xamaam — Macnaha & Turjumaada

1

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

2

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaama-da)

2

1. Alaab; xamaan; agab.

3

2. Hub; qalab.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xamaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] furniture, equipment

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shimbir adarka la bah ah oo midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri, xamaam.

waa la naqliyay ✓

1

de: furniture, equipment

2

initial: x

3

lx: xamaamo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: xamaamo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg qamaan.

2

qamaam -ka: (magac, lab, keli) yaacidda ay xooluhu meel baahi darteed ay kol qudha ugu wada yaacaan oo ugu jabaan. Lo'da qamaamka ka ilaali. Dh: qamaan.

waa la naqliyay ✓

1

xamaal¹: m.l la-mid: xammaali.

2

xamaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) la-mid: xammaal².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax culus qaad. Joonyaddan xamaal oo gaadhiga saar. Dh: xammaal.

2

xamaal -ka: (magac, lab, keli) qof tunkiisa wax ku qaada oo ku shaqaysta. Wa: xamaaliin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaan-ta)

2

Xamaamo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Alaab aan qiimo badan lahayn oo guryaha looga dhaqmo. la-mid: xamaamo.

waa la naqliyay ✓

f. n. furniture, household supplies ~ equipment

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) alaabta aqalka ee kala duwan. Dh: alaab, agab, maacuun.

waa la naqliyay ✓

1

de: furniture, household supplies ~ equipment

2

initial: x

3

lx: xamaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: xamaan

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Ciid dhexdeeda wax ka raadin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: hamham.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal hoos loo yidhaa oon macnihiisa cidda maqlaysaayi fahmin. Dh: dhuxdhux, shuqshuq.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Colomba Guinea;

2

(E) Speckled Pigeon;

3

(S) Xamaam (S. s.: Hamām)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir xamaamka la bah ah, ka se yar oo luqunta ku leh qool madow. Dh: qoolley.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo aad lahayn, cid kale xoog kaga qaado. Ayaa dadka dhac ku yidhi. Dh: boob.

2

dhac: (fal) jin ha ku helo oo u jiifso.

3

dhac: (fal) meel sare ka soo shalwo. Sariirta ka soo dhac.

4

dhac: (ereycodeed) lagu cabbiro jabaq gaar ah oo mar keliya dhacda sida jabka wadhafka iyo wixii la mid ah.

5

dhac-a: (magac, lab, keli) wax aanad lahayn, xoog ama xeelad ku qaadasho. Dhac dushii laguma wada hadlo. Dh: boob.

6

dhac -da: (magacwadareed) alaabta aqalka la hoos dhigo sida maacuunta iyo gogosha. Aqalka Maryan dhac badan baa hoostaal. Dh: xamaamo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) haad yar o xamaamka in yar ka weyn oo madow ooreeraha ka dheeraan. Dh: qaagle, tuke.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gorayo dhal wadata. Xamaamaley ayuu adhigu ka diday.

waa la naqliyay ✓

volaille, n.f. - shimbiraha hilibka leh (la cuno): digaagga, xamaamka, digiirinka iwm; shimbiraha la dhaqdo.

waa la naqliyay ✓

n., xamaam, -ki; turtle dove, qoolli, -di.

waa la naqliyay ✓

n., xamaam, -ki.

waa la naqliyay ✓

v. cover up

waa la naqliyay ✓

1

de: cover up

2

lx: gamaamo

3

pd: (gamaantay)

4

ps: v3b=

5

key: gamaamo

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Jamaama [small town in south Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Jamaama [small town in south Somalia] In Lower Juba region

2

lx: Jamaama

3

ps: n0-loc

4

key: Jamaama

waa la naqliyay ✓

(Jamame) S Brachiaria mutica (Forsk)Stapf. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo uu nas sharci ahi ku soo arooray xaaraantinimadiisa oon shareecaddu bannayn xalaalna ahayn. Hilibka doofaarku waa xaaraam. Dh: xaaraan.

2

xaaraam: erey la yidhaa kolka si cad wax loo diddan yahay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xaasaan.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).

waa la naqliyay ✓

v. milk an animal from one side (generally from the left side)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk an animal from one side (generally from the left side)

2

initial: x

3

lx: xagmaal

4

pd: (xagmaalay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagmaal

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xammaali.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xammaali.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

waa la naqliyay ✓

v. crawl, creep (on one's belly)

waa la naqliyay ✓

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

2

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

3

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: crawl, creep (on one's belly)

2

initial: x

3

lx: xamaaro

4

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

5

pd: (xamaartay)

6

ps: v3b=intr

7

key: xamaaro

waa la naqliyay ✓

1

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo. la-mid: xambaarid.

2

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid.

waa la naqliyay ✓

1

xambaar¹: m.l La bixidda gabar la guursanayo xoog lagula baxo.

2

xambaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax dhabarka ku qaadid. 2. Ku x.: cid xumaan dhaxalsiin. 3. Gabar guur laga rabo xoog kula bixid. m.f.dh, xambaarid.

waa la naqliyay ✓

v. carry on one's back ~ shoulder; carry something in an upright position; hold up, uphold

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) piggyback (bigi-baak); act of transporting on the back. —xambaar -ay / tay: (v) transport or carry on the back ~ xanbaar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo wax lagu qaado.

waa la naqliyay ✓

1

bw: xanbaar

2

de: carry on one's back ~ shoulder; carry s.t. in an upright position; [ext.] hold up, uphold

3

initial: x

4

lx: xambaar

5

nt: xambaarid (da) [vn-f], xambaaris (ta) [vn-f]

6

pd: (xambaaray)

7

ps: v1=tr

8

key: xambaar

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-gay, -gtay) Xoolo, wax dhammaaday ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xammaal-ka)

2

Kan hawshiisu tahay inuu dadka alaabada iyo waxyaalaha kaloo culculus u qaado ama u guro, badanaana tunka wax ku qaada.

waa la naqliyay ✓

1

xammaal¹: m.l la-mid: xammaali.

2

xammaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) Dusha wax ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

2

xammaal v. carry baggage

waa la naqliyay ✓

-ay / xammaashay: (v) carry on the back or the shoulders; carry (keeri) —xammaal -ka: (n) freight (fareeyt)-, cargo (kaargow); load (lowdh) ~ xammuul, rar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dusha wax ku qaad. Joonyadda illaa tukaanka ii xammaal. Dh: qaad.

2

xammaal -ka: (magac, lab, keli keli) qof muruqmaal ah oo shaqadiisu tahay qaadidda alaabaha iyo dejintooda oo uu tunka ku guro.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof xalaalmiirad ah oo wuxuu xaq u leyahay wax an ahayn aan dondoonin.

waa la naqliyay ✓

fk. la-mid: armaa.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, gtay) la-mid: ammaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Amaah-da)

2

Xoolo qof qof ka doono, oo haysto, oo goor lagu ballamay kaddib, kii horoo lahaa uu u cesho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-hyo, m.l) Xoolo qof laga qaato oo mar lagu heshiiyay loo soo celiyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-hyo, m.l) Xoolo qof laga qaato oo mar lagu heshiiyay loo soo celiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. loan, credit, borrowed money

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) loan (loown); credit (kari-dit), debt (dheet), liability (laaya-biliti); something owing; mortgage (moor-geeyj) ~ deyn

2

—amaah -day / amaahatay: (v) borrow (baarow); get credit or loan

waa la naqliyay ✓

1

Prestiti

2

Loan

waa la naqliyay ✓

1

Prestito

2

Loan

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) iib aan lacagtiisa markaa la bixinayn oo dib laga dhiibi doono. Amaah ma korodho. Dh: qaan, deyn.

2

amaah -da: (magac, dhedig, keli) xoolo qof uu qof kale ka qaato, oo haysto illaa laga gaadhayo xilli lagu ballamay oo uu soo cesho. Dh: qardo, deyn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: caariyo (borrowed object); ereg (s.t. entrusted)

2

de: loan, credit, borrowed money

3

lx: amaah

4

pd: (-da Pl: amaahyo (/ha))

5

ps: n1-f

6

key: amaah

waa la naqliyay ✓

name-f hopes, aspirations

waa la naqliyay ✓

1

name-unisex trust; praised, admired. cf: Ammaanle

2

Carabi: name-m trust, safe, peace, security

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cad kuruska ku dhex jira oo jilicsan aadna loo jecel yahay. Amaan kurusa awrtii la qalay alamsan maayaane.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'geel' gooji. Geela kuma jirto hal amaaraysaa.

2

amaar: (fal) caajis oo is libaadhi. Sidaan diyaaraddii u sugaayay baan amaaray. Dh: caajis.

waa la naqliyay ✓

1

(Imaam-ka)

2

1. Ninka salaadda tujiya.

3

2. Madax; waayeel.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mmo/-nno, m.dh) 1. Nin dadka salaadda tujiyo. 2. Madax. 3. Nin aqoonta diinta muslimka aad ugu xeel-dheer. la-mid: imaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mmo/-nno, m.dh) 1. Nin dadka salaadda tujiyo. 2. Madax. 3. Nin aqoonta diinta muslimka aad ugu xeel-dheer. la-mid: imaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. leader of prayers in mosque; Imam; leader, ruler

waa la naqliyay ✓

nickname-m leader

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. the male prayers leader in a mosque. 2. one who leads the recitation of prayer when two or more worshipers are present; leader of a congregational prayer

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wadaad masaajid tujiya.

2

imaam -ka: (magac, lab, keli) masuul ummad ama beeli u dooratay in uu xukumo oo hoggaamiyo. Dh: boqor, islaam, wabar, duub, malaaq, ugaas.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: leader of prayers in mosque; Imam; leader, ruler Alt sp: imaan

3

lx: imaam

4

pd: (-ka)

5

ps: n2c-m

6

key: imaam

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaa-ga)

2

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

Summer

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

2

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bir iyo suuman isku xidhan oo fardaha afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duduwo. Faraska xakamka sudh oo sii daa.

2

xakam -ka: (magac, lab, keli) ninka ciyaaraha, garta, ama tartannada kale kala dhexdexaadiya. Ciyaartoygu waxay xakamka ku eedeeyeen xaglin. Dh: dhexdhexaadiye.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dhuun; hunguri; cune.

2

xamag -ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan ka yimaadda ama laga liso geedaha qaarkood oo kolkii uu neecaw dareemo isqabsada oo adkaada. Xamag cadaadeed ayaan suuqa ka iibsaday. Dh: xabag.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xamar-ka) (fardo) midab guduud ah ama guduudmadow.

2

2. (Xamar-ta) Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mogadishu [capital city of Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] chestnut ~ dark red color (of a horse)

2

xamar [feminine] n. tamarind (tree and fruit)

waa la naqliyay ✓

Mogadiscio (nom ancien de Mogadiscio).

waa la naqliyay ✓

1

(Hamar) NFD,S Tamarindus indica L. Caesalpinaceae.

2

N Pistacia aethiopica Kokwaro. Anacardiaceae.

waa la naqliyay ✓

(n) Mogadishu or Mogadisho; the capital city of Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha tidic yaryar oo madaxa ku dhejisan u samee. Qofba timo xamar. Dh: tidic.

2

xamar: (tilmaame) cas oo midabkiisu yahay xamar waxana yeesha dibida, fardaha iyo awrta.

3

xamar -ka: (magac, lab, keli) calaamad gabdhaha aan weli la guursan u gaar ah oo timaha inta la tidco dubka madaxa lagu nabo oo si xarraga leh la isku barbar dhigo.

4

xamar -ka: (magac, lab, keli) midab aad u cas oo fardaha iyo dibida lagu arko. Xamar weeye oo midab fardood kala xariir roone. Dh: guduud.

5

xamar -ta: (magac, dhedig, keli) geed weynaada oo caleen yaryar oo doog ah bixiya oo midhihiisu dhanaan yihiin oo sharaab iyo wax yaale kale laga sameeyo. Dh: raqay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dumarka caruurta iyo dadka aan tamar lahayn. Dh: birimageyday, maxas.

waa la naqliyay ✓