xammaagid

m.dh la-mid: ammaagid.

f.mg1 (-gay, -gtay) Xoolo, wax dhammaaday ahaansho.

(Ammaanid-da)

Hadal ammaan ah ku dhihid; faanin.

m.f.dh eeg ammaan³.

-da: (magac, dhedig, keli) wax fiican ka sheegid, wanaaggiisa ka warramid. Dh: faanin.

m.dh la-mid: xammaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax culus dusha ku qaadid. Dh: xammaalid.

m.f.dh eeg xamaar.

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal¹, xamaali, xammaal¹.

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal, xamaali, xammaal.

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

-ga: (n) porter (poortar)-, cargo handler; redcap (reedh-kaap)-, stevedore (istii-vidoor); coolie (kuu-li)

-ga: (magac, lab, keli) eeg xamaal.

de: porter, carrier, loader, stevedore

initial: x

lx: xammaali

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: xammaali

(Dammaadid-da)

Wax dammaadsan noqosho.

m.f.dh eeg dammaad².

-da: (magac, dhedig, keli) wareerid iyo dayoobid; wax dammaadsan noqod. dammaadsan: (tilmaame) mid wareersan.

m.dh la-mid: dammiinid.

-da: (magac, dhedig, keli) lammaane noqosho.

m.f.dh eeg magmaag.

-da: (magac, dhedig, keli) gudbin xoog cid ugu tuurid. Magmaagid ka daa oo ku darbo. Dh: gudbid, kaynaanin.

m.f.dh eeg qammaac².

m.f.dh eeg qammaad². la-mid: qammaad¹ (4).

-da: (magac, dhedig, keli) (ka ~) ka fogaan; ka dheeraan; ka weecsanaan.

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta qammaarka ciyaarid.

m.f.dh eeg sammaad².

m.f.dh eeg xagmaal.

m.f.dh eeg xambaar². la-mid: xambaar¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhabarka wax ku qaadid. Sareedooy hooyo xambaarid waad ka weynaatee lugee.

(Khammaarid-da)

Khammaar cayaarid.

m.dh la-mid: khamaarid.

f.g1 (-gay, -gtay) Ciid ku aasid (god, dab iyo wixi lamida). la-mid: amaag.

(fal) god, dab ama wax kale, ciid ku aas.

(Maagid-da)

1. Wax qalloocan oo xumaato la isaga doonayo, cid kula kicid; aabyood; daandaansasho.

2. (”) Biqid; cabsasho; guulmid.

3. Maagasho; diidid.

4. Damcid; doonid; rabid.

maagid: m.f.dh eeg maag². la-mid: maag¹ (2).

mąagid: m.l eeg mąag². la-mid: mąag¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) doonid oo si ikhtiyaar ah go'aan u qaadasho. Maagid tashiimo ku dar. Dh: jeclaysi, doonid, go'aansad.

maagid -da: (magac, dhedig, keli) wax samayntii ka joogsasho. Awrta maagidda waxa ugu wacan cabsi. Dh: waabad, hakad, alaalabiqid.

maagid -da: (magac, dhedig, keli) adyad iyo aflagaado gardarro ah si kas iyo sabab la'aan ah cid kale ula tegid. Maagidda dadka iska daa oo ammaan sii. Dh: xadgudubid, adyadayn, faduulin, gardarraysi.

f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid. m.f.dh, xammaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) geela goojintiisa. Amaaridda geelu waa calaamadda lagu garto in uu rimay.

amaarid -da: (magac, dhedig, keli) dareenka lulo iyo caajiska kaa xoog badan.

(Dammaad-ka)

Wareer culus oo madaxa qabta oo siga in wax lala arki waayo ama la dhaco.

dammaad¹: m.l Wareer culus oo qofku kala garan waayo meesha iyo waqtiga uu joogo.

dammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Wareer culus oo meesha iyo waqtiga la joogo lala kala garan waayo la kulmid.

m.l Wareer culus oo qofku kala garan waayo meesha iyo waqtiga uu joogo.

m. n., [abstract] dizziness, light headedness

dammaad: [inchoative] v. become dizzy ~ light-headed

-ka: (n) dizziness (diisi-nes)

dammaad -ay / -day: (v) become dizzy; feel dizzy; become disoriented (dis-oori-yentidh); become confused (kon-fiyuusidh); become bewildered (biwil-dheridh) ~ dawakh

(fal) wareer iyo dayow. Dammaad baan qabaa ilaa beryahanba.

dammaad -ka: (magac, lab, keli) wareer culus oo madaxa qabta oo siga in wax lala arki waayo ama lala dhaco. Dh: dayow.

(Qammaad-ka)

1. (dhul) dhib la gudbo, la gooyo.

2. Wax laga joogsado, laga maagto.

qammaad¹: m.l 1. Baajinta ama ka wareegidda wax sameyntooda. 2. Miyir doorsoomidda lala miyirdoorsoomo harraad, gaajo iyo daal badan. 3. Leexashada meelhalis ah laga leexdo. 4. la-mid: qammaadid.

qammaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Harraad, gaajo iyo daal badan la miyirdoorsoomid. 2. Ka q.: wax sameyntooda ama meel mariddeed ka wareegid.

m.l 1. Baajinta ama ka wareegidda wax sameyntooda. 2. Miyir doorsoomidda lala miyirdoorsoomo harraad, gaajo iyo daal badan. 3. Leexashada meelhalis ah laga leexdo.

m. n. hard earth (to cultivate); obstacle, difficulty

-ka: (magac, lab, keli) dhul maristiisu adag tahay oo dhib lagaga gudbo. Dh: qarfo.

qammaad -ka: (magac, lab, keli) ka maagid. Qammaadka iska daa oo dhaqaaq. Dh: waabasho.

de: hard earth (to cultivate); [fig.] obstacle, difficulty

lx: qammaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: qammaad

(Sammaad-ka)

Dammaad; khaafsan; maahsan.

sammaad¹: m.l Dammaad.

sammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Qof wax miyir beelay noqosho.

m. n., [abstract] dizziness, giddiness

-ka: (magac, lab, keli) dareen la'aan. Dh: baraadli'i, dammaad, maahsan. Li: feejignaan. sammaadid -da: (magac, dhedig, keli) qof maahsan noqosho; dammaadid.

cf: dammaad, khaafsan, maahsan

de: dizziness, giddiness

initial: s

lx: sammaad

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

key: sammaad

m.l la-mid: xammaali.

m.l la-mid: xammaali.

(Xammaal-ka)

Kan hawshiisu tahay inuu dadka alaabada iyo waxyaalaha kaloo culculus u qaado ama u guro, badanaana tunka wax ku qaada.

xammaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xammaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid.

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

xammaal v. carry baggage

-ay / xammaashay: (v) carry on the back or the shoulders; carry (keeri) —xammaal -ka: (n) freight (fareeyt)-, cargo (kaargow); load (lowdh) ~ xammuul, rar

(fal) dusha wax ku qaad. Joonyadda illaa tukaanka ii xammaal. Dh: qaad.

xammaal -ka: (magac, lab, keli keli) qof muruqmaal ah oo shaqadiisu tahay qaadidda alaabaha iyo dejintooda oo uu tunka ku guro.

-da: (magac, dhedig, keli) kibrid; islaweyni ku dhaqan. Dh: kibrid

ammaagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la ammaagay noqosho (god, dab iyo wixi lamida). la-mid: amaagan¹.

ammaagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la ammaagay ahaansho. la-mid: amaagan².

(tilmaame) god, dab ama wax kale oop ciid lagu aasay.

(Cagaagid-da)

Meel cagaag leh oo cago caddaan lagu maray, xanuunkeed dareemid.

m.f.dh eeg cagaag². la-mid: cagaag¹ (4).

-da: (magac, dhedig, keli) kabo cagaha la geliyo waayid.

cagaagid -da: (magac, dhedig, keli) meel dhagax, quruurux iyo wixii la mid ah leh, cagacaddaan ku kor marid.

name-m one who is builder, long lived, or preserver of life

(Dagaagid-da)

Gaajo iyo diihaal darti la qaxid; dalaabid.

m.f.dh eeg dagaag². la-mid: dagaag¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) baahid oo dhulka ku dul ballaadhasho; sida ay u baxaan geedaha aan jirridda lahayn sida xabxabka. Dh: dagaagis.

(Gamaarid-da)

(dab, kd.) sii baabbi'id; sii basid; sii dhammaansho.

m.f.dh eeg gamaar². la-mid: gamaar¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) dab iwm, sii damid; sii dhammaansho.

(Hagaagid-da)

1. Qallooc la'aan u socosho; si toosan u dhaqaaqid.

2. Sidii la rabey noqosho; wanaagsanaansho.

m.f.dh eeg hagaag². la-mid: hagaag¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) qallooc la'aan u socosho; si toosan ah u dhaqaaqid.

hagaagid -da: (magac, dhedig, keli) wax markii hore qaldanaa wanaagsanaan oo fiicnaan; sidii la rabey noqosho. Dh: wanaagsanaasho, hagaagis, hagaagsami fiicnaan.

(Halaagid-da)

Baabbi'in; layn.

m.f.dh eeg halaag². la-mid: halaag¹ (2), halaajin, halaajis, hallig¹, hallig

-da: (magac, dhedig, keli) baabi'in oo dabargoyn. Dh: halaagis, dabargoyn. Li: badbaadis.

m.f.dh eeg hamaan². la-mid: hamaansad, hamaansasho, hamaansi.

-da: (magac, dhedig, keli) hamaansi iyo caajis daraaddii afka la kala qaadid.

m.f.dh eeg kamma'². la-mid: kama'id.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin. m.f.dh, lammaanin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg lammaanaan.

(Magaagid-da)

Magaag ku dhicid.

m.f.dh eeg magaag². la-mid: magaag¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) wax magaagay oo cunid hilib u baahan ahaan; hilib cuniddii u baahasho; hilib u hamuumid. Dh: saruuradoobid.

m.f.dh eeg magmaag.

(Qamaamid-da)

Sida wax oomman, meel wax yaalliin, ugu yaacid, ugu firxasho.

m.f.dh eeg qamaan².

-da: (magac, dhedig, keli) baahi awgeed meel ugu wada yaacid. Lo'da adaa qamaamidda ugu wacan. Dh: qamaamis.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Ka q.: cid meel xoog kaga celin. 2. Ka q.:wax meel halis ah ka weecin.