xan — Macnaha & Turjumaada

1

(Xan-ta)

2

Qof maqan oo wax xun oo hadduu joogo aan lagula dhaceen, laga sheego.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Xumo ka sheegidda qof maqan (xumo laga sheego).

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Xumo ka sheegidda qof maqan (xumo laga sheego).

waa la naqliyay ✓

f. n. slander, calumny; gossip, back-biting

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) gossip (gaa-sap)-, talebearing (teeyl-beer-ing)-, backbiting (baak-baayting) ~ xamasho

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhalliil iyo ceebo qof aan ku maqlayn laga sheego.

waa la naqliyay ✓

1

de: slander, calumny; gossip, back-biting

2

initial: x

3

lx: xan

4

pd: (-ta Pl: xanan (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xan

waa la naqliyay ✓

غيبَهُ

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaysasha-da)

2

Hawl, dhib, xanuun adkaysi u lahaansho; dhabar-adkaansho; dulqaadasho

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaysi-ga)

2

Hawl, dhibaato, xanuun, dhabar-adayg u lahaansho; dulqaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Andaqaadid-da)

2

Arrin lagu heshiiyey wixii xil ka yimaada ama eeddii ka timaadda, qaadasho; eed qaadid; xil xanbaarid; isu qoolid; shaf u tumid.

waa la naqliyay ✓

1

1. Ba' qaba; si xun ku sugan; aad u xanuunsan.

2

2. Gardaran.

waa la naqliyay ✓

1

(Baawasiir-ka)

2

Barar iyo nabarro xanuun iyo cuncun badan oo malawadka afkiisu yeesho, badanaana dhiig ka yimaado; (ama baabusiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Balow-ga)

2

Cod dheer oo ka yimaada lo'da ama nafleyda kale qaarkeed, kolkay naxdo ama aad u xanuunsato.

waa la naqliyay ✓

1

(Barkadhac-a)

2

Muruqyada surka oo xanuuna waxbarkasho-xumo darteed.

waa la naqliyay ✓

1

(Barkadhicid-da)

2

Waxbarkasho-xumo darteed, muruqyada surku xanuunid.

waa la naqliyay ✓

1

(Barood-ka)

2

Xanuun daran oo geeri ka-warqab ahi hayo; sakaraad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baroodid-da)

2

Xanuun-geeriyaad hayn: sakaraadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Beerkutaa-sha)

2

Xubin sida kolay yar u samaysan oo dhacaan cagaar-cillaan ah (xammeeti) oo aad u xaraari ku jiro; xanshareeri (xanjareeri).

waa la naqliyay ✓

1

(Bilcil-ka)

2

Geed weynaada oo qodxo xanan ah yeesha, dhirta dawadana ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Bogsasha-da)

2

Caafimaad helid; xanuun ka bi'id; doorsasho; raysasho; ladnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bushi-ga)

2

Fayoobi-darro; cudur; jirro; bugto; xanuun.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabaad-ka)

2

Qaylo dheer oo nafleyda qaarkeed ka yeerta kolka wax ku dhacaan ama ay xanuunsato.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabsi-da)

2

Wax dhibaato keena ama xun ama xanuun leh, kd., argaggaxa ay nafleyda uurkeeda ku abuuraan; aragaggax, biqid, welwel.

waa la naqliyay ✓

Si xun ku sugan; aan la xannaanayn; la hagraday; dayacan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cagaag-ga)

2

Waxa cagta xanuujiya kolka kabo la'aan la socona hayo, oo dhan (dhagxan, quruurux, qodxo....).

waa la naqliyay ✓

1

(Cagaagid-da)

2

Meel cagaag leh oo cago caddaan lagu maray, xanuunkeed dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloolbax-a)

2

Caloosha oo socota oo laga baxo, xanuun ha wehesho ama yuusan weheline; shuban.

waa la naqliyay ✓

1

(Axan-ka)

2

Xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; fiddow.

waa la naqliyay ✓

1

axan¹: m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

2

axan²: f.g1 (-xmay, -xantay; -xmi) Xoolo la qalo ama cunto kale cid markaa dhimatay raacin.

waa la naqliyay ✓

m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

waa la naqliyay ✓

m. n. funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) funeral feast; religious feast commemorating deceased person

waa la naqliyay ✓

1

magta dhagarta lagu baxsho, shan iyo toban halaad oo gaar u tilmaaman oo loo geeyo xigtada qofka lagu dhagaroobay.

2

axan-ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; xoolaha qof geeriyooday aaskiisa lagu dul cuno. Dh: fidde, fiddow, xabaalqod.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fidde

2

de: funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

3

lx: axan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: axan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) go'aan falcelis ah Ilmuhu wuu kaa yar yahaye ha ka xaan qaadan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xayn-ta)

2

Wadajir urursan oo ka kooban dad ama waxyaalo; koox; horin; xoogaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh In yar oo aan badayn oo xoolo, ugaar iyo wixi lamida oo wada jira; horin; koox.

waa la naqliyay ✓

m.dh In yar oo aan badayn oo xoolo, ugaar iyo wixi lamida oo wada jira; horin; koox.

waa la naqliyay ✓

f. n. group

waa la naqliyay ✓

(adj) some (sam); group (guruup); herd (heerd)-, flock (falook) ~ koox

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) fayga hoose e marad ama googoradda dumarka. Dh: cidhif.

2

xayn-ka: (magac, lab, keli) qaraabada wixiidha oorida ka soo jeeda. Dh: gacal, xidid. Li: xiga.

3

xayn -ta: (magacwadareed) koox adhi ah oo wad socota ama wada daaqaysa. Xayn yari xas beedday.

waa la naqliyay ✓

1

de: group

2

initial: x

3

lx: xayn

4

pd: (-ta Pl: xaynan (ka))

5

ps: n1-f, n4-f

6

syn: horin, hormo, koox

7

key: xayn

waa la naqliyay ✓

qr.diid la-mid: aan².

waa la naqliyay ✓

1

pron., sg. I, me

2

an class-prosg. let me ..., may I ...

3

an class-pro, pl. let us ~ let's ...; may we [excl.] ...

waa la naqliyay ✓

/an/ (deter) waxaa laga hor mariyaa kalmadaha Ingiriisiga ee shaqalka ka bilowda ama u dhawaaqa eg sida 'a'

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) tilmaamaya qofka koowaad ee hadlaha ah oo wadar lala hadluhuna ku jiro ah. Bal an billawno sheekada. Dh: han, aan.

2

an: (qurub) xidhiidhiye ah oo loo adeegsado diidmada. Qamiis an i le'egayn baan iibsaday. Dh: aan, anan, aanan.

waa la naqliyay ✓

1

an, n.m. - Sanad; Sannad.

2

l'an prochain - Sannadka soo socda (dambe)

3

l'an dernier - Sannadki hore (tagay)

4

animal d'un an - Xoolaha ay da' doodu ka dhexaysa hal ilaa labo sano.

waa la naqliyay ✓

1

(suffix) [at end of nouns] this ... Ex: gabadhan: this girl. Gurigan; this house

2

—an: (suffix)-, changes some verbs to adjective. Ex: daaran; lightened, dansan; turned off

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale: 'Meel aan ku nasto ayaan doonayaa' 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale: 'Miyaan fadhigii la qaban?', 'Yaan lacag la siin!', 'Wiilka aan imaanini waa Cali'. la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale "Meel aan ku nasto ayaan doonayaa" 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale "Miyaan fadhigii la qaban?", "Yaan lacag la siin!", "Wiilka aan imaanini waa Cali". la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan: (pronoun) 1. me (mii); I (aay); us (aas); we (wii) used the speaking or writing person or persons ~ aannu. Ex: aan wax kuu sheego; let me tell something. 2. (clause pronoun) may I..., can I or let me ~ an. Ex: aan tago; let me go. Buuggaan aan qaato? can I take this book? Biyahaan aan cabbo? may I drink this water?

2

aan (suffix) I.. to the.. Ex: baankaan aadayaa; I am going to the bank

3

aan: (adverb) 1. used to express negation; not (nat); im-; in-; un-; il- Ex: aan faraxsanayn; unhappy. 2. suffix: (gadaalgale) -less: without; lacking. Ex: eedla'aan: blameless 3. -ness or -ment suffix: (gadaalgale) state; quality; condition; or degree of nouns derived from adjectives. Ex: aasnaan -ta; the state of being buried

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) tilmaamaya qofka koowaad ee hadlaha ah. Waxa aan ahay macallin, buug aan doonayay ayaan helay.

2

aan: (qurub) xidhiidhiye loo adeegsado diidmada. Dh: an, anan, aanan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ban-ka) Dhul bannaan oo aan dhir lahayn.

2

2. (Ban-ta) (saxaro) catoolbax.

3

3. (kir iyo ban) cay xun; qurmuun.

waa la naqliyay ✓

1

ban¹: m.l (-nan, m.l) Dhul bannaan oo aan dhir la hargalo lahayn.

2

ban²: m.dh Saxarro jilicsan; shuban.

waa la naqliyay ✓

1

ban¹: m.l (-nan, m.l) Dhul bannaan oo aan dhir la hargalo lahayn.

2

ban²: m.dh Saxarro jilicsan; shuban.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. field, plain, plateau; stage; out of doors

2

ban: [feminine] n., [collective] diarrhea

waa la naqliyay ✓

/baan/bans, banning, banned;(v) mamnuucid ama joojin. e.g. kat is banned in Saudi Arabia.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) savanna (savaana); a flat grassland

2

ban: -ka: (n) diarrhea also diarrhoea (dhaaye riya); watery feces ~ shuban

waa la naqliyay ✓

/baan/ (v) reebow, hiring (sakar hiring). The government banned the cutting of trees for charcoal.

waa la naqliyay ✓

1

erey lagu dhaho qofka marka hadalkiisa la naco ama uu ku hadlo wax loo bogin. Dh: kir, mash, akh, uf.

2

ban -ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo oomane ah; dhul aan geedo lahayn oo bannaan ah. Ban aan biyo lahayn, oon baa loogu dhintaa. Dh: bayaxaw. Wa: banan.

3

ban-ta: (magac, dhedig, keli) saxaro badan oo jilicsan oo qof buka soo dhaafta. Bantii baa dhaaftay odayga ee ka hagaaji. Dh: shuban, caloolbax.

waa la naqliyay ✓

ban, n.m. - gobolada boqor maamusho;

waa la naqliyay ✓

1

(Can-ka)

2

Labada cad oo hilibka ah oo wejiga labadiisa dhinac ku yaal, midkood; waxay u dhexeeyaan isha iyo qalka hoose, ama sanka iyo dhegta.

waa la naqliyay ✓

m.l (caman, m.l) Labada cad ee hilibka ah oo ku yaal wejiga labadiisa dhinac midkood, waxay u dhexeeyaan isha iyo qalka hoose, ama sanka iyo dhegta.

waa la naqliyay ✓

m.l (caman, m.l) Labada cad ee hilibka ah oo ku yaal wejiga labadiisa dhinac midkood, waxay u dhexeeyaan isha iyo qalka hoose, ama sanka iyo dhegta.

waa la naqliyay ✓

m. n. cheek

waa la naqliyay ✓

/kaan/ 1. awooda; karaya (n) 2. daasad; koonbo; qasac.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. caman-ka] cheek (jiik)

waa la naqliyay ✓

/kaan/ (v) 1. kary kory, yibaadow (awoothow). I can speak English. (n) 2. koobby amy koomby, (glaas), weel.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) labada docood ee afka midkood. Cankana maalin baan idin gashaday sida caddiimeede. Dh: daan

waa la naqliyay ✓

1

de: cheek

2

lx: can

3

pd: (-ka Pl: caman)

4

ps: n4-m

5

key: can

waa la naqliyay ✓

v.i., (be able) (defective and auxiliary verb) kar; he can read and write; waa aqri karaa oo qori karaa; I will do it if I can, waan samayn hadaan karo; he does all he can, wuxuu karo buu falaa; I cannot, ma karo, kari maayo; he cannot come, ma iman karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dan-ta)

2

Wax qof, kd., wax ugu jiraan ama u roon ama saameeya (dheef, hawl, muraad, arrin, ...).

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. m.f.dh, damid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, suf. this, these

2

dan [inchoative] v. be extinguished, die (out); stall (as engine)

3

dan [feminine] n. interest, aim, objective

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) aim (eeym); purpose (par-pas); interest (in-tarest); intention (in-teen-shin); objective (ob-jak-tiv) ~ ujeedo. Ex: maxaad danayinaysaa? what is your intention?

waa la naqliyay ✓

1

Scopo

2

Purpose

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu qofku u arko inuu noloshiisa lagamammaarmaan u yahay oo aanu qofku dhaafi karin. Dani waa seeto.

2

dan-ta: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan garanuugtu kolka ay tahay koox isla socota.

waa la naqliyay ✓

1

(Fan-ka)

2

1. (gammaan) meesha kooraha la saaro iyo qanaanta inta u dhexaysa.

3

2.* Falsami; Farshaxan.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: fąn (2).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xirfad bani-aadamku ku soo bandhigo ama ku matalo dareenka uu ka qabo dabeecadda ama dhacdooyinka nolosha. 2. la-mid: fan. Dusha gaadiidka, qaybta hore ama dambe ee alaabta yaryar la saaro.

waa la naqliyay ✓

fąn: m.l 1. Xirfad bani-aadamku ku soo bandhigo ama ku matalo dareenka uu ka qabo dabeecadda ama dhacdooyinka nolosha. 2. la-mid: fan. Dusha gaadiidka, qaybta hore ama dambe ee alaabta yaryar la saaro.

waa la naqliyay ✓

jidbo

waa la naqliyay ✓

Marawaxad

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] art, craft, handiwork; arts and crafts

2

fan m. n. croup of a horse ~ camel, rump

waa la naqliyay ✓

/faan/ (n) 1. marawaxad (n) 2. babbis (n) 3. taageere (v) 4. babbin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the art or field of entertaining, especially concerts or plays

waa la naqliyay ✓

Marwaxad, babbiye

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cilmiga darsa sida wax loo qurxiyo cod iyo farshaxan wuxuu ahaado ba.

2

fan-ka: (magac, lab, keli) gammaanka, dhugdhugleyda iyo wixii la mid ah, meesha qofka labaad fadhiisto. Dh: qas, gadoob.

3

fan -ka: (magac, lab, keli) farshaxannimada iyo falsamida.

waa la naqliyay ✓

n., marawaxad, -di; (instrument for winnowing grain) masaf, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gan-ka) a) Alaabada la falkiyo ama la tidco ama la sooho, docda sinsiman oo la qurxiyey oo gudaha xigta maahee, docda kale oo kore oo dufca leh, b) Xaadda ku taal oogada nafleyda.

2

(Gan-ta) Bir ama laf ama qori ama wax kale oo qaroofsan oo wax la suro ama wax lagu soo jiido; gar.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. m.f.dh, ganid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. outer side of woven ~ plaited fabric; light body-hair, lanugo

2

gan [feminine] n. hook

3

gan v. shoot (at); throw ~ launch a weapon

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) launch (loonji); shoot (shat), propel (pro-peel)-, fire (faayer)

2

gan -ta: (n) 1. handle (han-dhel). 2. projecting object; tip (tip). 3. hook (huuk)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax caaro yuuban leh, sida gantaal iyo wixi la mid ah, tuur oo yoo la beegso. Dh: tuur, rid.

2

gan -ka: (magac, lab, keli) gas ka kaca oogada ama maqaarka.

3

gan-ka: (magac, lab, keli) farqaha dhanhoosaadka dermada, kebedda iyo raarka.

4

gan-ka: (magac, lab, keli) heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

5

gan-ta: (magac, dhedig, keli) gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la ganayo.

6

gan -ta: (magac, dhedig, keli) labada ilig ee sare middood.

7

gan -ta: (magac, dhedig, keli) bir, qori iyo wixii la mid ah oo qoroofan waxna la sudho.

waa la naqliyay ✓

1

(Han-ka)

2

Qab; niyo; islaweyni.

waa la naqliyay ✓

m.l Isla weynaan aan kibir ku jirin; qab.

waa la naqliyay ✓