xaliimo — Macnaha & Turjumaada

pr. n., [feminine] Halima

waa la naqliyay ✓

1

de: Halima

2

initial: x

3

lx: Xaliimo

4

ps: name-f

5

key: Xaliimo

waa la naqliyay ✓

1

(Waliima-da)

2

Martisoor weyn; diyaafad; karan; balashi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Martisoor weyn oo marti sharaf lagu maamuuso.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Martisoor weyn oo marti sharaf lagu maamuuso.

waa la naqliyay ✓

f. n. big feast, grand banquet

waa la naqliyay ✓

-waliimada: (n) feast (fiist); sacrifice (sakrafaays); especially a feast for praying; a ritual slaughter of an animal ~ sab; duco, alabari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) martisoor weyn oo ah duco balaadhan oo inta cunto iyo hilib la diyaariyo dadna lagu casuumo oo la sameeyo kolka arooska la hooyo. Arooskii cusbaabaa waliimo noo sameeyey. Dh: duco.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balashi, diyaafad, martisoor

2

de: big feast, grand banquet

3

initial: w

4

lx: waliimo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: waliimo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xajiin².

waa la naqliyay ✓

1

(Hagimo) S Cleome strigosa (Boj) Oliv. Capparidaceae.

2

N Arnebia hispidissima (Lehm) DC. Boraginaceae.

3

S Rottboellia cochinchinensis (Lour) Clayton. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cuncun kabxarar keena oo cadanyada u eg oo dubka dushiisa laga dareemo kolka wax xajiin keenaa uu dubka taabto. Dh: cadanyo.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Hakima

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Hakima

3

initial: x

4

lx: Xakiimo

5

ps: name-f

6

key: Xakiimo

waa la naqliyay ✓

name-f fore-bearing

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel kore soo sudh oo ka soo laadlaadi. Taar salladda hilibku ku jiro gidaarka. Dh: callaal.

2

taar-ka: (magac, lab, keli) caantaynka raadyowga meel fog wax uga soo qabta, ee loo bixiyo ama taago. Raadyowga taarka u taag. Dh: caantayn.

3

taar-ka: (magac, lab, keli) isgaadhsiin lagu xidhiidhi jirey wakhtigii hore. Taar ayaa u soo dhacay xaliimo. Dh: fooniye.

4

taar -ka: (magac, lab, keli) xadhig bir ah. Taarka kartoonnada ku giijiya. Dh: silig, waayir.

5

taar -ka: (magac, lab, keli) meel ka sarraysa madaxa. Taarka ayay saaran tahay alaabtu.

waa la naqliyay ✓

f. n. massage

waa la naqliyay ✓

1

de: massage

2

lx: daliigmo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: daliigmo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Xajiin dareemid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Xajiin dareemid.

waa la naqliyay ✓

(fal) xajiin yeelo; wax xajiimaysan ahaw. Ishii heeddaa dharka kuu gashee xajiimoo. Dh: caaroo.

waa la naqliyay ✓

inch. v. itch, be ~ become itchy

waa la naqliyay ✓

(fal) xajiin yeelo oo is cuncun oo dubku ha ku kabxararo. Xajiimow ad kulylkeeda aragtide.

waa la naqliyay ✓

1

de: itch, be ~ become itchy

2

initial: x

3

lx: xajiimow

4

pd: (xajiimooday)

5

ps: v3a=inch

6

key: xajiimow

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] vitality

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof xayi ah ahaan. Dh: hawlkarnimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: vitality

2

initial: x

3

lx: xayinimo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: xayinimo

waa la naqliyay ✓

1

* (Liima-da)

2

Liin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: liin.

waa la naqliyay ✓

f. n. lime, lemon

waa la naqliyay ✓

1

(Limo) All. Som. Citrus sp. Rutaceae.

2

All. Som. Citrus limon (L) Brum.F. Rutaceae.

3

S Capparis sepiaria L. Capparidaceae.

4

May Maytenus undata (Thuunb.) Blakelock. Celastraceae.

waa la naqliyay ✓

-liimada: (n) lemon (lemen); lime (laaym) ~ liimo-dhanaan, liin

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) miro yaryar oo dhanaan badano oo fiitamiin laga helo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhagax dhagxanta dubnadda ka mid ah oo dhinac saddex god ku leh dhagaxa saddexda dhibcood leh ee dubnadda.

2

saliim: (tilmaame) qof ama shey wax ceeb ah aan lahayn, wax iin ah an lahayn. Dh: fayow.

waa la naqliyay ✓

name: Hakim

waa la naqliyay ✓

name-m sensible, wise, judge, gentle

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Hakim

3

initial: x

4

lx: Xakiim

5

ps: name-m

6

key: Xakiim

waa la naqliyay ✓

1

(Xaliib-ka)

2

Xanuun, carrabka docdiisa hoose xididdada ku yaal, dhiig madoobaad ah, laga sii daayo.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur ku dhaca labada arooriye ee dhiigga qaada oo carrabka hoostiisa ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. sickness, traditionally relieved by cutting the veins under the tongue to let the ill bleed out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'adhi' xanuun cashi ah yeelo. Dh: cashi.

2

xaliib -ka: (magac, lab, keli) xanuun dhiig madow ku sameeya xididdada hoose ee carrabka oo qofka uu helo laga saro carranka xaggiisa hoose ee langadhaxa xigta.

waa la naqliyay ✓

1

de: sickness, traditionally relieved by cutting the veins under the tongue to let the ill bleed out

2

initial: x

3

lx: xaliib

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m

6

key: xaliib

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaro yar oo ballaadhan ka dhig qara yaree. Randhaalka dhinacyada ka xaliif. Dh: bal, xaleef, xalleef. Li: buurree.

2

xaliif-ka: (magac, lab, keli) nin taageero sameeyal oo gacansaar lala leeyahay. Dh: gaashaanbuur, taageere. Li: cadaw

waa la naqliyay ✓

m.dh Qoraallo iyo akhrisyo diini oo loola jeedo in cid lagu waxyeelleeyo; asmo. la-mid: casiimad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qoraallo iyo akhrisyo diini oo loola jeedo in cid lagu waxyeelleeyo; asmo. la-mid: casiimad.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-iintay, -iimatay) la-mid: gesiimo.

waa la naqliyay ✓

(fal) quudo oo ku noolow; dheefso oo cun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dembi weyn oo cid laga galo. la-mid: jariimad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dembi weyn oo cid laga galo. la-mid: jariimad.

waa la naqliyay ✓

-jariimada: (n) felony (falani)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) danbi aad u badan oo weyn. Dh: danbi. Wa: jariimooyin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: maleeqo.

waa la naqliyay ✓

(Maliko) S Phoenix sp. Palmae.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Naima

waa la naqliyay ✓

1

de: Naima

2

lx: Naciimo

3

ps: name-f

4

key: Naciimo

waa la naqliyay ✓

f. n., pl. pens

waa la naqliyay ✓

1

de: pens Sg: qalin

2

lx: qalimmo

3

pd: (/da)

4

ps: n2c-f-pl

5

key: qalimmo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: qaniimad.

waa la naqliyay ✓

- qaniimada: (n) spoils (ispooylis); booty (buuti); plunder (palan-dhar), especially taken from an enemy in time of war ~ xoolaha la helo markii dagaal lugu guuleysto.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo cadaw dagaal dhexdii laga furto.

2

qaniimo -da: (magac, dhedig, keli) qayraad badan oo nool iyo mood ah oo meeli leedahay. Dalkeennu qaniimo badan ayuu leeyahay: Dh: khayraad.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Rahima

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Rahima

3

lx: Raxiimo

4

ps: name-f

5

key: Raxiimo

waa la naqliyay ✓

1

(Saliiba-da)

2

Siidimo.

waa la naqliyay ✓

f. n. tweezer, tweezers

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) siidinimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: tweezer, tweezers

2

initial: s

3

lx: saliibo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

syn: siidimo

7

key: saliibo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) socod aan la maamuli karin sida gaadiid dhiiqo maraya.

waa la naqliyay ✓

f. n. lunch; leftovers from lunch

waa la naqliyay ✓

1

bw: harimo {N}

2

de: lunch; leftovers from lunch

3

initial: x

4

lx: xadhimo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

syn: qado

8

key: xadhimo

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Hakiba

waa la naqliyay ✓

1

cf: Xakiimo

2

de: Hakiba

3

initial: x

4

lx: Xakiibo

5

ps: name-f

6

key: Xakiibo

waa la naqliyay ✓

name-f sensible, wise, judge, gentle

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaqiiq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] certainty; truth, fact

waa la naqliyay ✓

-xaqiiqada: (n) truth (turuuth); reality (ri-yaalati); certainty (ser-tanti) ~ run, dhab

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhabta iyo waxa saxda ah ee madasha yaal. Dh: hubaal.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaqiiq

2

de: certainty; truth, fact

3

initial: x

4

lx: xaqiiqo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-abs

7

key: xaqiiqo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Caano biyo badan ku darsasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. mix milk with water (for oneself)

2

xariiro v. bleed, doctor one's own eye disease by bleeding

waa la naqliyay ✓

name-f silk (cloth ~ fabric); bleed, doctor an eye disease by bleeding. Lit: purity. Syn: Xariir, Xariirre

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo gabadh qurux iyo dhaqan ba lagu metaalay xariirta qaaliga ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) sumadxo lagu dhigo. Dh: calaamad.

2

xariiro: (fal) isha baadkeeda sare hoostiisa sar oo dhiig ka sii daa.

3

xariiro: (fal) caano badhxo. Caanahaaga xariiro.

4

xariiro: (fal) summad xariir ah xoolaha ku samayso.

waa la naqliyay ✓

-ha: ( magac, lab, keli) dhulka intiisa ka rogan buuralayda ee bannaanka ah. Xaysimo waa loo xays tegaa. Dh: carra dabac, cagjilayc. Dh: buuralay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) faxal ahaansho oo gacanfurnaan. Dh: deeqsinimo. Li: bakhaylnimo, gacan'adayg.

waa la naqliyay ✓

m.dh Halis ahaansho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) halis ahaansho; khatarnimo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] expensiveness

waa la naqliyay ✓

-qaalinimada: (n) expensiveness (ikis-peen-siv-nes); deamess, costliness

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qaali ahaan, qiimo sare lahaan. Qualinimada ayaan ku daayay.

waa la naqliyay ✓

1

de: expensiveness

2

lx: qaalinimo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: qaalinimo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waali ahaan. Ninkii hore waalinimo wax kaga fiicnaa lama arkin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaaji ahaan, qof xaaji ah noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg xajiimoo.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg xajiimoo.

waa la naqliyay ✓

-ay / xajiimootay: (v) have an allergic reaction; have an itchy skin or skin rash ~ caarood

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xajiin yeelo; wax xajiimaysan ahaw.

2

xajiimood -ka: (magac, lab, keli) wax xajiini martay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] envy

waa la naqliyay ✓

-xasidnimada: (n) 1. malice (maalas); envy (en-vi) 2. cruelty (kuruu-wal-ti); unkindness (an-kaayn-dhi-nes); hatred (heey-tiridh) ~ xasad

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaasid ahaan. Xaasidnimo xoolo laguma yeesho.

waa la naqliyay ✓

1

de: envy

2

initial: x

3

lx: xasidnimo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: xasidnimo

waa la naqliyay ✓