Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Xalay-da)

2

Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu danbeeyey; (ama xalayto).

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

f. n. last night, yesterday evening

waa la naqliyay ✓

(adv) last night ~ xaleyto

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax saabuun lagu maydhay biyo caddaan ah kaga saar oo saabuunta ku dhaafi. Dh: xalee, xallee.

2

xalay-da: (magac, dhedig, keli) xilliga kolkaa la jooga habeenka ka horreeya ee tegey; habeennadii dhaafay kii u dambeeyey. Dh: xalayto, xalaytoole.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaley

2

de: last night, yesterday evening

3

initial: x

4

lx: xalay

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-time

7

key: xalay

waa la naqliyay ✓

(fal) dan ka gal oo wax ka qabashada arrin jirta xil iska saar. Dh: xaallee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax saabuun lagu maydhay biyo nadiif ah saabuunta kaga saarid. Dh: xallayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) saabuunta ka saar; biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydh. Dh: biyarraaci.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u fur meel bannaan oo iftiin iyo neecawba ka soo galaan. Dh: neecaabi.

2

dalay: (fal) walax, qurux u yeel.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) nirgaha labajirka ah. Dh: eeloweyn, ilweyn, garabweyn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) malo ama talo lagu meel maro keen. Adaa aabbo naga ahe noo malay waxan yeelaynno. Dh: tali, malee.

2

malay: (fal) qiyaas oo mala'awaal samee. Bal malay imisa cishaan Muqdisho lug ku gaadhi. Dh: qiyaas.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sal u yeel; wax sal leh ka dhig. Ku salay dooddaada aqoon. Dh: salee.

2

salay: (fal) weel iyo wax la mid ah, meel uu ku fadhiisto u yeel. Salay saxanka. Dh: meelee, salee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed caano leh oo sida haadaanta ah. Xalab caanihii ayaan wajiga marsaday. Dh: xalabi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel maydhasho; weel nadiifsasho. Dh: xalasho.

waa la naqliyay ✓

La xalay; mayran; qasaalan; dhaqan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la xalay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la xalay ahaansho. m.f.dh, xalnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] washed, cleansed with water

waa la naqliyay ✓

name-f clean, cleansed; pure. Cf: Xalane

waa la naqliyay ✓

-xalnaa I xalnayd: (adj) washed, usually in relation to household items cleaned ~ dhaqan, mayran

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo inay noqoto mid ceeb oo dhan ka maydhan oo ka hufan. xalan: (tilmaame) maydhan oo nadiif ah. Saxni xalan ii keen. Dh: qasaalan, dhaqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: washed, cleansed with water {N & W}

2

initial: x

3

lx: xalan

4

pd: (xalnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xalan

waa la naqliyay ✓

(fal) xas qarsoon geli oo indhaha dadka ka qari. Dh: qari, xasee, khabbee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid masuuliyad saar. Wiillka maamulka reerka u xilay. Dh: u xilsaar. Li: xilwareeji.

2

xilay: (fal) xilo samayso; reer dhis oo guurso. Xilay oo doobnimada ka bax. Dh: xiloodi.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaladhaley-da)

2

Arrin adkaatay oo labada dhinac kaga heshiiyaan in iyadaba la illaawo oo la baabbi'iyo, oo sidii dad isu cusub oo hadda isugu horrayso, laga noqdo; (ama xalaydhaley).

waa la naqliyay ✓

1

(Xalnaan-ta)

2

Wax xalan ama la xalay ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

-to

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro oo ulajeeddada xoog sii saara, isagoo aan bedbeddelin; (sida: xalay, xalayto; berri, berrito; shalay, shalayto; hadhow, hadhowto; ...).

waa la naqliyay ✓

m.l.kh X. ah: qof dembi, eed iyo wixi lamida ka barii' ah. la-mid: xalaydhaley.

waa la naqliyay ✓

1

adkaan-ta: (n) hardness (haadhnes); toughness (taf nes); stiffness (istif nes) the quality or condition of being hard ~ qalleyf-noqosho, adkaansho

2

adkaan: adkaaday/ adkaatay: (v) 1. win (win); finish first in a competition ~ guulaysi. Ex: Ciyaartii xalayyaa adkaaday; who win last night's game. 2. toughen (ta-fenf make or become hard. Ex: Arrintii way adkaatay; the situation became tough

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) increase (inkiriis) ~ siyaadi

2

badi: -yey say: (n) achieve a victory; win (win). Ex: yaa xalay badiyey? who won last night?

3

badi -da: (n) majority (ma jooriti)

waa la naqliyay ✓

- dhafray / dhaftay: (v) stay awake late at night Ex: xalay shaqaan ku dhafray; I was awake last night working

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun) each other. Ex: xalay baan is aragnay; we saw each other last night. Ex: wiilashu way is jeclyihiin; the boys like each other

2

is: (prefix) makes some verbs expressing a command or plea: Ex: isbar; teach yourself. Isbaar; get a checkup. Ishabee; organise yourself

waa la naqliyay ✓

(adv) last night ~ xalay

waa la naqliyay ✓

avv. - shalay, shalayto (i. sera: xalay).

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) codka uu ku dhawaaqo qof buka ama tabaalaysan. Bukaanka aa'diisii ayaan xalay ka seexan waayay. Dh: taah, jibaad.

2

aa: erey la adeegsado marka gabadh wax la farayo ama loo yeedhayo. Aa fadhiiso; aayaa hee kaalay. Dh: naa, aayaa. Dh: waar, aar, war.

3

aa: (qurub) diiradeeye la macne ah 'baa'.

4

aa: shaqalka 'a' oo dheer sida: Aarka baabuur baa siday.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) agagaarka meel u dhow; jiidda meel aan ka fogayn. Safarku xalay waxa uu seexday abballinka magaalada. Dh: nawaaxi, agagaar, duleed.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) af ay ilkihii oo dhami ka daateen; ilko la'aanta dhammays tiran. Oday weyn oo afjumbuq ah baa xalay noo soo hoyday.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) humaag samada ka muuqda oo ay sameeyeen xiddigo isku tagtagay oo u ekaaday neef geel ah. Awrcir baan xalay dhugtay.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaalayn-ta)

2

Dan u gelid; wax ka qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xaalee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xil iska saarid: ihtimaam gaar ah siin; il gaar ah ku eegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalayta-da)

2

Xalay.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xalay.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xalay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) habeenkii tegey ee inna dhaafay. Dh: xalay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) saabuuntii lagu maydhay ka saarid: biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydhid, Dh: xalayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xalayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: I was (in a place) {N}

2

lx: aallay

3

ps: v4c-1sg-ind-past

4

key: aallay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale la kulan. Inaan khayr balleeyaan, baqalka kuugu soo direy.

2

ballay: (fal) canug afartanbaxay gardaadi; ilmo yar tunka ku qaad oo la warwareeg, iyada oo la rajaynayo in uu intaada wanaagsan yeesho. Ballay wiilka oo la boodbood. Dh: ballee.

3

ballay -ga: (magac, lab, keli) meel godan oo biyo fadhiistaan. Waa meel biyaha laga cabbo ama xoolaha loo aroorsho. Lo'da ballayga u aroori. Dh: war, har, gal, dhijaan, balli, galsho, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) si aan qorshaysnayn oo kolba meel laga bilaabayo hawl u qabo. Baslaynta jooji si fiican wax u doodndoon. Dh: baslee.

waa la naqliyay ✓

(fal) alaab isduldhigdhig oo si wanaagsan u rasee. Dh: callee, rasee.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax calyo ku qoy.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalayn-ta)

2

1. Dal ka dhigid.

3

2. Qurxin; dheehid; jalayn.

4

3. Aqal, kd., meelo ka banbannayn, si neecawda iyo iftiinku u soo galaan; neecaabin; khalfado u furid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dalee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) aqal iyo wixii la mid ah, in meel laga banneeyo si iftiin iyo neecawba uga soo galaan.

2

dalayn-ta: (magac, dhedig, keli) qurux u yeelid oo midabayn. Jawaabaha duxdoodii, adigaa daleeyoo, dahaadhkii ka qaadaye.

3

dalayn -ta: (magac, dhedig, keli) hadhayn ama dadid. Dalaynta waababku dhib kuma laha Suge oo waa nin dheer. Dh: hadhayn. Li: qaawin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ardaaga qoryaha lagu soo meersho; daarad aqal oo shirib ka samaysan. Dh: bersed, sarab.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dadka inta aan hanti badan haysan. Danlaydu waa, magadaa madhergaan! Li: qani.

waa la naqliyay ✓

(fal) orod facle ah orod. Dh: boodbood, orod, ciyaar, rabbaas.

waa la naqliyay ✓

(fal) si xarrago leh u soco; foohaartan kolka aad socoto ama isqaadqaad.

waa la naqliyay ✓

Majarrad

waa la naqliyay ✓

/gaalaksi/ (n) 1. falag, ururka xiddigaha (n) 2. urur dad ama wax kale ah, oo xiddigahaas lugu matalo.

waa la naqliyay ✓

n., (milky way) waq habar, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Galayn-ta)

2

1. Gal u yeelid; dahaar u samayn.

3

2. (cayaar: shax, kd.) gal geyn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg galee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) envelopment (enva-loop ment)-, the act of covering or encasing

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waraaq, kitaab ama wax kale, gal u yeelid; meel la geliyo u samayn. Golxadka galaynta ayaa lagu sidan karaa.

waa la naqliyay ✓

name-m eagle; lit: he who was born while an eagle was hovering overhead

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] maize, corn

2

gallay v., pl., simple past tense: we went in

waa la naqliyay ✓

-da: (n) maize (meeys)', corn (koon) ~ galley, gelley, arab-bikhi

waa la naqliyay ✓

ذُرَةٌ شامِيَّة

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. where she / it [fem.] ...

waa la naqliyay ✓

1

de: where she / it [fem] ... = hal (ka) + ay

2

lx: halkay

3

ps: conj + vpro

4

key: halkay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo ama hanti kale lumi oo baadiyee.

2

hallay: (fal) xumee oo kharrib. Dh: caddil.

3

hallay: (fal) (isku ~) ku tasho oo kalsooni buuxda ku qab.

4

hallay: (fal) «ku ~» hawl iyo wixii la mid ah, qof kale inuu qabto, ku ogow oo kaga seexo.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof geesi ah oo hoggaamiye ah.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) riyaha loogu yeedho oo la macne ah 'kaalay'.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: jalaysiin.

waa la naqliyay ✓

1

Kaalay!

2

Imaw; agtayda imaw.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here!

waa la naqliyay ✓

(fal) halkan imo; imo meeshan aan joogo. Dh: imo. Li: teg.

waa la naqliyay ✓

1

de: come! Defective imperative form only

2

lx: kaalay

3

pd: (kaaley)

4

ps: v4b-imp-sg

5

see: imow

6

key: kaalay

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel haadaan ah; jar aad u dheer, meel qaw ah. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Dh: jar, haadaan, garbo, qaw, waraar, gebi, laalley.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Midho jiidh leh oo ka yimaada hal ama dhowr kaarbal oo isku dhalaalay oo leh mid ka mid ah iniiyaha badan. Iniiyaha waxa ku daboolan qolof adag oo ah gudo midheedka midhaha. Tus.: qumbe.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Midho jiidh leh oo ka yimaada hal ama dhowr kaarbal oo isku dhalaalay oo leh mid ka mid ah iniiyaha badan. Iniiyaha waxa ku daboolan qolof adag oo ah gudo midheedka midhaha. Tusaale: qumbe.

waa la naqliyay ✓

/maaladi/ (n) cudur; bukaan; jirro.

waa la naqliyay ✓

1

(Malayn-ta)

2

Maanka wax ka fiirin, wax gelin, wax ku hayn; awaalid; fakarid; moodid; u qabid; u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg malee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of thinking; thought (thoot) malo

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) malo ama talo lagu meel maro keenid. Dh: arrimin, hoggaamin.

2

malayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan la hubin si u suurayn oo u mala'awaalid. Dh: malays qiyaasid. Li: hubid, ogid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg malayn. malaysad' -ka: (magac, lab, keli) sida ay wax noqonayaan ka arrinsasho oo talada ku habboon meel dhigasho. Dh: malaysi, arrinsi, malaysasho, tashi. Li: hubid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: mallaay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg mallaay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) nal iftiima ku xidhid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nalayn. nalee: (fal) iftiimi; nal ku xidh. Xaafadda soo nalee

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qoyaan la'aan. Dh: engeg, qallal.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qalee. la-mid: qalays.

waa la naqliyay ✓