Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

f.g1 (-ray, -rtay) Ciid dhexdeeda wax ka raadin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

waa la naqliyay ✓

v. crawl, creep (on one's belly)

waa la naqliyay ✓

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

2

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

3

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: crawl, creep (on one's belly)

2

initial: x

3

lx: xamaaro

4

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

5

pd: (xamaartay)

6

ps: v3b=intr

7

key: xamaaro

waa la naqliyay ✓

1

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo. la-mid: xambaarid.

2

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid.

waa la naqliyay ✓

1

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo.

2

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid. m.f.dh, xambaarid.

waa la naqliyay ✓

v. carry on one's back ~ shoulder; carry something in an upright position; hold up, uphold

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) piggyback (bigi-baak); act of transporting on the back. —xambaar -ay / tay: (v) transport or carry on the back ~ xanbaar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo wax lagu qaado.

waa la naqliyay ✓

1

bw: xanbaar

2

de: carry on one's back ~ shoulder; carry s.t. in an upright position; [ext.] hold up, uphold

3

initial: x

4

lx: xambaar

5

nt: xambaarid (da) [vn-f], xambaaris (ta) [vn-f]

6

pd: (xambaaray)

7

ps: v1=tr

8

key: xambaar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'geel' gooji. Geela kuma jirto hal amaaraysaa.

2

amaar: (fal) caajis oo is libaadhi. Sidaan diyaaraddii u sugaayay baan amaaray. Dh: caajis.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xamar-ka) (fardo) midab guduud ah ama guduudmadow.

2

2. (Xamar-ta) Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mogadishu [capital city of Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] chestnut ~ dark red color (of a horse)

2

xamar [feminine] n. tamarind (tree and fruit)

waa la naqliyay ✓

Mogadiscio (nom ancien de Mogadiscio).

waa la naqliyay ✓

1

(Hamar) NFD,S Tamarindus indica L. Caesalpinaceae.

2

N Pistacia aethiopica Kokwaro. Anacardiaceae.

waa la naqliyay ✓

(n) Mogadishu or Mogadisho; the capital city of Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha tidic yaryar oo madaxa ku dhejisan u samee. Qofba timo xamar. Dh: tidic.

2

xamar: (tilmaame) cas oo midabkiisu yahay xamar waxana yeesha dibida, fardaha iyo awrta.

3

xamar -ka: (magac, lab, keli) calaamad gabdhaha aan weli la guursan u gaar ah oo timaha inta la tidco dubka madaxa lagu nabo oo si xarraga leh la isku barbar dhigo.

4

xamar -ka: (magac, lab, keli) midab aad u cas oo fardaha iyo dibida lagu arko. Xamar weeye oo midab fardood kala xariir roone. Dh: guduud.

5

xamar -ta: (magac, dhedig, keli) geed weynaada oo caleen yaryar oo doog ah bixiya oo midhihiisu dhanaan yihiin oo sharaab iyo wax yaale kale laga sameeyo. Dh: raqay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gamaar-ka)

2

(dab, kd.) sii baabba'; bas.

waa la naqliyay ✓

1

gamaar¹: m.l 1. Ur ka soo baxa harag, iyo wixi lamida oo aad u gubtay. 2. Gubashada wax ay aad u gubtaan. 3. la-mid: gamaarid.

2

gamaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Dambas noqosho (dab). 2. Si ba'an u gubasho.

waa la naqliyay ✓

v. die down, go out (of a fire)

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) be damaged or injured by fire; burn (been)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dab sii bakhtiyid; dab sii baaba'aya. Dh: damis, basid. Li: hurid.

2

gamaar-ka: (magac, lab, keli) lulood uu nooluhu gam'id iyo hurdo qarka u gaadho. Gelin dhexe sidii cawsha bay yara gamaartaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: die down, go out (of a fire)

2

lx: gamaar

3

nt: gamaar (ka) [vn2-m]

4

pd: (gamaaray)

5

ps: v1=intr

6

key: gamaar

waa la naqliyay ✓

ciyaar sharci ahaan xaaraan ah oo lacag lagu kala helo. Qamaar ha ciyaarin. Dh: khamaar.

waa la naqliyay ✓

1

xakaar¹: m.l Dhibaato; kadeed.

2

xakaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Shiddo la kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

xakaar¹: m.l Dhibaato; kadeed.

2

xakaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Shiddo la kulmid. m.f.dh, xakaarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] difficulty, torment, misery

2

xakaar [inchoative] v. be in difficulty, be in misery

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kaydsi cunto dadka oo u baahan la kaydiyo si kolka baahidu sii biirto qiimaha loo kordhiyo. Dh: madhax.

waa la naqliyay ✓

1

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

2

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax culus qaad. Joonyaddan xamaal oo gaadhiga saar. Dh: xammaal.

2

xamaal -ka: (magac, lab, keli) qof tunkiisa wax ku qaada oo ku shaqaysta. Wa: xamaaliin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

2

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaan-ta)

2

Xamaamo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Alaab aan qiimo badan lahayn oo guryaha looga dhaqmo. la-mid: xamaamo.

waa la naqliyay ✓

f. n. furniture, household supplies ~ equipment

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) alaabta aqalka ee kala duwan. Dh: alaab, agab, maacuun.

waa la naqliyay ✓

1

de: furniture, household supplies ~ equipment

2

initial: x

3

lx: xamaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: xamaan

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xaraar-ka) Dhadhan aan macaaneyn (ama kharaar, qaraar).

2

2. (Xaraar-ta) Dhagax-nuuradeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Gebi ku yaal babac qar dheer oo badanaa daayeerku ku hoydo habeenkii. 2. la-mid: tarro. Dhagax-nuuradeed.

waa la naqliyay ✓

1

xarąar¹: m.l 1. Dhadhan aan macayn. 2. Wallac. la-mid: kharaar.

2

xarąar²: f.g1 (-ray, -rtay) Haweeney wallicid.

waa la naqliyay ✓

xarąar: m.l 1. Dhadhan aan macayn. 2. Wallac. la-mid: kharaar.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): bitter taste; bitterness; bitter, acrid, sour

2

xaraar [feminine] n. limestone

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) bitter (bitar) ~ qaraar, kharaar

2

xaraar -tay: (v) morning sickness; sickness of early pregnancy ~ wallac

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhaadh oo cunto ama caleen ku sumaw. Jaadka ku xaraar. Dh: xadhaadh.

2

xaraar: (fal) jaad bun, shaah ama wax la mid ah u hamuun oo u baaho; xaraaro ha ku hesho oo cas iyo hamaahsi badan yeelo. Bunka u xaraar.

3

xaraar-ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn oo dacarta iyo dawooyinka badhkood ay leeyihiin. Bunka xaraar ayaan fuudi kari waayay Dh: qaraar, kharaar, qadhaadh, xadhaadh.

4

xaraar-ka: (magac, lab, keli) sumaw ama balalood lagu sumoobo oo lagu xadhaadho cunto ama caleen la cuno. Caano ama sharaab badan oo la cabbaa xaraarka way khafiifiyaan. Dh: xadhaadh.

5

xaraar -ta: (magac, dhedig, keli) jar aad u dheer oo in la fuulaa adag tahay. Xaraar daayeer xoolo ma daaqaan. Dh: jar, qaw.

6

xaraar-ta: (magac, dhodig, keli) ciid cad oo dhagax nuuradeed ah oo raggu madaxa marsadaan. Dh: darro, malaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-riin, m.dh) Dameer.

waa la naqliyay ✓

m. n. / intj: ass, donkey {insult}

waa la naqliyay ✓

1

de: ass, donkey {insult}

2

initial: x

3

lx: ximaar

4

pd: (-ka Pl: ximaariin (ta))

5

ps: n8-m / intj

6

key: ximaar

waa la naqliyay ✓

1

1. (Diin-ka) a) Maamul xag Ilaah laga jideeyey oo dad ku dhaqmo; hab weyn oo lagu dhaqmo oo Ilaah loogu dhowaado; (ama diinta). b) Bahal xamaaratada kamid ah oo aad u gaabiya oo miyiga ku dhaqma. Qolof xoog badan baa ku rogan, wuxuuna u eg yahay qubada badda; (ama diindiin)

2

2. (Diin-ta) Diinka.

waa la naqliyay ✓

1

(Dixiri-ga)

2

Nafley yaryar oo jaadad badan ah: kuwo dheerdheer iyo kuwo dhuudhuuban; kuwo jiljilicsan; kuwo oogadoodu xubnaysan tahay; kuwo xamaarta; ... wax ciidda dhexdeeda ku nool iyo wax oogada nafleyda kale ku noolba waa lee yihiin; (ama dixri).

waa la naqliyay ✓

1

(Halaq-a)

2

1. Nafleyda inta bogga ku socota sida maska iyo goodka; xamaarato.

3

2. Masaska mid kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaarasha-da)

2

Iyadoo la dhabbacan yahay oo bogga iyo addimmada lagu gurguurana hayo, socosho, dhaqaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaarata-da)

2

Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay lee yihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

ammuur¹: m.l Nooc xamaaratada ka mid ah oo muluca u eg kase weyn oo leh midab bunni ah. la-mid: amuur.

2

ammuur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Arrin; mushkilo. 2. Allabari. la-mid: ummuur.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Xamaaratada iyo cayayaanka intooda sunta leh ama qaabkooda laga cabsado ee habeenkii socda. la-mid: bahalhoose.

waa la naqliyay ✓

1

diin¹: m.l (-nan, m.l) Nooc xamaaratada ka mid ah aad u gaabiya, leh qolof adag oo ku dahaaran afar lugood iyo qoor dheer oo aan dhogor lahayn; diindiin. la-mid: dįindiin.

2

diin²: m.l/dh (-iimo, m.l) 1. Caqiido cid ku xiraysa awood ka sarraysa oo ay aaminsantahay in ay wax yeeli karto, waxna u tari karto. 2. Qawaaniin Eebbe u soo dejiyey dadka dunida ku nool si ay waxa wanaagsan u falaan, waxa xunna uga reebtoomaan. 3. Quraan.

3

diin³: f.mg1 (-iimay, -iintay; -iimi) 1. Ku d.: qof wax la yaab leh oo aanu hore u arki jirin qaadan waayid. 2. Ku d.: wax araggooda waayid.

waa la naqliyay ✓

m.l Dulin xamaarta, noocyo badan, lafo iyo lugo lahayn oo oogadiisna xibnoxibno u qaybsantahay. la-mid: dirxi, dixri, tirxi, tixiri, tixri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-ceeyay, -caysay) Xamaarasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Si leexleexasho oo wax xamaaranaya u socod. 2. Dabayl.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Xamaarad. la-mid: galangalcayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-caday, -catay) Xamaarasho. la-mid: galangalcee.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc xamaaratada ka mid ah oo leh dabo shanle u eg oo dhadhaabaha gasha; dabasaqaf.

waa la naqliyay ✓

m.l Xamaarato yar oo qallajista le'eg oo hadba midab isu yeesha; jirjirroole. la-mid: geelrugeeye, geel-ururugleeye.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc xamaaratada ka mid ah oo in yar roorka ka weyn, madax weyn oo madaxa ku leh midab gaashiyo ah. la-mid: geelkacabaajis.

waa la naqliyay ✓

m.l (-qyo, m.dh) 1. Xamaaratada inta bogga ku socota sida maska, goodka iyo wixi lamida. 2. Nooc ka mid ah masaska. 3. Jinni.

waa la naqliyay ✓

1

qallajis¹: m.l la-mid: qallajin.

2

qallajis²: m.l.u (cilmiga naflayda) Xamaarato yar oo jaadad badan ah oo leh dhex dhuuban, dabo dhuuban iyo afar addin oo sida badan ku nool dhulka kuleylaha ah.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Xamaarato, mallay iyo wixi lamida xuub siibasho. 2. Nabar qolof ka dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaarad-ka)

2

Xamaarasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xamaarasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhinaca dhulka ama gidaar ku jijibin; bogga ku socosho.

2

xamaarad -ka: (magac, lab, keli) xoqasho faraha meel aan ahayn lagu xoqdo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xamaar.

waa la naqliyay ✓

v. carry on one's back; carry something while holding it; uphold

waa la naqliyay ✓

(fal) dhabarka u saar oo u xambaarsii. Xaabada ii xambaari.

waa la naqliyay ✓

1

a: xambaar ~ xanbaar

2

de: carry on one's back; carry s.t. while holding it; uphold

3

initial: x

4

lx: xambaari

5

pd: (xambaariyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: xambaari

waa la naqliyay ✓

1

xambaaro¹: m.dh Dhabar wax ku qaadid, dhabarka wax lagu qaado.

2

xambaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax dhabarka ku qaadasho. 2. Gabar la guursanayo xoog kula bixid. la-mid: xambaarso.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. throw (in wrestling); heavy fall

2

xambaaro v. fall heavily, crash down

3

xambaaro v. carry on one's back ~ shoulder

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Dh: xambaarso, xanbaaro.

2

xambaaro -da: (magac, dhedig, keli) dhicid ama kufid dhulka laga soo qo'o. Xambaaro ayuu cirkaa maray oo dhulka ku dhacay: Dh: kufid, kuftin.

waa la naqliyay ✓

1

cambaar¹: m.l 1. Roob da'a xilli jiilaal. 2. Xiddig magaciis.

2

cambaar²: m.dh (daawo) Cudur maqaarka ku dhaca oo goobo-goobo waaweyn oo cuncun leh u yeela; halaamacood maqaarka intiisa sare oo leh cuncun, finan iyo qolof.

waa la naqliyay ✓

1

cambaar¹: m.l 1. Roob da'a xilli jiilaal. 2. Xiddig magaciis.

2

cambaar²: m.dh (daaw.) Cudur maqaarka ku dhaca oo goobo-goobo waaweyn oo cuncun leh u yeela; halaamacood maqaarka intiisa sare oo leh cuncun, finan iyo qolof.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. eczema (itchy rash ~ skin disease)

2

cambaar m. n. rain storm

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) eczema (ek-sema); scabies (iskey-biiz) a skin disease characterized chiefly by inflammation and itching ~ cadho

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) haar cuncun iyo furuuruc leh oo oogada jidhka dadka ka soo baxda.

waa la naqliyay ✓

1

(Cammaar-ka)

2

Xarig bunji ah oo adag.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh C. ah: xarig ama jawaan dun adag ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

m. n. very strong rope made from hemp

waa la naqliyay ✓

name-m one who is a builder, long lived, or preserver of life

waa la naqliyay ✓

1

cf: xarig

2

de: very strong rope made from hemp

3

lx: cammaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: cammaar

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax dambas ka dhigid. 2. Wax si ba'an u gubid.

waa la naqliyay ✓

v. extinguish, put out (a fire)

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) destroy with fire or damage with fire

waa la naqliyay ✓

(fal) dab, sii dami ama sii baabbi'i.

waa la naqliyay ✓

1

de: extinguish, put out (a fire)

2

lx: gamaari

3

pd: (gamaariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: gamaari

waa la naqliyay ✓

1

khamaar¹: m.l Cayaaro lacag lagu kala helo. la-mid: khammaar¹.

2

khamaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Khamaar ciyaarid. 2. Ku k.: wax biimo gelin. la-mid: khammaar².

waa la naqliyay ✓

1

khamaar¹: m.l Cayaaro lacag lagu kala helo. la-mid: khammaar.

2

khamaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Khamaar ciyaarid. 2. Ku k.: wax biimo gelin. m.f.dh, khamaarid. la-mid: khammaar.

waa la naqliyay ✓

v. gamble

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) gamble (gaambal); wager (weeyjar); stakes (isteeykis); bet ~ khammaar

waa la naqliyay ✓