xamaku

(Xamakow-ga)

Geed aan dhulka ka kicin oo leh laamo buurbuuran oo wada hilib iyo biyo ah oo dusha kurtummo yaryar oo badan ku leh.

m.l Geed aan dhulka ka kicin oo leh laamo buurbuuran oo wada hilib iyo biyo ah oo dusha kurtummo yaryar oo badan ku leh.

m. n. short edible plant species

-ga: (magac, lab, keli) geed aan lahyn jirrid adag oo uu isku taago oo leh laamo buurbuuran oo dhuudhuuban oo wada buruq iyo biyo ah oo dusha xubno yaryar ku leh oo qadhaab ahaan loo cuno. Dh: xangay.

de: short edible plant sp.

initial: x

lx: xamakow

pd: (-ga)

ps: n2a-m-enum

key: xamakow

(Xaaka-da)

Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

m.dh Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogaada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

m.dh Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogaada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

f. n., (mass n.): phlegm, sputum

-xaakada: (n) phlegm (faleem)

-da: (magac, dhedig, keli)) qandhuuf adag oo ka timaad bacaraarka ama laabta hoose oo midab huruuda leh. Dh: khaakho,

cf: candhuufo

de: phlegm, sputum

initial: x

lx: xaako

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

key: xaako

-ga: (magac, lab, keli) dhuun; hunguri; cune.

xamag -ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan ka yimaadda ama laga liso geedaha qaarkood oo kolkii uu neecaw dareemo isqabsada oo adkaada. Xamag cadaadeed ayaan suuqa ka iibsaday. Dh: xabag.

1. (Xamar-ka) (fardo) midab guduud ah ama guduudmadow.

2. (Xamar-ta) Raqay.

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

xamar²: m.dh Raqay.

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

xamar²: m.dh Raqay.

pr. n., loc. Mogadishu [capital city of Somalia.]

m. n., [abstract] chestnut ~ dark red color (of a horse)

xamar [feminine] n. tamarind (tree and fruit)

Mogadiscio (nom ancien de Mogadiscio).

(Hamar) NFD,S Tamarindus indica L. Caesalpinaceae.

N Pistacia aethiopica Kokwaro. Anacardiaceae.

(n) Mogadishu or Mogadisho; the capital city of Somalia

(fal) timaha tidic yaryar oo madaxa ku dhejisan u samee. Qofba timo xamar. Dh: tidic.

xamar: (tilmaame) cas oo midabkiisu yahay xamar waxana yeesha dibida, fardaha iyo awrta.

xamar -ka: (magac, lab, keli) calaamad gabdhaha aan weli la guursan u gaar ah oo timaha inta la tidco dubka madaxa lagu nabo oo si xarraga leh la isku barbar dhigo.

xamar -ka: (magac, lab, keli) midab aad u cas oo fardaha iyo dibida lagu arko. Xamar weeye oo midab fardood kala xariir roone. Dh: guduud.

xamar -ta: (magac, dhedig, keli) geed weynaada oo caleen yaryar oo doog ah bixiya oo midhihiisu dhanaan yihiin oo sharaab iyo wax yaale kale laga sameeyo. Dh: raqay.

-ta: (magac, dhedig, keli) dumarka caruurta iyo dadka aan tamar lahayn. Dh: birimageyday, maxas.

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

(fal) wax culus qaad. Joonyaddan xamaal oo gaadhiga saar. Dh: xammaal.

xamaal -ka: (magac, lab, keli) qof tunkiisa wax ku qaada oo ku shaqaysta. Wa: xamaaliin.

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

(Xamaan-ta)

Xamaamo.

m.dh Alaab aan qiimo badan lahayn oo guryaha looga dhaqmo. la-mid: xamaamo.

f. n. furniture, household supplies ~ equipment

-ta: (magacwadareed) alaabta aqalka ee kala duwan. Dh: alaab, agab, maacuun.

de: furniture, household supplies ~ equipment

initial: x

lx: xamaan

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: xamaan

f.g1 (-ray, -rtay) Ciid dhexdeeda wax ka raadin.

name-f chestnut ~ dark red color

(Xamash-ka)

Naq badan; cosob; deegaan; (ama xabash).

m.l Deegaan aad u baxday oo aan la daaqin.

m. n., [collective] new grass

-ka: (magac, lab, keli) doog jilicsan oo naq wanaagsan ku baxo. Xamash weeye doogani: cidi aanay xaalufin. Dh: cosob.

bw: xabash

cf: doog; cosob

de: new grass

initial: x

lx: xamash

pd: (-ka)

ps: n-m-col

key: xamash

-da: (magac, dhedig, keli) geed midho kubadda teniska legle'eg oo liin dhanaanta u'eg bixiya oo ay carruurtu midhihiisa ku ciyaaraan. Xambuu ayuu saytuun moodday. Dh: xanbuu, xanboox, xunboo.

(Xaraka-da)

1. Xuruufta alifka intooda shaqalka ah.

2. Kordhigga iyo hoosdhigga iyo godniinka iyo reebniinka astaamahooda.

3. Dhaqdhaqaaq; nuuxnuuxsi.

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

f. n. sign in Arabic writing indicating a vowel sound

-xarakada: (n) diacritic (dhaaya-kiri-tik); diacritical mark; macron (meey-karoori); accent (abksent)

-da: (magac, dhedig, keli) xuruufta alifba'da Carabiga intooda shaqallada ah oo shibbanayaasha lagu shaqlo sida: kordhaw, hoosdhaw iyo godid.

xarako -da: (magac, dhedig keli) urur qadiyadu dhaqdhaqaaqa. Gobanimadoonka Jabuuti wuxu ka bilaabmay Xarakadii Shaqaalaha Boorka.

bw: Arabic

de: sign in Arabic writing indicating a vowel sound (placed above or below the consonant); See also: xarakad

initial: x

lx: xarako

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xarako

(Hamacco) C Edithcolae grandis N.E.Br. Asclepiadaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) iniinyo madmadaw oo xulbadda laale'eg oo dawo ahaan iyaga ama saliid laga miiro loo isticamaalo.

m.dh Waqti hore oo aad u fog.

-da: (magac, dhedig, keli) illaa xilli aad u fog. Nimanyahaw hammiga geeli waa aamanuu hora e. Dh: aamanuun, aaman.

(Calakud-da)

Deero buuraha iyo casha ku nool.

m.dh.u Nooc deerada ka mid ah oo buuraha ku nool.

f. n., [collective] deer ~ antelope species, klipspringer ((Antilope saltatrix, Oreotragus saltator))

-da: (magac, dhedig, keli) ugaadh noocyada deerada ka mid ah oo ku nool buuraha.

bw: \de

de: deer ~ antelope sp., klipspringer,

lx: calakud

pd: (-da)

ps: n-f-col

sc: Antilope saltatrix, Oreotragus saltator

key: calakud

m.dh la-mid: mamlakad.

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar quruuruxa lagu ciyaaro oo jaadad badan loo ciyaaro. Dh: jagijagi, kowtan.

-ta: (magac, dhedig, keli) geed caleemaad waaweyn oo xabag leh kana baxa buuraleyda. xagal -sha: (magac, dhedig, keli)l lugta ama gacanta laabatadeeda ee laabanta kolka la fadhiisto ama gacanta la laabo. Wa: xaglo.

f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).

v. milk an animal from one side (generally from the left side)

-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.

de: milk an animal from one side (generally from the left side)

initial: x

lx: xagmaal

pd: (xagmaalay)

ps: v1=tr

key: xagmaal

m.l la-mid: xammaali.

m.l la-mid: xammaali.

(Xamaama-da)

1. Alaab; xamaan; agab.

2. Hub; qalab.

m.dh la-mid: xamaan.

f. n., [collective] furniture, equipment

-da: (magac, dhedig, keli) shimbir adarka la bah ah oo midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri, xamaam.

de: furniture, equipment

initial: x

lx: xamaamo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: xamaamo

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

v. crawl, creep (on one's belly)

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

de: crawl, creep (on one's belly)

initial: x

lx: xamaaro

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

pd: (xamaartay)

ps: v3b=intr

key: xamaaro

a: Muqdisho

de: Mogadishu [capital city of Somalia] Original name of the city

hm: 1

initial: x

lx: Xamar

ps: n0-loc-m

key: Xamar_1

de: chestnut ~ dark red color (of a horse)

hm: 2

initial: x

lx: xamar

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

key: xamar_2

de: tamarind (tree and fruit)

hm: 3

initial: x

lx: xamar

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xamar_3

name-m chestnut~ dark red color

magac loo bixiyo fardaha iyo dibida midabkoodu uu xamarka yahay.

-ha: (magac, lab, keli) shimbiro yaryar oo cascas oo hunguri badan oo degdeg wax u cun oo kooxkooxna isku raaca oo cufkoodana laba laba u wada gala. Dh: xurguf, yaryaro.

(Xamasha-da)

Qof maqan, hadal ama warxun, oo hadduu joogo aan lagula dhaceen, ka sheegid.

m.f.dh eeg xamo.

vl. n. gossip, back-biting

-xamashada: (n) gossip (gaa-sap); talebearing (teeyl-beer-ing) ~ xan

-da: (magac, dhedig, keli) xan samayn qof maqan ama aan ku maqlayn wax aanu jeclayn ka sheegid.

cf: xamo

de: gossip, back-biting

initial: x

lx: xamasho

pd: (/da)

ps: vn-f

key: xamasho

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo. la-mid: xambaarid.

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid.

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo.

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid. m.f.dh, xambaarid.

v. carry on one's back ~ shoulder; carry something in an upright position; hold up, uphold

-ka: (n) piggyback (bigi-baak); act of transporting on the back. —xambaar -ay / tay: (v) transport or carry on the back ~ xanbaar

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo wax lagu qaado.

bw: xanbaar

de: carry on one's back ~ shoulder; carry s.t. in an upright position; [ext.] hold up, uphold

initial: x

lx: xambaar

nt: xambaarid (da) [vn-f], xambaaris (ta) [vn-f]

pd: (xambaaray)

ps: v1=tr

key: xambaar

m.l.kh 1. Nin rumaysan ama raacsan mad-habta Xambali. 2. Afarta mad-hab ee diinta islaamku u qaybsan tahay middood.

m.l.kh 1. Nin rumaysan ama raacsan mad-habta Xambali. 2. Afarta mad-hab ee diinta islaamku u qaybsan tahay middood.