xammaayti

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal¹, xamaali, xammaal¹.

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal, xamaali, xammaal.

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

-ga: (n) porter (poortar)-, cargo handler; redcap (reedh-kaap)-, stevedore (istii-vidoor); coolie (kuu-li)

-ga: (magac, lab, keli) eeg xamaal.

de: porter, carrier, loader, stevedore

initial: x

lx: xammaali

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: xammaali

-ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan huruud ah oo beertaxaniintu cuntada ku sii dayso. Dh: xameeti

f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid. m.f.dh, xammaalid.

(fal) cuntooyinka badh u diid oo ka soomi. Ka xammay cusbada dhiikar ayuu leeyahaye. Dh: mamnuuc, xammee.

xammay: (fal) karkari oo heerka ugu kulul gaadhsii. Biyaha xammay. Dh: kululee, bayli.

xammay: (fal) kaynaani oo xoog u eryo. Faraska xammay. Dh: ordisii.

xammay: (fal) saacad iyo wax la mid ah buuxi oo cabbay. Beytariga xammay. Dh: buuxi, cabbee.

m.l la-mid: xammaali.

m.l la-mid: xammaali.

m.dh la-mid: xammeeti.

f.mg1 (-gay, -gtay) Xoolo, wax dhammaaday ahaansho.

(Xammaal-ka)

Kan hawshiisu tahay inuu dadka alaabada iyo waxyaalaha kaloo culculus u qaado ama u guro, badanaana tunka wax ku qaada.

xammaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xammaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid.

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

xammaal v. carry baggage

-ay / xammaashay: (v) carry on the back or the shoulders; carry (keeri) —xammaal -ka: (n) freight (fareeyt)-, cargo (kaargow); load (lowdh) ~ xammuul, rar

(fal) dusha wax ku qaad. Joonyadda illaa tukaanka ii xammaal. Dh: qaad.

xammaal -ka: (magac, lab, keli keli) qof muruqmaal ah oo shaqadiisu tahay qaadidda alaabaha iyo dejintooda oo uu tunka ku guro.

(Xammayn-ta)

1. (biyo, ...) heerka u kulul gaarsiin; karkarin.

2. Tahan ka orodsiin; kicin.

3. (saacad) buuxin.

m.f.dh eeg xammee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cuntoo badh u diidid oo ka soomin. Dh: mamnuucid.

xammayn -ta: (magac, dhedig, keli) karkari heerka ugu kulul gaadhsiin. Biyaha xamma badan ka daa oo fardiiris ka dhig. Dh: baylin.

xammayn-ta: (magac, dhedig, keli) kaynaanin xoog u eryid. Dh: ordisiin, eryid.

xammayn -ta: (magac, dhedig, keli) saacad, beytari iyo wixii la mid ah buuxin oo cabbayn. Dh: buuxin, shaarjayn, cabbayn.

xammayn-ta: (magac, dhedig, keli) buuxsan oo la shaarjeeyey ah. Beytarigu wuu xammaysan yahay Dh: buuxsan, shaarjiyaysan, cabbaysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xammay.

m.l la-mid: ammaansasho.

-ga: (magac, lab, keli) ammaano ama ergiso ahaan u qaadasho.

name-m one who is builder, long lived, or preserver of life

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin. m.f.dh, lammaanin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg lammaanaan.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Ka q.: cid meel xoog kaga celin. 2. Ka q.:wax meel halis ah ka weecin.

v. cause someone to avoid something, make someone turn away from

(fal) (ka ~) ka fogee; ka dheeree; ka weeci. Xoolaha sunta ka qammaadi.

de: cause s.o. to avoid s.t., make s.o. turn away from with preposition ka

lx: qammaadi

pd: (qammaadiyey)

ps: v2a=tr

key: qammaadi

(Qummaati-ga)

Leexleexad la'aan; si wanaagsan; hagaag; toos.

qummaati¹: m.l.fk 1. Si wanaagsan oo hawl loo qabto. 2. Weecweecasho la'aan; toos.

qummaati²: f.g1 (-iyay, -isay) Qof tilmaan toosan siin.

m. n., [abstract] straightness, correctness

-ah: (adj) straight (istareeyt); direct (di-rekt). Ex: qummaati iigu jawaab! give me a straight answer!

-ga: (magac, lab, keli) si hagaag ah con leexleexad lahayn. Qummaati u fadhiiso Dh: saani, hagaag.

de: straightness, correctness

lx: qummaati

pd: (-ga)

ps: n2a-m-abs

key: qummaati

(Tummaati-ga)

Nabar waran oo toos iyo gacanqabsi ah.

tummaati¹: m.l/dh Nabar waran oo toos iyo gacanqabsi ah.

tummaati²: f.g1 (-iyay, -iday; -iyi) Waran, mindi iyo wixi lamida iyadoo daabka la haysto qof ku mudid.

m. n. spear-wound

tummaati v. wound with a spear ~ pointed weapon

(fal) nabar toos ah oo waran ah ku dhufo.

tummaati -da: (magac, dhedig, keli) nabar iyo wixii la mid ah, toos iyo gacanqabsi la isugul dhufto.

v. carry on one's back; carry something while holding it; uphold

(fal) dhabarka u saar oo u xambaarsii. Xaabada ii xambaari.

a: xambaar ~ xanbaar

de: carry on one's back; carry s.t. while holding it; uphold

initial: x

lx: xambaari

pd: (xambaariyey)

ps: v2a=tr

key: xambaari

(Xammeeti-da)

Dhacaanka beer-kutaasha ku jira.

m.dh (cilmiga naflayda) Dareere alkaliin oo midabkiisu huruudcagaaryahay, dhadhan qadhaadhna leh oo uu soo saaro beerku, laguna kaydiyo beerkutaasha. Waxay caawisaa dheefshiidka iyo nuugista duxda taas oo burburisa siina yaryaraysa. Xammeetidu waxa kale oo ay nashaadisaa isku soo ururka muruqyada dheefmareenka oo loo yaqaan ubaaxin. la-mid: xameyti.

m.dh (cilmiga naflayda) Dareere alkaliin oo midabkiisu huruudcagaaryahay, dhadhan qadhaadhna leh oo uu soo saaro beerku, laguna kaydiyo beerkutaasha. Waxay caawisaa dheefshiidka iyo nuugista duxda taas oo burburisa siina yaryaraysa. Xammeetidu waxa kale oo ay nashaadisaa isku soo ururka muruqyada dheefmareenka oo loo yaqaan ubaaxin. la-mid: xameyti.

f. n., (mass n.): bile

-da: (n) gall (gool); bile (baayl)

xammeeti -da: (n) pith (pith). Ex: xammeetida dhir miroodka; the pith of flowering plants or fruit bearing plants

de: bile

initial: x

lx: xammeeti

pd: (-da)

ps: n2a-f-mass

key: xammeeti

m.l.kh Qof xigmad badan.

m.l Xarig saddex dhudood ah oo wax lagu rarto.

m.f.dh eeg xammaag.

a: xammaali

bw: Arabic

de: porter, carrier, loader, stevedore

hm: 1

initial: x

lx: xammaal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: xammaal_1

a: xammil

cf: xammuul

de: carry baggage

hm: 2

initial: x

lx: xammaal

pd: (xammaalay)

ps: v1=tr

key: xammaal_2

(Xammaalid-da)

Hawsha xammaalka qabasho; tunka wax culus ku qaadid.

m.f.dh eeg xammaal². la-mid: xamaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax culus tunka ama dhabarka ku qaadid. Dh: qaadid.

-ga: (magac, lab, keli) ammaano u dhiibasho.

m.dh.u la-mid: qammaamuur.

-ga: (magac, lab, keli) eeg xalaalaysasho.

(fal) dhabarka u saar. Gabadha cunuga u xambaarsii. Dh: xambaari.

-ga: (magac, lab, keli) gardarro iyo xadgudub cid ku dayid. Dh: daandaasi.

m.l la-mid: xasaagaysasho.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof amaah siin.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof amaah siin. m.f.dh, amaahin.

v. lend, loan (out), give credit

-yey / say: (v) lend (lendh); loan (loown); give or grant one a loan; give credit, ~ deymi. Ex: fadlan ma i amaahin kartaa $50? Please, could you lend me $50?

(fal) cid kale, deyn uu dib ka baxsho sii Adeerkaa wuu baahan yahaye, amaahi wax uu bisha ku gaadho. Dh: deymi, qardi.

de: lend, loan (out), give credit

lx: amaahi

pd: (amaahiyey)

ps: v2a=

syn: maali

key: amaahi

-ga: (magacwadareed) xoolo tebis ah oo an sannado dhalin. Haddaan dirir xalan, oon nin xidid ahi, amaamiga xagan. Dh: dabaax, dammaan.

(Amarti-da)

Islaweyni; kibir.

m.dh Isla weyni iyo kibir wadajira.

m.dh Isla weyni iyo kibir wadajira. Tusaale: Amartidu waa dabeecad dadka kaa fogaynayso.

f. n., [abstract] control over other people; superiority, arrogance backed by power

-da: (magac, dhedig, keli) islaweyni iyo kibir. Amartidu waa dhaqan xun oo dadka kaa fogeeya.

de: control over other people; superiority, arrogance backed by power

lx: amarti

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

xe: The child is arrogant (trying to get its way through threats or a tantrum).

xv: kibir, islaweyni

key: amarti

f.g1 (-gay, -gtay) Ciid ku aasid (god, dab iyo wixi lamida). la-mid: amaag.

(fal) god, dab ama wax kale, ciid ku aas.

1. (-) (Ammaan-ka) a) Nabad; nabadgelyo; badbaado; colaad la'aan. b) Kuruska geela meel ka mid ah oo ceeriinka lagu cuno.

2. (Ammaan-ta) a) Ereyo loo bogo oo kulul oo wanaagsan; faan. b) Xoolo madaxda,, lagu muuneeyo; sedo.

ammaan¹: m.l 1. Nabadgelyo. 2. Qodob yar oo ku yaal buntukha, bistooladda, hubka qarxa iyo wixi lamida oo marka la xiro qaraxa ka ilaaliya rasaasta ama hubka kale. 3. Cad kala bara kuruska geela oo sida badan ceeriinka laga cuno.

ammaan²: m.dh Wax wanaagsan oo cid laga sheego. 2. Xoolo hadiyad ahaan loo siiyo madaxda ama boqorrada.

ammaan³: f.g1 (-nay, -ntay) Wax wanaagsan cid ka sheegid.

ammaan¹: m.l 1. Nabadgelyo. 2. Qodob yar oo ku yaal buntukha, bistooladda, hubka qarxa iyo wixi lamida oo marka la xiro qaraxa ka ilaaliya rasaasta ama hubka kale. 3. Cad kala bara kuruska geela oo sida badan ceeriinka laga cuno.

ammaan²: m.dh Wax wanaagsan oo cid laga sheego. Tusaale: Ammaan badan baa loo jeediyey qoraha buuggan. 2. Xoolo hadiyad ahaan loo siiyo madaxda ama boqorrada.

ammaan³: f.g1 (-nay, -ntay) Wax wanaagsan cid ka sheegid. m.f.dh, ammaanid.

m. n. (adj.): security, peace; safekeeping, trust; safe, secure

ammaan [feminine] n. praise, admiration

ammaan v. praise, sing the praises of

name-unisex secure, peaceful, safekeeping.

-ka: (n) security (sikuriti)-, safety (seey-fti) ~ amni, nabad

ammaan-ay / tay: (v) praise (pareeyz)-, express approval or admiration. -Syn: acclaim, commend, extol, laud

ammaan-ta: (n) praise (pareeyz)-, admiration (adh-mireey-shiri)-, an expression of approval, commendation

Encomio, elogio

Praise

(fal) wanaag qof falay ka sheeg. Qoraaga waa lagu ammaanay buuggiisa.

ammaan -ka: (magac, lab, keli) ganaf yar oo bir ah oo ku yaal qoriga keebkiisa si aanu iskii u dhicin. Qorigaaga ammaankiisa xidh.

ammaan-ka: (magac, lab, keli) nabadgelyada iyo badbaadada. Dawladdu ammaanka aad bay u adkaysay, shaqaaqooyinkii dabadood. Dh: nabad, nabaadniino.

ammaan-ka: (magac, lab, keli) kuruska geela meel ka mid ah oo jilicsan, qeedhiinkana lagu cuno. Dh: siigoma arkaan, bisile.

ammaan -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo la siiyo boqarrada iyo madaxda. Dh: sado.

ammaan -ta: (magac, dhedig, keli) faanin qof wax uu sameeyay lagu ammaano; ereyo qurxoon oo cid la jecel yahay lagu yidhaahdo. Qofka ammaanta laguma hortiriyo. Dh: dhood, shool.

مَدْح، ثناء

(fal) habaar wax oo inkaar. Innaga awayti cadawga.

awayti-da: (magac, dhedig, keli) cid kale habaarid ama inkaarid.

m.l la-mid: xagaa.

(Hagai) N Ziziphus mauritiana Lam. Rhamnaceae.

N Ziziphus mucronata Willd. Rhamnaceae.

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

(fal) wax culus qaad. Joonyaddan xamaal oo gaadhiga saar. Dh: xammaal.

xamaal -ka: (magac, lab, keli) qof tunkiisa wax ku qaada oo ku shaqaysta. Wa: xamaaliin.

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

(Xamaan-ta)

Xamaamo.

m.dh Alaab aan qiimo badan lahayn oo guryaha looga dhaqmo. la-mid: xamaamo.

f. n. furniture, household supplies ~ equipment