Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Xammeeti-da)

2

Dhacaanka beer-kutaasha ku jira.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Dareere alkaliin oo midabkiisu huruudcagaaryahay, dhadhan qadhaadhna leh oo uu soo saaro beerku, laguna kaydiyo beerkutaasha. Waxay caawisaa dheefshiidka iyo nuugista duxda taas oo burburisa siina yaryaraysa. Xammeetidu waxa kale oo ay nashaadisaa isku soo ururka muruqyada dheefmareenka oo loo yaqaan ubaaxin. la-mid: xameyti.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Dareere alkaliin oo midabkiisu huruudcagaaryahay, dhadhan qadhaadhna leh oo uu soo saaro beerku, laguna kaydiyo beerkutaasha. Waxay caawisaa dheefshiidka iyo nuugista duxda taas oo burburisa siina yaryaraysa. Xammeetidu waxa kale oo ay nashaadisaa isku soo ururka muruqyada dheefmareenka oo loo yaqaan ubaaxin. la-mid: xameyti.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): bile

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) gall (gool); bile (baayl)

2

xammeeti -da: (n) pith (pith). Ex: xammeetida dhir miroodka; the pith of flowering plants or fruit bearing plants

waa la naqliyay ✓

1

de: bile

2

initial: x

3

lx: xammeeti

4

pd: (-da)

5

ps: n2a-f-mass

6

key: xammeeti

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaan huruud ah oo beeryartu cuntada ku sii dayso. Dh: beertaxaniin, xaammayti

waa la naqliyay ✓

1

1. (Beer-ka) a) Xubinta oogada kamid ah oo xammeetida samaysa dhiiggana ka ilaalisa wixii sun iyo waabaayo ah. b) (miro) qalbacyada hoose, (sida bun, yicib, quulle, garas,...).

2

2. (Beer-ta) Dhul la falay oo dhir iyo miro iyo badar iyo waxyaalo kale lagu abuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Beerkutaa-sha)

2

Xubin sida kolay yar u samaysan oo dhacaan cagaar-cillaan ah (xammeeti) oo aad u xaraari ku jiro; xanshareeri (xanjareeri).

waa la naqliyay ✓

1

(Dacar-ta)

2

1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir.

3

2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, heerkutaasha ku urura; xammeeti.

4

3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

1

beer¹: m.l (-rar, m.l) 1. Xubin uurkujirta ah lafdhabarleyda ka mid ah midabkeedu madow guduud ku dheehanyahay ah oo samaysa xammeetida, dhiiggana wixii sumeynaya ka ilaalisa. 2. Qaybta dhexe ee miraha, jilicsan, qolof ku dahaaran oo uu geedku ka dhasho.

2

beer²: m.dh (-ro, m.l) Dhul la falay oo dhir, miro, badar iyo wixi lamida lagu abuuri karo.

3

beer³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Dhul miro ku abuurid. 2. Ku b.: dareen gaar ah ku abuurid (qof).

waa la naqliyay ✓

1

dacar¹: m.l Dhismo weyn oo dusha ka dedan dhinacyadana ka furan oo laga dhiso qabuuraha wadaaddada waaweyn oo marka la siyaaranayo dadku harsado.

2

dacar²: m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

1

beer¹: m.l (-rar, m.l) 1. Xubin uurkujirta ah lafdhabarleyda ka mid ah midabkeedu madow guduud ku dheehanyahay ah oo samaysa xammeetida, dhiiggana wixii sumeynaya ka ilaalisa. 2. Qaybta dhexe ee miraha, jilicsan, qolof ku dahaaran oo uu geedku ka dhasho.

2

beer²: m.dh (-ro, m.l) Dhul la falay oo dhir, miro, badar iyo wixi lamida lagu abuuri karo.

3

beer³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Dhul miro ku abuurid. 2. Ku b.: dareen gaar ah ku abuurid (qof). m.f.dh, beerid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

/bayl/ (n) xammeeti (dheecaanka beer-kutaasha ku jira)

waa la naqliyay ✓

/gool/ (n) 1. xammeeti, dhacaanka kharaar ee beer-kutaasha ku jira. (n) 2. nacayb, xiqdi (n) 3. indha-adayg, edeb-darro

waa la naqliyay ✓

/pith/ (n) xammeeti (diirka cad oo khudradda qaarkeed ku dhex jira, ee kharaar).

waa la naqliyay ✓

/pithi/ (adj) 1. qeexan (macna cad oo kooban leh) 2. geed ama khudrad xammeeti badan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul abuur oo wax ka soo saar. Barbari ninkii beertay gubtaa. Dh: turuq, qod.

2

beer: (fal) «kuku abuur jacayl, xumaan iyo walwal. Warkii xalay walawal buu igu beeray.

3

beer -ka: (magac, lab, keli) iniinyaha labada qalbac leh xubin ku dhex jirta sida bun, yicib, quulleh, garas iyo waxii la mid ah. Beer badan baa ku jira quullaha.

4

beer -ka: (magac, lab, keli) xubin uurkujirta ka mid ah, jidhka noolaha ku jirta, ka ilaaliya sunta iyo waabeeyada, dheef shiidka door lixaad leh ka qaata, xammeetidana sameeya.

5

beer-ka: (magac, lab, keli) cudur beerka barariya oo qofka uu hayaa yeesho yalaalugo, neefqabatin, cuntoxumi iyo oonta xoolaha oo uu ku xanuunsado.

6

beer -ta: (magac, dhedig, keli) dhulka dalagga cunnada laga soo saaro. Dh: aslaax.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) 1. Xoolo rar saarid. 2. Baabuur iyo wixi lamida kicin si uu u kululaado.

waa la naqliyay ✓

v. boil, bring to a boil; put into motion, cause to run

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cuntooyinka badh u diid oo ka soom Ka xammee cusbada. Dh: mamnuuc, xammay.

2

xammee: (fal) karkari oo heerka ugu kulul gaadhi. Biyaha xammee. Dh: kululee, bayli.

3

xammee: (fal) kaynaani oo xoog u eryo. Dh: ordisii.

4

xammee: (fal) saacad iyo wax la mid ah buuxi o cabbay. Dh: buuxi, cabbee.

waa la naqliyay ✓

1

de: boil, bring to a boil; [ext.] put into motion, cause to run

2

initial: x

3

lx: xammee

4

pd: (xammeeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: xammee

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xammeeti.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheecan huruud ah oo beeryartu cuntada ku sii dayso. D xameeti.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaan huruud ah oo beeryartu cuntada ku sii dayso. Dh: beertaxaniin.

waa la naqliyay ✓

(Hammi) S Moringa borziana Mattei Moringaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) go' qaali ah oo ay qaataan odayaasha dhaqanku; go' cutub ah oo dacallada ka naqshadaysan oo odayada martabadda lihi ay qaataan. Way ameeto nin laa huwada, quustar dheere nin laa gudbada, way aroos na nin laa hadhgala. Dh: kunayti.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) 1. Cid khayaamayn. 2. Cid indhatirid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) 1. Cid khayaamayn. 2. Cid indhatirid. m.f.dh, cammayn.

waa la naqliyay ✓

v. blind someone; deceive, cheat, swindle

waa la naqliyay ✓

-yey / cammaysay: (v) deprive someone of sight; mislead (mis-liidh)-, deceive (di-ziiv)-, betray (bi-tareey)

waa la naqliyay ✓

(fal) qiyaamee oo wixii uu doonayey wax aan ahayn ama ka liita sii ama ka iibi.

waa la naqliyay ✓

1

de: blind s.o.; [fig.] deceive, cheat, swindle

2

lx: cammee

3

pd: (cammeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: cammee

waa la naqliyay ✓

1

dammeer¹: m.l la-mid: dameer¹.

2

dammeer²: m.dh la-mid: dameer².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nooc gammaanka ka mid ah oo faraska iyo baqasha ka yar oo gaadiidka Soomaalida ka mid ah. Dh: dameer.

waa la naqliyay ✓

(Lavueti) S Sesbania bispinosa (Jacq) W.F. Wight. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid xabeeb u yeelid. 2. Cid xiijin.

waa la naqliyay ✓

(fal) aad uga hadalsii ilaa uu xabeebsada: xabeeb u yeel.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dugaag, shimbiro iyo wixi lamida ciyaaro, ci' ama dhaqdhaqaaq kale oo ay ku muujinayaan barwaaqo samayn. 2. Shimbiro ci' iyo dhaqdhaqaaq la aamminsanyahay in ay ku roobdoonayaan samayn.

waa la naqliyay ✓

v. speak rhythmically ~ poetically, modulate, make harmonious

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dacawooy ci'. Sida dacawada u xareedi. Dh: ci'.

2

xareedi: (fal) baryo ah roobow xareed noo da'. Rooboow nabad, rooboow noo xareedi sidii gugii hore. Li: ajee.

3

xareedi: (fal) miir oo dhoobada ka reeb. Guntii oo dhoogo leh baa hadhaye inyar nooga xareedi. Dh: miir.

waa la naqliyay ✓

1

de: speak rhythmically ~ poetically, modulate, make harmonious

2

initial: x

3

lx: xareedi

4

pd: (xareediyey)

5

ps: v2a=

6

key: xareedi

waa la naqliyay ✓

1

(Xayeesi-ga)

2

Caato; weyd.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Caato; weyd.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Caato; weyd.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] thinness, slimness; thin ~ skinny person

waa la naqliyay ✓

nickname-m thinnes, slimness; thin~ skinny person

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) lean or slender in form: skinny (skini); thin (thin); slim (islim) ~ caato caataysan. Ex: wiil xayeesi ah; a thin boy

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho wiil dhuuban ama caato ah.

2

xayeesi -ga: (magac, lab, keli) caato aan hilib lahayn. Dh: weyd, xayeysi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: caato, macaluul, weyd

2

de: thinness, slimness; thin ~ skinny person

3

initial: x

4

lx: xayeesi

5

pd: (-ga)

6

ps: n0-m-abs; n2a-m

7

key: xayeesi

waa la naqliyay ✓

fk. Dabadeed, kaddib.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mar dambe; xilli kale. Dambeeto iyo horraytaba anu go'aankaa ma ogoli.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: tammooti.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc jaadka ka mid ah oo tuulada Gangeeti ka baxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Kalleeti-da)

2

1. Kaadi la dhiijiyo, oo sida qaanso-roobaad yar isu qaroofta.

3

2. Gantaal xoog leh oo biyo ah ama wax kale, oo meel fog gaarta; talleeji.

waa la naqliyay ✓

1

kalleeti¹: m.dh 1. Gantaal xoog leh oo kaadi ama biyo oo meel durugsan gaara. 2. Istaagga oo lagu kaadsho. la-mid: talleeji, tallooji.

2

kalleeti²: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Ku k.: kaadi ama wax la mid ah, oo si ganid ah, u sii dayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. jet (of urine), spurt (of liquid)

waa la naqliyay ✓

-yey: (v) urinate while standing

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sarajoog ku kaadi; meel kaa fog kaadida ku saydh. Dh: taleeji, kalleedhi.

2

kalleeti-da: (magac, dhedig, keli) kaadida oo lagu saydho meel kaa durugsan gaar ahaan ragga. Dh: kalleedhi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: kaadi, biyo

2

de: jet (of urine), spurt (of liquid)

3

lx: kalleeti

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: kalleeti

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) is la ekaysün Derbigu saameeli buu u baahanyahay. Dh: simid saameelid -da: (magac, dhedig, keli) ku bilmay. Saameelid buu maalkiisii ku waayey.

waa la naqliyay ✓

1

(Tammooti-da)

2

1. Neef aan fayoobeyn ama cudur u dhintay oo la qasho.

3

2. Neefka sidaas ah hilibkiisa; aan dubaax ahayn.

4

3. Dhimasho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Neef aan fayoobeen oo cudur dhimanaya oo la qasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. animal that died from natural causes ~ its meat

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef aan fayoobayn ama cudur u dhintay oo la qasho.

2

tammooti -da: (magac, dhedig, keli) dhimasho. tammuujad-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mida hubka yar yar ee dhinaca lagu qaato. Midi waxay qaddaa lix xabadood, midina sagaal xabbadood. Dh: bastoolad.

waa la naqliyay ✓

1

de: animal that died from natural causes ~ its meat (i.e., it was not slaughtered; such an animal is considered unclean under Islamic law)

2

initial: t

3

lx: tammooti

4

pd: (-da)

5

ps: n2a-f

6

key: tammooti

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Xalleef ka dhigid (wax).

waa la naqliyay ✓

v. smooth, flatten

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u qarayaree; xoog u bal. Dh: xaliif.

waa la naqliyay ✓

1

de: smooth, flatten

2

initial: x

3

lx: xalleefi

4

pd: (xalleefiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: xalleefi

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal¹, xamaali, xammaal¹.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal, xamaali, xammaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) porter (poortar)-, cargo handler; redcap (reedh-kaap)-, stevedore (istii-vidoor); coolie (kuu-li)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg xamaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: porter, carrier, loader, stevedore

2

initial: x

3

lx: xammaali

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m, n7-m

6

key: xammaali

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof xaaladdiisa dhaqaale oo wanaagsan ka been sheegid; wax badan ka dayrin.

waa la naqliyay ✓

v. belittle the value of one's money ~ possessions to avoid having to give some to another person

waa la naqliyay ✓

(fal) «ka wax badan ka dayri. Weligaa waxaad sugi ka yamxeeri.

waa la naqliyay ✓

1

de: belittle the value of one's money ~ possessions to avoid having to give some to another person

2

initial: y

3

lx: yamxeeri

4

pd: (yamxeeriyey)

5

ps: v2a=

6

key: yamxeeri

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan huruud ah oo beertaxaniintu cuntada ku sii dayso. Dh: xameeti

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) milayga ay qorraxdu dhacdo oo aan si fiican wax loo arkayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Xarig saddex dhudood ah oo wax lagu rarto.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qofka cid dacwo loo haysto u dhaw oo masuuliyad iska saari kara oo wixii lagu gooyo iyo keeniddiisa loo raaci karo. Raggu waa dhaweeye iyo dhammeeye. Dh: aabbo. Li: dhaweeye.

2

dhammeeye -ha: (magac, lab, keli) sifo uu Ilaahay leeyahay oo tilmaamaysa inuu yahay midka leh awood aan la qiyaasi karin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) marka uu reerku geeddiga yahay, degmada uu ku sii dhaxo ama kumeelgaadh loo dego.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Maro yar oo afka lagu tirto. 2. Maro yar oo midabo leh oo haweenku madaxa saartaan; masar. la-mid: safaleeti.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Maro yar oo afka lagu tirto. 2. Maro yar oo midabo leh oo haweenku madaxa saartaan; masar.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mara yar oo gacanta ama jeebka lagu qaato la isaga masaxo dhididka ama duufka. Fasaleeti baa iga dhacay. Dh: masar.

waa la naqliyay ✓

s.m. - jab, gabal.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) sarajoog ku kaadin. Dh: talleejin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhiil cana ah dhiiqid. Saameelid mooyee dhimid laguma yaqaanno hashan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-tiyaal, m.l/dh) la-mid: fasaleeti.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalleefin-ta)

2

Xalleef ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xalleefi.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) balid oo wax aad u xaliifsan oo ballaadhan ka dhigid. Dh: balid, qarayarayn, xaliifid. Li: qaraweynayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) balid; ballaadhin; qarayarayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xammaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Xammaalid-da)

2

Hawsha xammaalka qabasho; tunka wax culus ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xammaal². la-mid: xamaalid.

waa la naqliyay ✓