Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Xakama-ha)

2

Bir iyo suuman isku xiran oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duwduwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) Bir iyo suuman isku xiran oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duwduwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) Bir iyo suuman isku xiran oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duwduwo.

waa la naqliyay ✓

m. n.; [vn. ext.]: bridle, rein; curb ~ curbing

waa la naqliyay ✓

-ha: (n) bridle (bareeydel)-, curb (keerb); lasso (laaso); lariat (laarit); leash (liish) ~ jare

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) bir iyo suuman isku xidhan oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duduwo ama lagu maamulo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: jaar

2

de: bridle, rein; [vn ext.] curb ~ curbing

3

initial: x

4

lx: xakame

5

pd: (/ha)

6

ps: n7-m

7

key: xakame

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) Xakame gelin (faras).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) Xakame gelin (faras). m.f.dh, xakamayn.

waa la naqliyay ✓

v. bridle, put a bridle on; curb

waa la naqliyay ✓

-yey I xakameysay: (v) control or restrain with a bridle or curb

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xakame geli; xakame ku xidh. Faraska xakamee. Dh: xakamay.

2

xakamee: (fal) dhaqdhaqaaqiisa xad u yeel oo ka warhay. Warbaahinta qiyamka meel kaga dhacaysa xakamee.

waa la naqliyay ✓

1

de: bridle, put a bridle on; [ext.] curb

2

initial: x

3

lx: xakamee

4

pd: (xakameeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: xakamee

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bir iyo suuman isku xidhan oo fardaha afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duduwo. Faraska xakamka sudh oo sii daa.

2

xakam -ka: (magac, lab, keli) ninka ciyaaraha, garta, ama tartannada kale kala dhexdexaadiya. Ciyaartoygu waxay xakamka ku eedeeyeen xaglin. Dh: dhexdhexaadiye.

waa la naqliyay ✓

1

(Fagaas-ka)

2

Xakame weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Guudfuul-ka)

2

Faras xakame iyo jare la'aan lagu fuulo.

waa la naqliyay ✓

1

(Guudfuulid-da)

2

(faras) xakame la'aan fuulid.

waa la naqliyay ✓

1

(Heensa-ha)

2

Inta fardaha la saaro kolka la fuula hayo (koore, xakame, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Jaar-ka)

2

1. Xakame yar.

3

2.° Deris.

4

3. Haruub; bire.

waa la naqliyay ✓

Xakame ku jiro, lagu hayo; la xakameeyey.

waa la naqliyay ✓

1

guudfuul¹: m.l la-mid: guudfuulid.

2

guudfuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Xakame la'aan fuulid (faras).

waa la naqliyay ✓

m.l (-sayaal, m.l/dh) Inta fardaha la saaro kolka la fuulayo (koore, xakame iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) 1. Dad guryo isu dhaw deggan. 2. la-mid: yaar 1. Xakame yar oo fardaha afka looga xiro. 3. Haruub; bire.

waa la naqliyay ✓

m.l Suun gammaanka lagu dacayo marka xakame la waayo.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la xakameeyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sayaal, m.l/dh) Inta fardaha la saaro kolka la fuulayo (koore, xakame iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) 1. Dad guryo isu dhaw deggan. 2. Xakame yar oo fardaha afka looga xiro. 3. Haruub; bire.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la xakameeyey ahaansho. m.f.dh, xakamaysnaan.

waa la naqliyay ✓

/asetik/ (adj) qofka u nool si xirxiran ama naftiisa xakameeya (ilaaliya) diin awgeed.

waa la naqliyay ✓

/karb/ (n) 1. qarka u dhexeeya waddada baabuurta iyo marshabiyeediga (n) 2. xakame (xakamaha faraska lugu xukumo) (v) 3. xakamayn (xakame ku qabasho).

waa la naqliyay ✓

(fal) xakame geli; xakamaha ku xidh. Faraska xakamay oo degdeg u fuul. Dh: xakamee.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) xanuun nafaqo darro keento oo dumarka dhala ama uurka leh afka kaga dhaca. Dh: xamo, xammo, xama.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) la-mid: adamaddoon.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) libaaxa kiisa lab. Maandhow urtaan mari sidii, adamadoonkiiye. Dh: aar, libaax.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qalab qodaalka loo adeegsado oo beerta lagu gooyo. Haame ayaa la mariyay wixii beerta harame ka dhex baxay. Dh: xagaafe. Wa: haameyaal.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) midab aad u madow sida haldhaaga. Maame weeye midabkeed, ciridkuna madawyahay. Dh: madaw. Li: caddaan.

2

maame -ha: (magac, lab, keli) nooc noocyada saararka ka mid ah. Ninkii maame ayaa laga tumay Dh: saar.

waa la naqliyay ✓

1

(Wam' me) S, N? Moringa ruspoliana Engl. Moringaceae.

2

S Moringa stenopetala (Bak.F.) Cuf. Moringaceae.

3

S Oldfieldia somalensis (Chiov.) Milne-Redh. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

-xaaqaha: (n) sweeper (iswii-par); one who sweeps

waa la naqliyay ✓

1

(Xakab-ka)

2

1. Makaab.

3

2. Dhig lool ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo ceelka afka laga saaro; makaab. 2. Sallaanka meelihiisa cagta la saaro.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo ceelka afka laga saaro; makaab. 2. Sallaanka meelihiisa cagta la saaro.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. superstructure of a well

2

xakab m. n. small hut of branches

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoryo gaagaaban oo ceelasha afka ballaadhan leh afkooda lagu dhiso oo lagu yareeyo. Dh: karkaar, lakab. Wa: xakabyo.

2

xakab -ka: (magac, lab, kali) lool ama mar dhigaha la dulmariyo oo haylaammada iyo dhigaha u dhexeeya oo la saaro aqal Soomaaliga. Dh: lool, shax, mar.

waa la naqliyay ✓

Looxa labada madax kula bishilan labada udubraar ee sallaanka ama jaranjarada. Xakabyadu waa looxa inta lugaha la saaro tallaabsiga sallaan. ka loogu fuulo loogana soo daadago.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaram-ka)

2

1. Meel barakaysan oo Ilaah dhawray; meelaha loo xajiyo; Maka iyo Madiina (Xarameyn).

3

2. Guriga docdiisa dhawran oo dumarku joogo, dumarka meeshaas jooga laftooda; (ama xaran, xarun).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. holy place (in Mecca ~ Medina), place of pilgrimage

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) sanctuaries (sang-shu-wans) of Mecca and Al-Madina; holy places of Mecca and Al-Madina

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meelaha barakaysan ee Maka iyo Madiina.

2

xaram -ka: (magac, lab keli) guriga docdisa dhawran ee dumarku joogo. Dh: xaran, xarun.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaran (ka)

2

cf: xarun

3

de: holy place (in Mecca ~ Medina), place of pilgrimage

4

initial: x

5

lx: xaram

6

pd: (-ka)

7

ps: n0-m

8

xv: Arabic

9

key: xaram

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) uumaha Eebbe abuuray intooda Aadan ka tafiirantay; ilma Nebi Aadan. Aadame la aragyaaba, dhib larag. Dh: dad, aadane, bani'aadan, qof, shanfaroodle, aadmi.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc jaadadka cawska ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dakano.

waa la naqliyay ✓

m. n. fault, blameworthy act which can cause a feud

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) cadawtinnimo in kol uun la iska aargoosto niyadda lagu hayo. Dh: caloolxumo, cadaawo.

waa la naqliyay ✓

1

de: fault, blameworthy act which can cause a feud

2

lx: dakane

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: dakane

waa la naqliyay ✓

1

(Harama-ha)

2

Cawska iyo nagaarka iskood u baxa oo beerta abuuran laga limo.

waa la naqliyay ✓

m.l Caws iyo nagaar iskood uga baxa beeraha. la-mid: harammo.

waa la naqliyay ✓

Weeds

waa la naqliyay ✓

m. n.; [vn.]: weed, undergrowth; act of weeding

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac guud oo cawska iyo nagaadhka iskooda beerta abuuran uga dhex baxa ah oo laga jaro si ay beertu u neefsato.

waa la naqliyay ✓

1

de: weed, undergrowth; [vn] act of weeding

2

lx: harame

3

pd: (/ha)

4

ps: n-m

5

key: harame

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) walax adag oo cufan.

waa la naqliyay ✓

madame, n.f. - Marwo (dumarka eray lagu sharfo).

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof weyn oo maan gaaban. Makase xaajo loolama tego. Dh: magarte, maangaab. Li: indheergarad, maangarato.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qoofallada iyo dhagaxyada seefta oo kale ah ee badda dhexyaal ee dadka sara marka ay dabbaalanayaan.

waa la naqliyay ✓

s.m. hilib doofaar (cusbaysan).

waa la naqliyay ✓

name-m chopped, slashed

waa la naqliyay ✓

1

xakaar¹: m.l Dhibaato; kadeed.

2

xakaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Shiddo la kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

xakaar¹: m.l Dhibaato; kadeed.

2

xakaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Shiddo la kulmid. m.f.dh, xakaarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] difficulty, torment, misery

2

xakaar [inchoative] v. be in difficulty, be in misery

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kaydsi cunto dadka oo u baahan la kaydiyo si kolka baahidu sii biirto qiimaha loo kordhiyo. Dh: madhax.

waa la naqliyay ✓

name-m clean, cleansed; pure. Cf: Xalan

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil la rajaynayo inuu noqdo mid ceeb oo dhan ka maydhan oo ka hufan.

waa la naqliyay ✓

(fal) xabag soo guro.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xukun¹ (3).

waa la naqliyay ✓

(fal) kaydi oo isticmaalkiisa mar dambe u riix oo dib u dhigo. Xakaaree hadhuudhka oo bohosha ku rid. Dh: kaydi, xakir.

waa la naqliyay ✓

1

(Xakamayn-ta)

2

Xakame gelin, ku qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xakamee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xakame ku xidhid. Faraska xakamayn la'aan ma hoggaamin karaysid.

2

xakamayn -ta: (magac, dhedig, keli) socodkiisa yarayn oo xad uu ku dhaqdhaqaaqo u yeelid. Dh: xakamays.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xakamayn.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shaadh iyo surwaal is leh oo lagu seexdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakayla-ha)

2

Jaad nafleyda dhirta xagata ka mid ah oo aad u dheereeya; wuxuu lee yahay dhego dheerdheer, dhogor jilicsan, af bushinta kore ka faruuran, dabo gaaban, iyo lugo xoog badan oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Naasley yar, dhirxagatada ka mid ah, leh dhego dhaadheer, dhogor jilicsan oo badan iyo bushin kore oo faruuran, oo habeenkii mirato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Naasley yar, dhirxagatada ka mid ah, leh dhego dhaadheer, dhogor jilicsan oo badan iyo bushin kore oo faruuran, oo habeenkii mirato.

waa la naqliyay ✓

m. n. hare, rabbit

waa la naqliyay ✓

bakaylaha: (n) rabbit (raabit); hare (heer)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) noole yar oo duurjoog ah. Waxa uu leeyahay dhego dhaadheer iyo daba yar oo bulad ah. Waa caws ku nool aan tallaabsan oo socodka boodbooda. Waa ugaadha hilibkeeda la cuno. Gashaanti been yar iyo bakayle aayar socda midna lama arag.

waa la naqliyay ✓

1

de: hare, rabbit

2

lx: bakayle

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m, n6-m

5

key: bakayle

waa la naqliyay ✓

أَرْنَبٍ

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m he whom his settlement is safe and nice

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil same iyo nabad loo rajaynayo isaga iyo hantidiisaba.

waa la naqliyay ✓

1

(Bartama-ha)

2

Meesha u dhexaysa; kalabbar; bartan; wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) Bar wax labo qeybood oo isla'eg u kala qeybisa. la-mid: bartan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) Bar wax labo qeybood oo isla'eg u kala qeybisa. la-mid: bartan.

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. center, middle

waa la naqliyay ✓

-bartamaha: (n) 1. middle (midhel); center (sentar) ~ dhexda, bartan-ka. 2. nucleus (nyuuwkliyas) ~ bu'da

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) labo meelood ama in ka badan, barta u dhexaysa; walax halka kala badha ama kala qaybisa. Dh: bartan, kalabbadh, kalabar, badhtan, wadaage, badhtame.

waa la naqliyay ✓

1

a: bartan

2

de: center, middle

3

lx: bartame

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m-loc, n6-m

6

key: bartame

waa la naqliyay ✓

/karamel/ (n) 1. nanac (n) 2. sonkor la dhalaaliyey oo cuntada lugu meceeyo ama lugu qurxiyo.

waa la naqliyay ✓