay ✓

1

(Kahando) C Kelleronia bricchettii Chiov. Zygophyllaceae.

2

C, Og Indigofera colutea (Brum. F.) Merr. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isku qasidda ranka iyo biigga turubka. la-mid: baandhayn.

waa la naqliyay ✓

-baandhada: (n) shuffling; mixing together

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) turubka is dhexgelintiisa si haadadku isugu dhafmaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: qandho².

waa la naqliyay ✓

(fal) xummadi ha ku hesho. Qandhoo ad kulaylkeeda aragtide Dh: xummadoo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) taanbuug: khaymad.

waa la naqliyay ✓

1

(Badha-da)

2

1. Neef baaqimo ah: caano yar

3

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Neef caano yar; baaqimo; gabno. 2. Dhex, kalabar, bartame.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. animal with poor milk-yield

2

badho [feminine] n., loc. center, middle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax buuxay, mid dhiman ka dhigo.

2

badho -da (magac, dhedig, keli) neef ishkin ah oo caano yar. Badho bidhe ma buuxiso. Dh: gabno, hooto. Li: ayro, haldoor.

waa la naqliyay ✓

s.m. - faafin dawladeed oo qoraal ah; naado.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadha-da)

2

Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

2

cadho²: m.dh (daawo) Caallir maqaarka oo uu keeno “sarcoptes scabiei”. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

waa la naqliyay ✓

1

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

2

cadho²: m.dh (daaw.) Caallir maqaarka oo uu keeno 'sarcoptes scabiei'. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] anger, malice, irritation

2

cadho [feminine] n., [collective] scabies; scab, itch; mange

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) a contagious skin disease, especially in domestic animals or livestock; scabies (iskay-biiz)

2

cadho -da: (n) anger (ang-ger) ~ xanaaq, caro. —Syn: rage, fury, ire, wrath, resentment, indignation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cudur xoolaha ku dhaca. Xoolihii cadho ayaa haysa. Dh: candho.

2

cadho -da: (magac, dhedig, keli) dareenka qofku yeesho marka uu maankiisu wax diido. Dh: umal, xanaaq, dhirif. Li: farxad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof maan gaaban oo aan caqli badan lahayn. Dh: coon. Li: fariid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cudur jidhka ku dhaca oo finan dheecaan leh yeesha jidhkuna googo'o. Dh: fanto.

waa la naqliyay ✓

(fal) «u ~» doono; weydiiso; u hanqaltaag.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. eyes

waa la naqliyay ✓

-indhaha: (n) [plural of ilsha] eyes (aayis)

waa la naqliyay ✓

naanays loo baxsho qof leh indho waaweyn ama soo baxsan.

waa la naqliyay ✓

inch. v. become empty, get used up

waa la naqliyay ✓

-madhtay / madhatay: (v) be empty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhammaaday oo idlaaday noqo. Gurcudoow madho, caddoow noo imo, aan ciyaarnee. Dh: idlaa.

2

madho: (fal) ka dhex naqayso. Buug fiican buugaagta ka dhex madho. Dh: xulo, baadho, sooco.

waa la naqliyay ✓

1

de: become empty, get used up

2

lx: madho

3

pd: (madhay / madhatay)

4

ps: v3b=inch

5

see: maro {N}

6

key: madho

waa la naqliyay ✓

m.dh Aafo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) digo ama wax kale oo xajiin leh.

waa la naqliyay ✓

(fal) kala fidi oo dhar iyo wixii la mid ah, meel qorrax ah ku laydhi. Wadho dharkaaga hakuu engegee. Dh: waro, ballaadhso

waa la naqliyay ✓

v. sweep

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) clean with a broom or brush; sweep (swiip) ~ fiiq, xaaq, xaar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) har wixii qashin ama guddaafad yaal oo ka nadiifi meesha. Daaradda xaadh. Dh: xaaq. fiiq, salabee.

2

xaadh: (fal) meel la degayo sallax oo wixii alaab yaal oo dhan ka gur dhagax iyo jabadkana ka wada fogee. Meesha waa la dhisayaaye xaadh.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaar {N}

2

de: sweep

3

initial: x

4

lx: xaadh

5

pd: (xaadhay)

6

ps: v1=

7

key: xaadh

waa la naqliyay ✓

1

(Xadra-da)

2

Digri.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (dii.) Digri.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (dii.) Digri.

waa la naqliyay ✓

f. n. religious devotion of the Sufi brotherhoods

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) digri iyo qasaa'id Nebi ammaan ah oo durbaan iyo sacab wata oo maqaamyada laga sameeyo. Mawliidka meel walba xadro ayaa laga tumaa. Dh: Nebi'ammaan, samdi.

2

xadro -da: (magac, keli) maqaam culimada iyo xeruhu isugu yimaaddaan oo xadrooyin lagu tumo. Dh: maqaam. Wa: xadrooyin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: digri

2

de: religious devotion of the Sufi brotherhoods (consisting of singing and rhythmic movements)

3

initial: x

4

lx: xadro

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xadro

waa la naqliyay ✓

1

(Xanja-da)

2

Xabag jiidanta oo aan kala go'in, badanaa tan la calashado.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xabag jiidanta oo aan kala go'in, badanaa tan la calashado.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xabag jiidanta oo aan kala go'in, badanaa tan la calashado.

waa la naqliyay ✓

f. n. chewing gum

waa la naqliyay ✓

-xanjada: (n) gum (gam); especially chewing gum

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xabag jiidanta oo aan kala go'in oo la calashado.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xabag; jiidan

2

de: chewing gum

3

initial: x

4

lx: xanjo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xanjo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Xog cid ku saabsan sir ahaan u raadsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Xog cid ku saabsan sir ahaan u raadsasho. m.f.dh, xansasho.

waa la naqliyay ✓

v. ask ~ inquire secretly about

waa la naqliyay ✓

-xansaday I xansatay: (v) pry (paraay); snoop (isnuup); keep one's ears open; obtain information through secret inquiry ~ xogwarayso

waa la naqliyay ✓

(fal) hadal sir ah u sheego.

waa la naqliyay ✓

1

de: ask ~ inquire secretly about

2

initial: x

3

lx: xanso

4

pd: (xansaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: xanso

waa la naqliyay ✓

1

(Xanta-da)

2

1. Subag ama miid kale oo la shiila hayo, xunbada ka soo go'da oo dusha ka fuusha.

3

2. Cayaar taabasho iyo orod ku dhisan sida laalka iyo yoolyoolka, istaabashadooda; seemis.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabo kor ka soo marta subag la shiilayo. 2. Gufarka hoos fariista subag la shiilay. 3. Ciyaar carruureed hadba kan wax taabtaa cararayo oo ay rayn tahay haddii uu galo yoolka isagoo aan la taaban.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabo kor ka soo marta subag la shiilayo. 2. Gufarka hoos fariista subag la shiilay. 3. Ciyaar carruureed hadba kan wax taabtaa cararayo oo ay rayn tahay haddii uu galo yoolka isagoo aan la taaban.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] froth ~ foam on hot butter

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) subagga kolka la shiilo xumbada dusha ka fuusha. Dh: abur, xoor.

2

xanto -da: (magac, dhedig keli) ciirta iyo budada isla fadhiista ee miida codcodka gunta kaga hadha kolka burcadka la shiilo. Dh: heemaar.

3

xanto -da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilasha iyo hablaha midba iskood u ciyaaro kuna salaysan taabasho cidda wax taabatana ay oroddo ka la taabtayna uu ka jarto waxaana lagu kala reeyaa sida loo kala orod badan yahay waana ciyaaraha ay carruurtu ku waaryaan. Dh: xantaxantaysi.

waa la naqliyay ✓

1

de: froth ~ foam on hot butter (delicacy enjoyed by children)

2

initial: x

3

lx: xanto

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: xanto

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ul dhuuban oo dheer oo shawdhka ka weyn budkana ka yar. Dh: xawd.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): suet, kidney-fat

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) solid or semisolid fat (faat); saturated fat; cholesterol (ko-les-teraal) ~ xayr

2

xaydha khaansiirka; lard (laardh)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) baruur caddaan ah oo dux badan oo suumanka biraha iyo wixii la mid ah la mariyo. Dh: baruur, jifi, xayr. Li: jiidh.

2

xaydh -a: (magac, dhedig, keli) baruur nafleyda meelo gaar ah ka baxda.

waa la naqliyay ✓

1

de: suet, kidney-fat

2

initial: x

3

lx: xaydh

4

pd: (-dha)

5

ps: n1-f-mass

6

see: xayr {N}

7

key: xaydh

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

v. lift up something for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

waa la naqliyay ✓

-xaytay / xaydatay: (v) tuck up [something] around the body fold up [one's] sleeve

waa la naqliyay ✓

(fal) marada laabo oo tafaha bannee.

waa la naqliyay ✓

1

de: lift up s.t. for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

2

initial: x

3

lx: xaydo

4

pd: (xaytay)

5

ps: v3b=

6

key: xaydo

waa la naqliyay ✓