xakam — Macnaha & Turjumaada

1

-ka: (magac, lab, keli) bir iyo suuman isku xidhan oo fardaha afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duduwo. Faraska xakamka sudh oo sii daa.

2

xakam -ka: (magac, lab, keli) ninka ciyaaraha, garta, ama tartannada kale kala dhexdexaadiya. Ciyaartoygu waxay xakamka ku eedeeyeen xaglin. Dh: dhexdhexaadiye.

waa la naqliyay ✓

1

(Xakama-ha)

2

Bir iyo suuman isku xiran oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duwduwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) Bir iyo suuman isku xiran oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duwduwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mayaal, m.l/dh) Bir iyo suuman isku xiran oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duwduwo.

waa la naqliyay ✓

m. n.; [vn. ext.]: bridle, rein; curb ~ curbing

waa la naqliyay ✓

-ha: (n) bridle (bareeydel)-, curb (keerb); lasso (laaso); lariat (laarit); leash (liish) ~ jare

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) bir iyo suuman isku xidhan oo faraska afka iyo madaxa loo geliyo oo lagu qabto laguna duduwo ama lagu maamulo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: jaar

2

de: bridle, rein; [vn ext.] curb ~ curbing

3

initial: x

4

lx: xakame

5

pd: (/ha)

6

ps: n7-m

7

key: xakame

waa la naqliyay ✓

1

(Xakab-ka)

2

1. Makaab.

3

2. Dhig lool ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo ceelka afka laga saaro; makaab. 2. Sallaanka meelihiisa cagta la saaro.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo ceelka afka laga saaro; makaab. 2. Sallaanka meelihiisa cagta la saaro.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. superstructure of a well

2

xakab m. n. small hut of branches

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoryo gaagaaban oo ceelasha afka ballaadhan leh afkooda lagu dhiso oo lagu yareeyo. Dh: karkaar, lakab. Wa: xakabyo.

2

xakab -ka: (magac, lab, kali) lool ama mar dhigaha la dulmariyo oo haylaammada iyo dhigaha u dhexeeya oo la saaro aqal Soomaaliga. Dh: lool, shax, mar.

waa la naqliyay ✓

Looxa labada madax kula bishilan labada udubraar ee sallaanka ama jaranjarada. Xakabyadu waa looxa inta lugaha la saaro tallaabsiga sallaan. ka loogu fuulo loogana soo daadago.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaram-ka)

2

1. Meel barakaysan oo Ilaah dhawray; meelaha loo xajiyo; Maka iyo Madiina (Xarameyn).

3

2. Guriga docdiisa dhawran oo dumarku joogo, dumarka meeshaas jooga laftooda; (ama xaran, xarun).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. holy place (in Mecca ~ Medina), place of pilgrimage

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) sanctuaries (sang-shu-wans) of Mecca and Al-Madina; holy places of Mecca and Al-Madina

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meelaha barakaysan ee Maka iyo Madiina.

2

xaram -ka: (magac, lab keli) guriga docdisa dhawran ee dumarku joogo. Dh: xaran, xarun.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaran (ka)

2

cf: xarun

3

de: holy place (in Mecca ~ Medina), place of pilgrimage

4

initial: x

5

lx: xaram

6

pd: (-ka)

7

ps: n0-m

8

xv: Arabic

9

key: xaram

waa la naqliyay ✓

1

(Caynaan-ka)

2

Labada suun oo muquufka xakamaha labada dhinac kaga kala xiran, oo faraska lagu duwdumo.

waa la naqliyay ✓

1

(Fagaas-ka)

2

Xakame weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Guudfuul-ka)

2

Faras xakame iyo jare la'aan lagu fuulo.

waa la naqliyay ✓

1

(Guudfuulid-da)

2

(faras) xakame la'aan fuulid.

waa la naqliyay ✓

1

(Heensa-ha)

2

Inta fardaha la saaro kolka la fuula hayo (koore, xakame, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Jaar-ka)

2

1. Xakame yar.

3

2.° Deris.

4

3. Haruub; bire.

waa la naqliyay ✓

1

(Muquuf-ka)

2

Birta faraska afka loo gesho oo xakamaha; (ama muquus).

waa la naqliyay ✓

1

(Suuncalya-ha)

2

Suumanka xakamaha mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

Xakame ku jiro, lagu hayo; la xakameeyey.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Suun xakamaha labadiisa dhinac ku xiran oo gammaanka lagu dudduwo laguna joojiyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Bir ama qori la geliyo afka fardaha iyo baqlaha marka la xakamaynayo.

waa la naqliyay ✓

1

guudfuul¹: m.l la-mid: guudfuulid.

2

guudfuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Xakame la'aan fuulid (faras).

waa la naqliyay ✓

m.l (-sayaal, m.l/dh) Inta fardaha la saaro kolka la fuulayo (koore, xakame iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) 1. Dad guryo isu dhaw deggan. 2. la-mid: yaar 1. Xakame yar oo fardaha afka looga xiro. 3. Haruub; bire.

waa la naqliyay ✓

1

muquuf¹: m.l (-fyo, m.dh) Birta xakamuhu hayo ee faraska afka loo geliyo. la-mid: muquus¹.

2

muquuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) 1. Muquurid. 2. Qof meel si macno la'aan ah u dhex marmarid.

waa la naqliyay ✓

m.l Suun gammaanka lagu dacayo marka xakame la waayo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gayaal, m.l/dh) Suunka gadaal xakamaha ka haya oo jeegada faraska ku aaddan.

waa la naqliyay ✓

(fal) xakame geli; xakamaha ku xidh. Faraska xakamay oo degdeg u fuul. Dh: xakamee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) Xakame gelin (faras).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) Xakame gelin (faras). m.f.dh, xakamayn.

waa la naqliyay ✓

v. bridle, put a bridle on; curb

waa la naqliyay ✓

-yey I xakameysay: (v) control or restrain with a bridle or curb

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xakame geli; xakame ku xidh. Faraska xakamee. Dh: xakamay.

2

xakamee: (fal) dhaqdhaqaaqiisa xad u yeel oo ka warhay. Warbaahinta qiyamka meel kaga dhacaysa xakamee.

waa la naqliyay ✓

1

de: bridle, put a bridle on; [ext.] curb

2

initial: x

3

lx: xakamee

4

pd: (xakameeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: xakamee

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) in mar la wada xidho oo dahab ah kana kooban silis, gacan, hilqado iyo fargal. Takham dahaba ayaa lagu meheriyey Luul. Dh: kunbuleed.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) judge (jaaj); ruler (ruular)~taliye, xaakin. Ex: xaakim caadil ah; a just ruler

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof caddaalad iyo xeer wax ku kala xukuma.

waa la naqliyay ✓

1

xakaar¹: m.l Dhibaato; kadeed.

2

xakaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Shiddo la kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

xakaar¹: m.l Dhibaato; kadeed.

2

xakaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Shiddo la kulmid. m.f.dh, xakaarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] difficulty, torment, misery

2

xakaar [inchoative] v. be in difficulty, be in misery

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kaydsi cunto dadka oo u baahan la kaydiyo si kolka baahidu sii biirto qiimaha loo kordhiyo. Dh: madhax.

waa la naqliyay ✓

name: Hakim

waa la naqliyay ✓

name-m sensible, wise, judge, gentle

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Hakim

3

initial: x

4

lx: Xakiim

5

ps: name-m

6

key: Xakiim

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

2

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: hamham.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal hoos loo yidhaa oon macnihiisa cidda maqlaysaayi fahmin. Dh: dhuxdhux, shuqshuq.

waa la naqliyay ✓

1

xarkag¹: m.l la-mid: xargag¹.

2

xarkag²: f.mg1 (-gay, -gtay) la-mid: xargag².

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) isqasiga iyo isku dhegga uu dufanku sameeyo qabow dartii.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xukun¹ (3).

waa la naqliyay ✓

1

(Xakamayn-ta)

2

Xakame gelin, ku qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xakamee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xakame ku xidhid. Faraska xakamayn la'aan ma hoggaamin karaysid.

2

xakamayn -ta: (magac, dhedig, keli) socodkiisa yarayn oo xad uu ku dhaqdhaqaaqo u yeelid. Dh: xakamays.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xakamayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) libaaxa kiisa lab. Maandhow urtaan mari sidii, adamadoonkiiye. Dh: aar, libaax. Wa: adamayaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. acre

waa la naqliyay ✓

1

de: acre {Eng}

2

lx: akar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: akar

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tilmaamaya liqista wax weyn iyo hungurixumo. Oo sida ardaal wax u cunee, alam ka siinaynin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Diirdiir yar oo caleenta digirta cunta.

waa la naqliyay ✓

m.dh Diirdiir yar oo caleenta digirta cunta. arammi m.l/dh Xanuun ka dhasha nabar hore oo aan si dhab ah u biskoon; doog(ta).

waa la naqliyay ✓

m.l (-myo, m.dh) (fiisikis) Saxarka ugu yar ee curiye jiri kara kana qaybqaadan kara falgal kiimikaad. Waxa uu ka koobanyahay bu' iyo elektaroonno ku dul wareega. Bu'du waxa ay siddaa saldanab togane ah, elektaroonnaduna waxa ay sidaan saldanab tabane ah. Atamku danabneg ahaan waa dhexdhexaad. la-mid: atom.

waa la naqliyay ✓

m.l (-myo, m.dh) (fiisikis) Saxarka ugu yar ee curiye jiri kara kana qaybqaadan kara falgal kiimikaad. Waxa uu ka koobanyahay bu' iyo elektaroonno ku dul wareega. Bu'du waxa ay siddaa saldanab togane ah, elektaroonnaduna waxa ay sidaan saldanab tabane ah. Atamku danabneg ahaan waa dhexdhexaad. la-mid: atom.

waa la naqliyay ✓

Atom

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): atom; atomic

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) atom (a-tarn) ~ qurub

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) curinta unug kasta oo uuman inta ugu yar; walxaha ugu yaryar ee uu maatarku ka dhisan yahay. Dh: iniq.

waa la naqliyay ✓

1

de: atom; [atr.] atomic {Eng}

2

lx: atam

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: atam

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan. Bakada guri laga dhisaa.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh C. ah: wax guud ahaaneed oo dad badan u dhexeeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh C. ah: wax guud ahaaneed oo dad badan u dhexeeyo.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) si guud; si aan gaar ahayn.

waa la naqliyay ✓

haka! (tilmaame) erey la yidhaahdo marka wax wannagsan oo laga raalli yahay la arko; guddoomay. Dh: haakah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: laan¹ (4).

waa la naqliyay ✓

m. n. L [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: L [letter of the Arabic alphabet]

3

lx: laam

4

pd: (-ka)

5

ps: n4-m

6

see: laan

7

key: laam

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Mecca

2

Maka pr. n., [feminine] Mecca

waa la naqliyay ✓

(n) Mecca; the city of Mecca

waa la naqliyay ✓

magaalada ugu barakada badan dunida oo ah halka dadka islaamka ahi u jeestaan kolka ay tukanayaan waxana ku dhashay Nebi Maxamad, naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaadeene. Mako waxay ku taal Sacuudiga. Dh: Mako.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad kalluunka badda ku jirta ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed nagaadh iniin iyo qodax leh oo geelu daaqo. Geela rakadaa soo daaji

waa la naqliyay ✓

m.l Kaltanka heeganka.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) gantaallada lagu dagaallamo jaad ka mid ah.

2

saam -ka: (magac, lab, keli) kaltanka heeganka. saamaan -ta: (magac, dhedig, keli) alaabada qolka ama guriga gudihiisa loo adeegsado. Dh: gurgur, saabaan.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: wax kaamil ah oo aan wax ka maqnayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: wax kaamil ah oo aan wax ka maqnayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. complete, total

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) [with proposition ku] 1. bear in mind; keep in mind; think about; consider (konsidar) ~ ku taam. 2. taam -ah: (adj) sane (seeyn); sound-minded; mentally healthy ~ masakax qaba, saaxi ah

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kuku talajir, higso, caloosha ku hay inaad samayso, ku welwel. Waxa lagu taamo waa la helaa.

2

taam: (tilmaame) wax buuxa ama aan dhinnayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: complete, total

2

initial: t

3

lx: taam

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m-atr

6

key: taam

waa la naqliyay ✓

1

(Xaab-ka)

2

1. Caleemaha dhirta oo inta engega geedka hoostiisa ku soo daata.

3

2. (oogada nafleyda) uurkujir.

4

3. Wax walba, intooda xun.

waa la naqliyay ✓

1

xaab¹: m.l.w 1. Caleemaha dhirta oo inta engega geedka hoostiisa ku soo daata. 2. Uurkujir (oogada nafleyda). 3. Wax walba intooda xun.

2

xaab²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Xaabo cunid (nafley). 2. Wax qaali ah ama wax aan qaali ahayn, urursasho. 3. Wax ururin. 4. Qashin iyo wax u eg cunid.

waa la naqliyay ✓