xalluuf

-da: (magac, dhedig, keli) jeemid oo wax adag in ka goyin; wax isku yaalla xagga sare ka baarqaadid. Dh: xaadin.

(fal) si qalluub ah oo yuuban noqo.

(Xaaluf-ka)

Dhul engegey ama nabaadguurey oo daaqii ka dhammaaday.

xaaluf¹: m.l.kh Dhulka engegay ama nabaadguuray oo daaqii ka dhammaaday.

xaaluf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Dhul daaq ka dhammaasho.

xaaluf¹: m.l.kh Dhulka engegay ama nabaadguuray oo daaqii ka dhammaaday.

xaaluf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Dhul daaq ka dhammaasho. m.f.dh, xaalufid.

m. n., (mass n.): grazed-out ~ dried-out land, useless pasture

xaaluf [inchoative] v. get grazed out ~ dried out, become useless for pasture

(fal) abaar aan waxba ku oollin noqo. Dhul yahaw xaaluf ha noqon. Dh: abaar.

xaaluf -ka: (magac, lab, keli) dhul cawskii laga laastay. Sida faras xulaanoo, aan xaaluf aragoo, nugaal xays ka daagoo, baruur sabarku xoodmay!

xaaluf -ka: (magac, lab, keli) wax yar oo xilli abaar ah meel ku hadhay oo dani ku badday ah. Dh: xaaxaab, xashiish. Dh: tigaad, daaq.

m.dh la-mid: xuluul.

-sha: (magac, dhedig, keli) tigaad musaska iyo geedaha dhexdooda ka baxda. Dh: xuluul.

-a: (magac, lab, keli) isqaadqaad ay iswaynayni ku jirto. Baryo iyo is dalluuc la iskuma daro.

(Dalluug-ga)

Geed weligi cagaar ah oo laamo keliya oo cumur ah iyo caleemo yaryar oo biyo ka buuxaan yeesha; hayn.

m.l (dalluug, m.dh) Geed abaareed, gaaban, cufan oo leh laamo dhuudhuuban iyo caleemo yaryar; hayn.

m.l (dalluug, m.dh) Geed abaareed, gaaban, cufan oo leh laamo dhuudhuuban iyo caleemo yaryar; hayn.

m. n. evergreen tree species

-ta: (n) evergreen tree

-ga: (magac, lab, keli) geed weligii cagaar ah oo laamo keliya oo cumur ah iyo caleemo yaryar oo biyo ka buuxaan yeesha. Dh: hayn.

cf: hayn

de: evergreen tree sp.

lx: dalluug

pd: (-ga)

ps: n5-m

key: dalluug

m.dh God hoos u dheer oo dhuuban.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos u qodan oo aad u dheer. Dalluun waa lagu dhacaa, dekano waa lagu dhintaa.

(fal) gogol ama wax la mid ah duub. Dh: duub, Li: fidi.

falluuq: (fal) wax ama meel, in weyn ka goo, adiga oo gudun iyo wax la mid ah adeegsanaya.

falluuq-a: (magac, lab, keli) gogol iyo wixii la mid ah duubid ama laalaabid. Dh: rafacid.

falluuq-a: (magac, lab, keli) dildillaacinta shay si aan nidaamsanayn oo foolxun kolba dhinac looga gooyo. Qorigii xeedhada laga qori lahaabaad falluuq u yeeshay. Dh: falfalluuq.

(Kalluun-ka)

Nafley dhiig qabow oo jaadad badan ah oo biyaha ku dhex nool: wuxuu lee yahay lafdhabar iyo xubin la yiraahdo qoonbiyaal (qoomishaashyo; waaf) oo uu ka neefsado, iyo dhego (tuuro); qaar waa yaryar oo waa kalluunka dhabta ah (huduf, tebediin, tarraaqad) qaarna waa waaweyn oo waa libaax-badeedka (saraacimo, shiriid, godgoddo) iyo kuwo kale (neberi, geelmaanyo); mallaay.

m.l.u (cilmiga naflayda) Nafley dhiig qabow leh oo jaadad badan, wuxuu leeyahay laf dhabar iyo xubin la yiraahdo qoonbiyaal, biyaha ayuu ku dhex nool yahay, hilibkiisana waa la cunaa; mallaay.

m.l.u (cilmiga naflayda) Nafley dhiig qabow leh oo jaadad badan, wuxuu leeyahay laf dhabar iyo xubin la yiraahdo qoonbiyaal, biyaha ayuu ku dhex nool yahay, hilibkiisana waa la cunaa; mallaay.

m. n. fish

-ka: (n) fish (fish) ~ mallaay

Pesce

Fish

-ka: (magac, lab, keli) noole dhiig qabow oo noocyo badan leh oo badda ku jira. Dh: mallay. Wa: kalluuno.

bw: guduudo {N}

de: fish

lx: kalluun

pd: (-ka)

ps: n2-m-enum

syn: mallaay

key: kalluun

-da: (magac, dhedig, keli) miid jilicsan oo macaan oo la muudsado. Waxan xaramka ka keenay timir malluud ah. Dh: miid.

malluud -da: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah geed dhexaadka oo geelu cuno oo jecelyahay xididkiisana wax lagu dabiibo. Malluudda ayaan wax ku daaweeyaa.

(Malluug-ga)

Muuqaal aan dhab u qeexnayn.

m.l (-gyo, m.dh) Wax meel fog laga arko oo aan qaabkooda la sixi karin.

m.l (-gyo, m.dh) Wax meel fog laga arko oo aan qaabkooda la sixi karin.

m. n. blurred image ~ vision, distant profile

-ga: (n) outline of an object

-ga: (magac, lab, keli) khalqiga koonka ku nool oo dhan noole iyo manoolaba. Inta joogta malluugga adaan kuu mashxaradaa. Dh: duni caalam, kown.

malluug-ga: (magac, lab, keli) eeg magallooti.

cf: magallooti

de: blurred image ~ vision, distant profile

lx: malluug

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: malluug

(fal) laba shay iyo wax ka badan isku dhex laaq. Daqiiqda iyo beedka isku malluuq. Dh: laaq, mulaaq. Li: kalasaar.

malluuq: (fal) si foolxun oo karkaran u tol. Irbadda qaado oo adu maluuq waad baran doontaa tolmaha e. Dh: malmalluuq.

malluuq-a: (magac, lab, keli) wax aan si fican isugu duubnayn oo tuuro leh.

qalluud¹: m.l Si miskiinnimo ah oo la isu muujiyo (qof). la-mid: galluub¹.

qalluud²: f.mg1 (-day, -dday) Si miskiinnimo ah isu muujin (qof). la-mid: galluub².

-ka: (magac, lab, keli) si miskiinnimo ah oo la isu muujiyo (qof). Dh: galluub.

qalluud: (fal) si miskiinnimo ah isu muujin.

qalluul¹: m.dh Qarsashada cid wax ay qaybinaysay wax ka qarsato.

qalluul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Cid qaybineysay wax ka qarsasho.

(fal) cid wax ay qaybineysay wax ka qarsasho.

qalluul -ka: (magac, lab, keli) qarsashada cid wax ay qaybinaysay wax ka qarsato.

-ka: (magac, lab, keli) go' sida furaashka u samaysan kase qarayar oo la huwado ama la goglado. Dh: xalaash.

m.l.kh X. ah: wax aan qiro lahayn oo dhuuban.

m.l.kh X. ah: wax aan qiro lahayn oo dhuuban.

m. n. (adj.): smoothness, flatness; smooth, slender, flat (object ~ surface)

-ka: (n) smooth slice

(fal) aad u ballaadhi oo qara yaree. Dh: bal.

xalleef -ka: (magac, lab, keli) qaro yaraan uu shay leeyahay.

de: smoothness, flatness; [atr.] smooth, slender, flat (object ~ surface)

initial: x

lx: xalleef

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: xalleef

(tilmaame) dhan ka jeeman oo in ka go'an.

(fal) si foolxun oo qaab daran wax u qor, si aan dheelli tirnayn wax ad qorayso kolba qolof uga qaad. Geedka qolofta sare ka xalxalluuf.

xalxalluuf -ka: (magac, lab, keli) qorid aan habaysnayn oo kolba qor iyo kolba qolof weyn laga xalluufo.

-ka: (magac, lab, keli) cid la geeyo meel aanu rabin oo ka fog.

(fal) si kala durdurugsan u tol oo halluuq. Dh: halluuq.

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar ay ciyaaraan haweenka ay da'doodu dhexdhexaadka tahay waana ciyaar haweenka u gaar ah, qalabka lagu ciyaaro durbaan.

-ha: (magac, lab, keli) eeg magallooti.

f.g2 (-iyay, -isay) Xalleef ka dhigid (wax).

v. smooth, flatten

(fal) aad u qarayaree; xoog u bal. Dh: xaliif.

de: smooth, flatten

initial: x

lx: xalleefi

pd: (xalleefiyey)

ps: v2a=tr

key: xalleefi

-ka: (magac, lab, keli) eeg alif.

(Luuf-ka)

1. (hilib, rooti); in is-haysata; go'; cad.

2. (cayaar) liif.

luuf: f.g1 (luufay, luuftay) la-mid: liif².

lųuf: m.l (luufaf, m.l) 1. Cad yar oo wax dhammaaday ka soo haray (hilib, rooti). 2. la-mid: liif¹.

lųuf: m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo wax dhammaaday ka soo haray (hilib, rooti). 2. la-mid: liif.

m. n. slice of (meat), piece of leftover food

luuf m. n. game in which stones ~ wooden balls are thrown into a hole

(Luf) May Ochna inermis Penzig Ochnaceae.

N Allophylus rhoiphyllus ? Sapindaceae.

May Mundulea sericea (Willd) A. Chev. Papilionaceae.

May Markhamia zanzibarica (DC) Engl. Bignoniaceae.

(fal) ciyaarta luufka dheel. Dh: liif.

luuf -ka: (magac, lab, keli) ciyaar dhagxaan xalxalleefsan ama kubbado qori ah oo la tuuro ama la dilindilleeyo lagu ciyaaro. Luuf an ciyaarnee kaalaya. Dh: buul, liif.

luuf -ka: (magac, lab, keli) in yar oo hilib, rooti iyo wixii la mida ah. Dh: in, go', cad.

erey codeed tusa shangadha dhagax xoog loo tuuray. Dhagaxbaa xuuf le. Dh: xuf

afuuf¹: m.l 1. la-mid: afuufid. 2. Soor a. ah: soor aan iidaan lahayn. 3. Xirsi yar oo ummulaha iyo carruurta loo xiro.

afuuf²: f.g1 (-fay, -ftay) Neef afka ka soo baxday wax ku sii deyn.

f.g1 (-fay, -ftay) Neef afka ka soo baxday wax ku sii deyn. m.f.dh, afuufid.

v. blow, blow up, inflate

-ay / tay: (v) 1. blow (baloow); expel air from the mouth. 2. ventilate or cool through the mouth

(fal) neef afka ama qalab ka soo daa, si wax loogu qaado ama loogu huriyo dab.

afuuf: (fal) walax mug leh, neef geli; naqas ku shub. Kubadda afuuf, ha lagu ciyaaree.

afuuf-ka: (magac, lab, keli) walax mug leh, nakhas ku shubid.

de: blow, blow up, inflate

lx: afuuf

pd: (afuufay)

ps: v1=

key: afuuf

نفخة

allif¹: m.l la-mid: allifid.

allif²: f.g1 (-fay, -ftay) Maanso, muusiko, figrad cilmiyeed iyo wixi lamida curin.

f.g1 (allifay, alliftay) Maanso, muusiko, figrad cilmiyeed iyo wixi lamida curin. m.f.dh, allifid.

v. produce, compose; create, make up, invent

-ay I tay: (v) compose (kom-pows); produce (pra dhuus); create (kiriyeeyt), write, invent or compose by physical or mental effort. Ex: gabaygaan yaa allifay? who composed [wrote] this poem?

(fal) curi fikrado cusub; hindis wax aan hore jirin. Allif riwaayad cusub oo waayaha ku saabsan.

de: produce, compose; create, make up, invent

lx: allif

pd: (allifay)

ps: v1=tr

xe: Who wrote this play?

xv: Riwaayaddan yaa allifay?

key: allif

-ka: (magac, lab, keli) marka arabikhida oo ku taal sabuulkeeda lagu kariyo.

-ka: (magac, lab, keli) god dheer oo qarandi qodday. Aluun buu ku dhacay odaygii. Dh: hog, dalluun.

n. phr. he ... another [.]

de: he ... another [FOCUS] = kale + baa + uu

lx: kaluu

ps: np + focus

key: kaluu

-ta: (magacwadareed) wax badan oo kumanyaal ah.

xalli¹: m.l (-iyo, m.dh) Maaro.

xalli²: f.g2 (-iyay, -isay) Mushkilo ama mas'alo xal u helid.

xalli³: f.mg2 (-iyay, -isay) Nafley ama dad si saf ballaaran ah u socosho.

f.g2 (-iyay, -isay) Mushkilo ama mas'alo xal u helid. m.f.dh, xallin.

v. solve, resolve

-yey / say: (v) resolve (ri-zoolv)-, solve (soolv)-, settle (se-tal). Ex: xal u raadi; find a solution to...

(fal) mushkilo jirta xal u hel; ka gungaadh. Adu xalli dhibaatada reerkaaga. Dh: maaree, xallil.

cf: xal

de: solve, resolve

initial: x

lx: xalli

pd: (xalliyey)

ps: v2a=tr

key: xalli

(Xalus-ka)

Laab weyn oo baruur duuban ah oo dadka shilis, siiba dumarku, xuddunta hoosteeda ku yeeshaan.

m.l Laab weyn oo baruur duuban ah oo dadka shilis, siiba dumarku, xuddunta hoosteeda ku yeeshaan. la-mid: xulus.

m.l Laab weyn oo baruur duuban ah oo dadka shilis, siiba dumarku, xuddunta hoosteeda ku yeeshaan. la-mid: xulus.