xammaa — Macnaha & Turjumaada

f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid. m.f.dh, xammaalid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-gay, -gtay) Xoolo, wax dhammaaday ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xammaal-ka)

2

Kan hawshiisu tahay inuu dadka alaabada iyo waxyaalaha kaloo culculus u qaado ama u guro, badanaana tunka wax ku qaada.

waa la naqliyay ✓

1

xammaal¹: m.l la-mid: xammaali.

2

xammaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

2

xammaal v. carry baggage

waa la naqliyay ✓

-ay / xammaashay: (v) carry on the back or the shoulders; carry (keeri) —xammaal -ka: (n) freight (fareeyt)-, cargo (kaargow); load (lowdh) ~ xammuul, rar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dusha wax ku qaad. Joonyadda illaa tukaanka ii xammaal. Dh: qaad.

2

xammaal -ka: (magac, lab, keli keli) qof muruqmaal ah oo shaqadiisu tahay qaadidda alaabaha iyo dejintooda oo uu tunka ku guro.

waa la naqliyay ✓

fk. Mindhaa.

waa la naqliyay ✓

f.. Mindhaa.

waa la naqliyay ✓

(v) 1. are you....? or will you....? ~ miyaad. Ex: ammaa tagaysaa? are you or will you be going?. 2. at what time: when ~ goormaa. Ex: ammaa tagaysaa? when are you going?3. might (mayt). Ex: ammaa Cali tagaa; AU might go

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cuntooyinka badh u diid oo ka soomi. Ka xammay cusbada dhiikar ayuu leeyahaye. Dh: mamnuuc, xammee.

2

xammay: (fal) karkari oo heerka ugu kulul gaadhsii. Biyaha xammay. Dh: kululee, bayli.

3

xammay: (fal) kaynaani oo xoog u eryo. Faraska xammay. Dh: ordisii.

4

xammay: (fal) saacad iyo wax la mid ah buuxi oo cabbay. Beytariga xammay. Dh: buuxi, cabbee.

waa la naqliyay ✓

1

(Xammaalid-da)

2

Hawsha xammaalka qabasho; tunka wax culus ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (baayoloji) Maxsuulka burburka buriin ee garaadleyda shimbiraha, xammaaratada berriga iyo cayayaanka. Marka laga reebo garaadleyda, Maxsuulkaas badankiisa waa la qashinsaaraa. Asiidhka yuurig waa ma milme, sidaa darteed, waxa loo saaraa adke ahaan, taas oo dhowrta biyaha qiimaha u leh dhulka oomanaha ah. Asiidhka yuurig markay jidhka ku badato waxay ku ururtaa kala goysyada dhareerka leh taas oo ay ku keento xanuun.

waa la naqliyay ✓

1

cillaan¹: m.l 1. Geed abaareed weyn, cufan, calemo yaryar leh, qodax lahayn oo ubaxiisu udgoon yahay. 2. Budo caleen oo marka la qaso ciddiyaha, timaha iyo wixi lamida lagu guduudsado.

2

cillaan²: m.dh (-ammo m.l) Xammaarato yar, quruxsan, oo ay mulaca isku bahyihiin, afar addin iyo dabo dheer leh oo geedaha fuusha. la-mid: cillaangeedafuul.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Cayayaan dhulka xammaarta, dhuuban, dheer lugo badan oo qaniinyo kulul. la-mid: dhiirtaxaniinyo, dhuurtaxaniinyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dho, m.l) (daawo) Mid ka mid ah lafaha dhuudhuuban oo xoodan, kuwaas oo sameeya qafis daboola ilaaliyana wadnaha iyo sambabada. Feedhuhu waxay u samaysanyihiin lammaane ku xidhan taxanaha lafdhabarta xammaaratada, shimbiraha iyo naasleyda) ilaa iyo kalxanta oo xagga hore ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xammaarato qorratada u eg laakiin ka weyn, oo sun halis ah leh oo jilfaha iyo godadka gasha. 2. Laandheyr; siriq.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, ml.) 1. Xammaarato aan lugo lahayn, dheereysa, nafleyda qaniinta, sun halis ahna leh. 2. Koombo yar oo miraha dalagga lagu cabbiri, u dhiganta nus madaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Masalugaley xammaarato weyn caws ku nool ah, oo socodka yaxaaska uga eg, oo leh maqaar adag, iyo afar addin oo aan nafleyda qaniin, sunna lahayn. la-mid: mansacagaley, mansalugaley, mansalugooley.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Xammaarato yar oo afar addin iyo dabo dhuuban oo dheer leh oo ay malowga isku bah yihiin laakiin ka jirmi yar. la-mid: bulac.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-lfo, m.l) 1. Dubka sare ee geedaha. 2. Jilif xalleef ahoo ay nabarradu yeeshaan siiba marka ay biskoonayaan. 3. Dubka sare ee xammaaratada iyo mallayga.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Qaybta hore ee hunguri cadka afar addinleyda lafdhabarta leh, halkaasi oo berribiyoodka, xammaaratada, iyo naasleydu ay ku leeyihiin anduuqyada codka. la-mid: qulaanqulye.

waa la naqliyay ✓

1

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

2

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xammaali.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xammaalid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xammaalinnimo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xammaag.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xammaal². la-mid: xamaalid.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal¹, xamaali, xammaal¹.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal, xamaali, xammaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) porter (poortar)-, cargo handler; redcap (reedh-kaap)-, stevedore (istii-vidoor); coolie (kuu-li)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg xamaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: porter, carrier, loader, stevedore

2

initial: x

3

lx: xammaali

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m, n7-m

6

key: xammaali

waa la naqliyay ✓

1

(Xamxamaa-ga)

2

Geed-quwaax xabagtiisa la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-quwaax xabagtiisa la cuno.

waa la naqliyay ✓

m. n. plant species, with an edible resin

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed xabagtiisa la cuno.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xabag

2

de: plant sp., with an edible resin

3

initial: x

4

lx: xamxamaa

5

pd: (-ga)

6

ps: n-m

7

key: xamxamaa

waa la naqliyay ✓

1

(Cammaar-ka)

2

Xarig bunji ah oo adag.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh C. ah: xarig ama jawaan dun adag ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

m. n. very strong rope made from hemp

waa la naqliyay ✓

name-m one who is a builder, long lived, or preserver of life

waa la naqliyay ✓

1

cf: xarig

2

de: very strong rope made from hemp

3

lx: cammaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: cammaar

waa la naqliyay ✓

1

(Dammaad-ka)

2

Wareer culus oo madaxa qabta oo siga in wax lala arki waayo ama la dhaco.

waa la naqliyay ✓

1

dammaad¹: m.l Wareer culus oo qofku kala garan waayo meesha iyo waqtiga uu joogo.

2

dammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Wareer culus oo meesha iyo waqtiga la joogo lala kala garan waayo la kulmid.

waa la naqliyay ✓

m.l Wareer culus oo qofku kala garan waayo meesha iyo waqtiga uu joogo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] dizziness, light headedness

2

dammaad: [inchoative] v. become dizzy ~ light-headed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) dizziness (diisi-nes)

2

dammaad -ay / -day: (v) become dizzy; feel dizzy; become disoriented (dis-oori-yentidh); become confused (kon-fiyuusidh); become bewildered (biwil-dheridh) ~ dawakh

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wareer iyo dayow. Dammaad baan qabaa ilaa beryahanba.

2

dammaad -ka: (magac, lab, keli) wareer culus oo madaxa qabta oo siga in wax lala arki waayo ama lala dhaco. Dh: dayow.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: lammaan 1. Heshiis qoraal ama af oo caddeynaya in la fulin doono wax lagu heshiiyey; ballanqaad. 2. Ari d. ah: ariga inta jarka ah oo loogu talagalay iib.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: lammaan¹: (3). Heshiis qoraal ama af oo caddeynaya in la fulin doono wax lagu heshiiyey; ballanqaad. 2. Ari d. ah: ariga inta jarka ah oo loogu talagalay iib.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha kuwooda lab ee la iibgeeyo. Sayladda dammaan badan baa la keenay.

2

dammaan -ka: (magac, lab, keli) heshiis qoraal ama af oo caddeynaya in la fulin doono wax lagu heshiiyey. Dh: ballanqaad.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gammaan-ka) a) Nafleyda caanaha leh jaad kamid ah oo fardaha, baqlaha, dameeraha iyo farowgu kamid yihiin. b) Fardo.

2

2. (Gammaan-ta) Kalluun badeed.

waa la naqliyay ✓

1

gammaan¹: m.l.u Naasleyda qayb ka mid ah oo ay ka mid yihiin fardaha, baqlaha, dameeraha iyo farowga.

2

gammaan²: m.dh Nooc kalluunka badda ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Naasleyda qayb ka mid ah oo ay ka mid yihiin fardaha, baqlaha, dameeraha iyo farowga.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] horses; equine animals (including donkey, zebra)

2

gammaan [feminine] n., [collective] ocean fish species

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) horse (hoors); stallion (staaliyari) ~ gammaan faras

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) magac guud oo ay wadaagaan qoobleyda oo dhan sida fardaha, dameeraha, baqasha iyo farowga. Orrax gammaan badan buu leeyahay.

2

gammaan -ta: (magac, dhedig, keli) jaad kalluunka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Nooc ka mid ah lamaddegaanka, gaar ahaan Saxarada woqooyi Afrika. Lamaddegaanka h., dhulka dushiisu sida badan waxay ka kooban tahay dhadhaab qaawan, oo dabayshu ay ka qaadday bataaxda iyo boorka.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Nooc ka mid ah lamaddegaanka, gaar ahaan Saxarada woqooyi Afrika. Lamaddegaanka h., dhulka dushiisu sida badan waxay ka kooban tahay dhadhaab qaawan, oo dabayshu ay ka qaadday bataaxda iyo boorka.

waa la naqliyay ✓

Hammada

waa la naqliyay ✓

1

1. (xoolo) neef ilmo weheliyaan.

2

2. (Lammaan-ka) Labo weligood wada socda; labo is-dhalay.

waa la naqliyay ✓

1

lammaan¹: m.l 1. Nafley laba isdhashay ah oo meel ku wada sugan. 2. Labo weligood wada socda. 3. la-mid: dammaan.

2

lammaan²: m.l (baayoloji) Marka la sharraxayo bu'da, unug ama noole leh labanlaabka tiro dhiman oo koromosooma ah ee astaanta sinjiyada.

3

lammaan³: f.mg4 (-naa, -nayd) Nafley laba isdhashay wax meel ku wada sugan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

lammaan¹: m.l 1. Nafley laba isdhashay ah oo meel ku wada sugan. 2. Labo weligood wada socda. 3. la-mid: dammaan.

2

lammaan²: m.l (baay.) Marka la sharraxayo bu'da, unug ama noole leh labanlaabka tiro dhiman oo koromosooma ah ee astaanta sinjiyada.

3

lammaan³: f.mg4 (-naa, -nayd) Nafley laba isdhashay wax meel ku wada sugan ahaansho. m.f.dh, lammaanaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. pair (of animals), mother and her young; pair; twin

waa la naqliyay ✓

1

-aa: (adj) 1. dual (dhuwal); paired (peeridh). 2. a mother with a baby, usually for animals

2

ku lammaani -yey / -say: (v) attach (a taaj); add (adh); append (a peendh); affix (a fiksi) ~ ku lifaaq

waa la naqliyay ✓

1

Duale

2

Dual

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) labo weligood wada socda; labo isdhalay.

waa la naqliyay ✓

Labo is leh ka kooban.

waa la naqliyay ✓

1

cf: mataan

2

de: pair (of animals), mother and her young; pair; twin

3

lx: lammaan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: lammaan

waa la naqliyay ✓

1

qammaac¹: m.l Buuq; yulqan.

2

qammaac²: f.mg1 (-cay, -cday) Buuq ama yulqan badan sameyn (cid).

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) buuq iyo yulqan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qammaad-ka)

2

1. (dhul) dhib la gudbo, la gooyo.

3

2. Wax laga joogsado, laga maagto.

waa la naqliyay ✓

1

qammaad¹: m.l 1. Baajinta ama ka wareegidda wax sameyntooda. 2. Miyir doorsoomidda lala miyirdoorsoomo harraad, gaajo iyo daal badan. 3. Leexashada meelhalis ah laga leexdo. 4. la-mid: qammaadid.

2

qammaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Harraad, gaajo iyo daal badan la miyirdoorsoomid. 2. Ka q.: wax sameyntooda ama meel mariddeed ka wareegid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Baajinta ama ka wareegidda wax sameyntooda. 2. Miyir doorsoomidda lala miyirdoorsoomo harraad, gaajo iyo daal badan. 3. Leexashada meelhalis ah laga leexdo.

waa la naqliyay ✓

m. n. hard earth (to cultivate); obstacle, difficulty

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul maristiisu adag tahay oo dhib lagaga gudbo. Dh: qarfo.

2

qammaad -ka: (magac, lab, keli) ka maagid. Qammaadka iska daa oo dhaqaaq. Dh: waabasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: hard earth (to cultivate); [fig.] obstacle, difficulty

2

lx: qammaad

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: qammaad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaarta qammaarka ciyaar. Qayrkaa la qammaar.

2

qammaar -ka: (magac, lab, keli) ciyaar sharcigu xaaraameeyay oo wax aan la hubin lagu tartamo lacag na lagu kala helo. Qammaar shaqo ha ka dhigan. Dh: khamaar, qamaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Sammaad-ka)

2

Dammaad; khaafsan; maahsan.

waa la naqliyay ✓

1

sammaad¹: m.l Dammaad.

2

sammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Qof wax miyir beelay noqosho.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] dizziness, giddiness

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dareen la'aan. Dh: baraadli'i, dammaad, maahsan. Li: feejignaan. sammaadid -da: (magac, dhedig, keli) qof maahsan noqosho; dammaadid.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dammaad, khaafsan, maahsan

2

de: dizziness, giddiness

3

initial: s

4

lx: sammaad

5

pd: (-ka)

6

ps: n0-m-abs

7

key: sammaad

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).

waa la naqliyay ✓

v. milk an animal from one side (generally from the left side)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk an animal from one side (generally from the left side)

2

initial: x

3

lx: xagmaal

4

pd: (xagmaalay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagmaal

waa la naqliyay ✓

1

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo. la-mid: xambaarid.

2

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid.

waa la naqliyay ✓

1

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo.

2

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid. m.f.dh, xambaarid.

waa la naqliyay ✓

v. carry on one's back ~ shoulder; carry something in an upright position; hold up, uphold

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) piggyback (bigi-baak); act of transporting on the back. —xambaar -ay / tay: (v) transport or carry on the back ~ xanbaar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo wax lagu qaado.

waa la naqliyay ✓

1

bw: xanbaar

2

de: carry on one's back ~ shoulder; carry s.t. in an upright position; [ext.] hold up, uphold

3

initial: x

4

lx: xambaar

5

nt: xambaarid (da) [vn-f], xambaaris (ta) [vn-f]

6

pd: (xambaaray)

7

ps: v1=tr

8

key: xambaar

waa la naqliyay ✓

1

(Xammayn-ta)

2

1. (biyo, ...) heerka u kulul gaarsiin; karkarin.

3

2. Tahan ka orodsiin; kicin.

4

3. (saacad) buuxin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xammee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cuntoo badh u diidid oo ka soomin. Dh: mamnuucid.

2

xammayn -ta: (magac, dhedig, keli) karkari heerka ugu kulul gaadhsiin. Biyaha xamma badan ka daa oo fardiiris ka dhig. Dh: baylin.

3

xammayn-ta: (magac, dhedig, keli) kaynaanin xoog u eryid. Dh: ordisiin, eryid.

4

xammayn -ta: (magac, dhedig, keli) saacad, beytari iyo wixii la mid ah buuxin oo cabbayn. Dh: buuxin, shaarjayn, cabbayn.

5

xammayn-ta: (magac, dhedig, keli) buuxsan oo la shaarjeeyey ah. Beytarigu wuu xammaysan yahay Dh: buuxsan, shaarjiyaysan, cabbaysan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xammay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof xalaalmiirad ah oo wuxuu xaq u leyahay wax an ahayn aan dondoonin.

waa la naqliyay ✓