xamxamaa

f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid. m.f.dh, xammaalid.

m.dh la-mid: hamham.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal hoos loo yidhaa oon macnihiisa cidda maqlaysaayi fahmin. Dh: dhuxdhux, shuqshuq.

-ka: (magac, lab, keli) diyaar garaw dabac ku jiro oo kolba wax ku ag yaal gacanta lala laaclaaco oo kolba wax la illoobay dib loogu noqdo. Dh: diyaargaraw, tabaabulshaysi. Li: fukuclayn.

bain.

f.mg2 (-leeyay, -leysay) la-mid: hamhamlee.

fk. Mindhaa.

f.. Mindhaa.

(v) 1. are you....? or will you....? ~ miyaad. Ex: ammaa tagaysaa? are you or will you be going?. 2. at what time: when ~ goormaa. Ex: ammaa tagaysaa? when are you going?3. might (mayt). Ex: ammaa Cali tagaa; AU might go

m. n. Amhara (male)

de: Amhara (male)

lx: Amxaar

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: Amxaar

(Hara) Polygala senensis KI. Polygalaceae.

(falkaabe) erey tusa illaa halka u dambeysa ee arrin looga jeedo. Dh: illaa, maca.

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

(fal) wax culus qaad. Joonyaddan xamaal oo gaadhiga saar. Dh: xammaal.

xamaal -ka: (magac, lab, keli) qof tunkiisa wax ku qaada oo ku shaqaysta. Wa: xamaaliin.

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

(Xamaan-ta)

Xamaamo.

m.dh Alaab aan qiimo badan lahayn oo guryaha looga dhaqmo. la-mid: xamaamo.

f. n. furniture, household supplies ~ equipment

-ta: (magacwadareed) alaabta aqalka ee kala duwan. Dh: alaab, agab, maacuun.

de: furniture, household supplies ~ equipment

initial: x

lx: xamaan

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: xamaan

f.g1 (-ray, -rtay) Ciid dhexdeeda wax ka raadin.

(fal) cuntooyinka badh u diid oo ka soomi. Ka xammay cusbada dhiikar ayuu leeyahaye. Dh: mamnuuc, xammee.

xammay: (fal) karkari oo heerka ugu kulul gaadhsii. Biyaha xammay. Dh: kululee, bayli.

xammay: (fal) kaynaani oo xoog u eryo. Faraska xammay. Dh: ordisii.

xammay: (fal) saacad iyo wax la mid ah buuxi oo cabbay. Beytariga xammay. Dh: buuxi, cabbee.

alxaman¹: f.mg1 (-anmay, -amantay; -anmi) Wax alxan ku kaabmay noqosho. la-mid: alxanan¹.

alxaman²: f.mg4 (-xannaa, -xannayd) Wax la alxamay ahaansho. la-mid: alxanan².

alxaman¹: f.mg1 (-anmay, -amantay; -anmi) Wax alxan ku kaabmay noqosho. m.f.dh, alxanmid.

alxaman²: f.mg4 (-xannaa, -xannayd) Wax la alxamay ahaansho. m.f.dh, alxannaan.

(tilmaame) biro laxaamadan; biro isku dhadhaban. Kuwani waa labo birood oo si fiican iskugu alxaman.

pr. n., loc. Jamaama [small town in south Somalia.]

de: Jamaama [small town in south Somalia] In Lower Juba region

lx: Jamaama

ps: n0-loc

key: Jamaama

(fal) hees laxan u samee, Midhihii waan sameeyee adna laxamay. Dh: laxanee, laxamee.

-ka: (magac, lab, keli) wax dhammaaday inta yar ee ka sii hadh hadha. Dh: hadhaa.

(fal) xakame geli; xakamaha ku xidh. Faraska xakamay oo degdeg u fuul. Dh: xakamee.

(Xamaama-da)

1. Alaab; xamaan; agab.

2. Hub; qalab.

m.dh la-mid: xamaan.

f. n., [collective] furniture, equipment

-da: (magac, dhedig, keli) shimbir adarka la bah ah oo midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri, xamaam.

de: furniture, equipment

initial: x

lx: xamaamo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: xamaamo

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo. la-mid: xambaarid.

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid.

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo.

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid. m.f.dh, xambaarid.

v. carry on one's back ~ shoulder; carry something in an upright position; hold up, uphold

-ka: (n) piggyback (bigi-baak); act of transporting on the back. —xambaar -ay / tay: (v) transport or carry on the back ~ xanbaar

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo wax lagu qaado.

bw: xanbaar

de: carry on one's back ~ shoulder; carry s.t. in an upright position; [ext.] hold up, uphold

initial: x

lx: xambaar

nt: xambaarid (da) [vn-f], xambaaris (ta) [vn-f]

pd: (xambaaray)

ps: v1=tr

key: xambaar

f.mg1 (-gay, -gtay) Xoolo, wax dhammaaday ahaansho.

(Xammaal-ka)

Kan hawshiisu tahay inuu dadka alaabada iyo waxyaalaha kaloo culculus u qaado ama u guro, badanaana tunka wax ku qaada.

xammaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xammaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid.

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

xammaal v. carry baggage

-ay / xammaashay: (v) carry on the back or the shoulders; carry (keeri) —xammaal -ka: (n) freight (fareeyt)-, cargo (kaargow); load (lowdh) ~ xammuul, rar

(fal) dusha wax ku qaad. Joonyadda illaa tukaanka ii xammaal. Dh: qaad.

xammaal -ka: (magac, lab, keli keli) qof muruqmaal ah oo shaqadiisu tahay qaadidda alaabaha iyo dejintooda oo uu tunka ku guro.

xi. Eray lagu xiriiriyo weer sababley ah. la-mid: maadaama.

xi. Eray lagu xiriiriyo weer sababley ah. la-mid: maadaama.

conj. since, in view of the fact that, because

(conj.) because (bikaaws); since (si nis); insofar as

de: since, in view of the fact that, because

lx: bacdamaa

ps: conj

key: bacdamaa

(Gamaamad-ka)

Wax la qarina hayo oo alaabo ama dhar ama wax kale korka laga saarsaaro, lagu hilo.

gamaamad¹: m.l 1. Dedidda wax la qarinayo wax kale lagu dedo. 2. la-mid: gamaamadid. la-mid: gamaamud¹.

gamaamad²: f.g1 (-day, -dday) Wax la qarinayo dedid. la-mid: gamaamud².

vl. n. covering

-ka: (magac, lab, keli) wax la rabo in la qariyo oo alaabo badan inta la dhexgeliyo lagu hilo.

de: covering

lx: gamaamad

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: gamaamad

-ga: (magac, lab, keli) dagaalyahan geesi ah oo la yagaan. Dh: geesi, dagaalyahan.

m.dh la-mid: xukun¹ (3).

(Xamaarad-ka)

Xamaarasho.

m.l la-mid: xamaarasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhinaca dhulka ama gidaar ku jijibin; bogga ku socosho.

xamaarad -ka: (magac, lab, keli) xoqasho faraha meel aan ahayn lagu xoqdo.

m.dh 1. Dareen xooggan oo nafsaani ah oo ka dhasha dhacdo beerqaad leh oo qofku muujiyo farxad, jidbo, yaab iyo wixi lamida. 2. Ficil.

m.dh 1. Dareen xooggan oo nafsaani ah oo ka dhasha dhacdo beerqaad leh oo qofku muujiyo farxad, jidbo, yaab iyo wixi lamida. 2. Ficil.

-da: (n) intense emotion (i-moow-shin)-, enthusiasm (en-thuu-zi-yaazim)-, keenness (kiin-nes); passion (paashin); spirit (ispirit) ~ qiiro, xaraarad

-da: (magac, dhedig, keli) dareen kacdoon ah oo dhiirranaan iyo calood adayg leh.

-ga: (magac, lab, keli) qof aan diirdiirranayn oo camal doqon ah.

(Hairamat) N Dodonaea angustifolia L.F. Sapindaceae.

Wax qarshaa korka ka saarsaaran yihiin; korka wax lagaga hilay.

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la gamaamaday ahaansho. la-mid: gamaamudan.

der. [adjective] covered up

(tilmaame) wax la qarinaayo oo wax korka kaga hilan yihiin.

de: covered up

lx: gamaamadan

ps: adj-der

key: gamaamadan

-da: (magac, dhedig, keli) gorayo dhal wadata. Xamaamaley ayuu adhigu ka diday.

m.dh la-mid: hamhamleyn.

-ha: (magac, lab, keli) xidid halbawle ah oo dhiigga qaada.

Trust territory

m.l la-mid: barlammaan.

m.l 1. Urur dawladaha dimoqraadiga ahi leeyihiin xubnahiisana dadka ay soo doortaan, oo goo'aannada iyo sharciyada ansixiya. 2. Xarunta ay xubanaha baarlammaanka ku kulmaan. la-mid: baarlamaan, baarlammaan.

m. n. parliament

-ka: (n) [Pl. barlamaanada] parliament (parlamant) ~ golaha shacbiga, baarlamaan

-ka: (magac, lab, keli) gole ay isugu yimaaddaan dad loo soo doorto inay shicibka metelaan oo u xilsaaran xeerdejinta iyo isku xidhka dawladda iyo shicib. Dh: baarlamaan.

a: barlammaan {Eng}

de: parliament

lx: barlamaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: barlamaan

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha lisiddooda subaxdii oo dib loo dhigo, la dareeriyo ka dibna la soo hooyo saacado ka dib oo la barqin maalo siiba lo'da iyo riyaha. Dh: barqolis.

barqamaal: (fal) xoolaha siiba geela maal barqinkii. Markaan barqamaallay geeliibaa Baxsaneey baarka soo fidhaysiin.

barqamaal -ka: (magac, lab, keli) xilliga barqada xoolaha la maalo.

m.f.dh eeg barxan². la-mid: barxanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax isku dhex badhxamay oo isku mulaaqnaan ahaan. Barxanaanta caanaha iyo biyaha waa la gartaa. Dh: badhxanaan.

(fal) xoolaha caanaha ka lis.

caanamaal -ka: (magac, lab, keli) maalinta, labada jeer ee xoolaha la maalo midkood. Labo caanamaal ayaan soconnay.

f.mg1 (-day, -dday) Calool u jiifid (qof).

f.mg1 (-day, -dday) Calool u jiifid (qof).

Implies

(Dammanaan-ta)

Qof damman ahaansho.

m.f.dh eeg damman. la-mid: dammanaansho.

f. n., [abstract] absent mindedness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan maankiisu dhannayn oo qaqabaw ahaan. dammanaansho-ha: (magac, lab, keli) mid maahsan oo maqan ahaan. Dh: maahsanaan.