xaji — Macnaha & Turjumaada

1

xaji¹: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Xaj gudasho.

2

xaji²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax xoog u qabasho.

waa la naqliyay ✓

1

xaji¹: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Xaj gudasho. m.f.dh, xajiyid.

2

xaji²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax xoog u qabasho. m.f.dh, xajin.

waa la naqliyay ✓

1

v. go on ~ complete the pilgrimage to Mecca

2

xaji v. grasp firmly, grip, hold on tight

waa la naqliyay ✓

1

-yey I say: (v) perform a pilgrimage to Mecca

2

xaji -yey / say: (v) hold strongly or firmly; seize firmly with the hand; grip (girip)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xajka teg, xashka soo gudo. Xoolo wad haysaaye orodoo xaji. Dh: xaj.

2

xaji: (fal) gacanta ku hay oo ha sii dayn; bu faradakaw. Lacagta xaji yayna kaa dhicine.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaji-ga)

2

Nin Muslin ah oo Xajka gudanaya ama soo gutey.

waa la naqliyay ✓

m.l (xujay/-iyo, m.dh) (dii.) Nin muslim ah oo waajibaadkii xajka gudanaya ama gutay.

waa la naqliyay ✓

m.l (xujay/-iyo, m.dh) (dii.) Nin muslim ah oo waajibaadkii xajka gudanaya ama gutay. m.dh.w, xujeey.

waa la naqliyay ✓

name: Haji

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] male pilgrim, Muslim man who has made ~ is making the pilgrimage to Mecca

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof muslin ah oo xaj gutay ama gudanaya.

waa la naqliyay ✓

1

(Xajin-ta)

2

Xoog u hayn, u qabasho, u adkayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xaji².

waa la naqliyay ✓

Heliotropium sp.att. congestum = Gillett et al 22504, 22511 10, Indigofera intricata 10

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of gripping (girip-ing); grasping firmly

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) hayn oo ku fara adaygid. Dh: ku fara'adkaan. Li: siidayn.

2

xajin-ta: (magac, dhedig, keli) xajka tegid; xashka soo gudasho. Dh: xarmasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) Derbi iyo wixi lamida inta qiradiisu le'eg tahay; jurmi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) Derbi iyo wixi lamida inta qiradiisu le'eg tahay; jurmi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] thickness

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) thickness (thik-nes) ~ qiro, dhumuc

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) inta uu shey dherer iyo ballaadh leeyahay ee uu mug buuxin karo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: thickness

3

initial: x

4

lx: xajmi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m-abs

7

key: xajmi

waa la naqliyay ✓

1

(Baras-ka)

2

Cudur oogada ku dhaca oo dubka ka diira oo xajiin iyo cuncun badan; caddaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Caabbiyid-da)

2

Xoog ku ilaalin; ku fillaansho; adkayn; xajin.

waa la naqliyay ✓

1

(Caara-da)

2

1. Cayayaan siddeed lugood leh: waxay samaysataa debin shabag ah (saabcaaro, xuubcaaro) oo bahallada yaryari ugu dhacaan.

3

2. Cuncun oogada laga dareemo oo barar iyo xajiin leh; cadanyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caaroobid-da)

2

Cadanyood; xajiimood.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadanya-da)

2

Cuncun oogada lala xoqo; xajiin; caaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Carcar-ta)

2

1. (qof) nasniintiisii iyo xooggiisii hore weli qaba, waxqabashada uu u farabbaxsanayo inuu waxqabto; xiiso; firfircooni, jeel.

3

2. Wax afaysan oo aan weli wax lagu qabsan, xanafta ku taal.

4

3. Geed aan weli la taaban, xajiinta ku taal; dardar; xajiin; xanaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Carjaw-da)

2

Sooh adag oo cad oo sida dhalada u dhalaala; wuxuu ku rogan yahay oo xajiyaa oo isu hayaa kalaggoysyada meesha madaxyada lafuhu isaga hor yimaadaan kol, kolna meel gooni ah buu ka baxaa (dhegta, hunguriga cad,...).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dardar-ka) a) Dad badan oo cumur ah xoog ku dhexmar; jibaax; jiiris; waxyeello, b) Weel, dhawr jeer, biyo, kd., la daro.

2

2. (Dardar-ta) Carcar, xanaf, xajiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuujin-ta)

2

Xoog u qabasho; adkayn; xajin; giijin.

waa la naqliyay ✓

1

(Gubtahanya-da)

2

Geed-saar dhirta isku mara; wuxuu lee yahay xaad iyo xajiimo aad u daran; waa laysku daweeyaa; (ama gubtaanyo).

waa la naqliyay ✓

1

(Qabasha-da)

2

1. Wax laysu soo taagey, gacanta ku dhigid, ku dhegid, iska laallaadin; hayn; xajin.

3

2. Falid; waxayn; samayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaniinya-da)

2

Ilkaha oo si xoog leh wax loogu qabto ama loogu xajiyo (wax la goosanayo ama la xajinayo ama lala dagaallamayo ama la xanuujinayo, ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Qasaanqas-ta)

2

Nafley yar oo badda ku jirta oo sida xabagta qoyan ama quraaradda u cad oo jiljilicsan oo badda kor sabbaysa; waxaa ku wareegsan oo ka lusha raamo badan, xajiin daranna waa leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Sonkorow-ga)

2

Cudur sonkor badani u gudubto dhiigga iyo kaadida oo keena gaajo, harraad badan, kaadi iyo xajiin; (ama kaadisonkor, dhiigsonkor).

waa la naqliyay ✓

1

(Takhantakha-da)

2

Qof is xajina haya oo isagoo jeegada la hayo, xoog horay loogu wado, loogu harbiyo, loo turaanturreeyo (ama tukhuntukho).

waa la naqliyay ✓

1

(Wegered-ka)

2

Suun kooraha fardaha docdiis ka laallaada, oo inta hoos iyo faraska boggiisa la soo mariyo, kooraha docdiisa kale afka loo suro ama si kale oo xoog leh loogu xiro, oo kooraha xajiya; (ama wagarad).

waa la naqliyay ✓

1

(Xajiimeyn-ta)

2

Xajiin u yeelid, ku reebid.

waa la naqliyay ✓

Xajiini gaartey, hayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Xajiin-madow-da)

2

Geedxajiin xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aji-ga)

2

1. Dhalad ah; gob; xor.

3

2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (aji, m.dh) 1. Qof nasab wanaagsan ka soo jeeda. 2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (aji, m.dh) 1. Qof nasab wanaagsan ka soo jeeda. 2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m. n. important person, high-caste

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dadka, intooda dhaladka ah ama nasabka wanaagsan ku aroorta. Aji fal dhiman lama tuso.

waa la naqliyay ✓

1

de: important person, high-caste of traditional social standing

2

lx: aji

3

pd: (-ga ~ -da)

4

ps: n7-m

5

key: aji

waa la naqliyay ✓

1

(Xaj-ka)

2

1. Tiirarka Islaamka mid ka mid ah, oo Muslinka fara haya, kuwoodii kari kara, inay, hadday u yaraato, kol Kacbada iyo meelaha kaloo barakaysan tagaan oo soo booqdaan (bisha Arrafo gudeheeda).

waa la naqliyay ✓

m.l (dii.) Shanta tiir oo diinta Islaamku ku taagantahay mid ka mid ah oo waajib kaga dhigaya qofka inta uu noolyahay in uu hal mar tago Maka mowsinka xajka. la-mid: xąd¹.

waa la naqliyay ✓

m.l (dii.) Shanta tiir oo diinta Islaamku ku taagantahay mid ka mid ah oo waajib kaga dhigaya qofka inta uu noolyahay in uu hal mar tago Maka mowsinka xajka.

waa la naqliyay ✓

m. n. twelfth month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

m. n. pilgrimage to Mecca

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) haj (haaj) or hajj; pilgrimage (pil-gara-meeyj) to Mecca

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tiirka shanaad ee tiirata islaamka oo hal mar ku waajiba ciddii karta. Dh: xash.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid cabsi gelin. 2. Wax sida ukun iyo wixi lamida jebin. 3. Bujin.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: boji.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid cabsi gelin. 2. Wax sida ukun iyo wixi lamida jebin. 3. Bujin. m.f.dh, bajin.

waa la naqliyay ✓

v. scare, frighten

waa la naqliyay ✓

yey say: (v) frighten (fareeyten); scare (iskeer); fill with fear cabsii. Syn: alarm, terrify, terrorize, startle, panic.

waa la naqliyay ✓

(fal) handadaad cabsi gelin ku jirto, cid kale ku samee. Baji cadawga beerka u dhigoo baraq na ha u yeelan. Dh: cabsii, didi. Li: dhiirri.

waa la naqliyay ✓

1

de: scare, frighten rw: baq

2

lx: baji

3

pd: (bajiyey)

4

ps: v2a=

5

key: baji

waa la naqliyay ✓

1

(Laji-da)

2

Aleel yaryar.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] small shells used for ornamentation

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) aleel yaryar. Laji ayaan soo ururiyey.

waa la naqliyay ✓

1

a: lajo (/da) [n6-f]

2

cf: aleel

3

de: small shells used for ornamentation

4

lx: laji

5

pd: (-da)

6

ps: n7-f-col

7

key: laji

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) madax duuban oo barbaridu bixiso oo iniinyuhu ku jiraan inta uu akhtarka yahay ee aanu weli casaan. Qaji kulul ayay cuntada ku dartay walaashay maanta. Dh: barbari.

2

qaji-da: (magac, dhedig, keli) baarka hore ee curdiga ah ee laamuhu marka ay roob helaan ay bixiyaan. Inta qajida ah laanta iiga soo goo. Dh: curdin, fadhaq, yurub. Li: gaalaw.

3

qaji -da: (magac, dhedig, keli) dullaha ama wadhfaha inta laadlaadda ee dhuuban ee darifka lagaga sameeyo. Dullaha qaji dheer u yeel.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: weji.

waa la naqliyay ✓

m. n. face

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) face (feeys) ~ weji, fool

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) inta hore ee madaxa ee u dhaxaysa dhegta midig illaa dhegta bidix iyo gadhka illaa foodda. Gabadhani way waji qurux badan tahay. Dh: weji. Wa: wejiyo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: face

3

initial: w

4

lx: waji

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

see: weji

8

key: waji

waa la naqliyay ✓

name-m divine ordinance

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oo aan lagu dhuuman karin.

waa la naqliyay ✓

1

(Qof)

2

Nool oo waxtar ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh X. ah: qof waxtar ah ama firfircoon.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh X. ah: qof waxtar ah ama firfircoon.

waa la naqliyay ✓

m. n. alive, vivacious, full of vigor and vitality, energetic

waa la naqliyay ✓

-ah: (n) 1. healthy (hel-thi); sound (saawndh) ~ caafimaad qaba. 2. energetic (enar-jatik); active (aak-tiv); vigorous (yiga-ras)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof nool oo waxtar ah. Nin xayi ah ii soo shaqo gee. Dh: hawlkar.

waa la naqliyay ✓

1

de: alive, vivacious, full of vigor and vitality, energetic

2

initial: x

3

lx: xayi

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m-atr

6

key: xayi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoog u hay oo xaji. Xadhiga xeji.

2

xeji: (fal) ku xigsii oo dhankiisa mari. Ilmaha yar xaggaaga xeji. Dh: mari.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiji-ga)

2

Dhirta xabagta udgoon dhasha oo moxorka iyo yagcartu ka mid yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

xiji¹: m.l Dhirta xabagta udgoon dhasha oo moxorka iyo yagcartu ka mid yihiin.

2

xiji²: f.g2 (-iyay, -isay) Ku x.: wax, wax kale u dhoweyn ama raacin.

waa la naqliyay ✓

1

xiji¹: m.l Dhirta xabagta udgoon dhasha oo moxorka iyo yagcartu ka mid yihiin.

2

xiji²: f.g2 (-iyay, -isay) Ku x.: wax, wax kale u dhoweyn ama raacin. m.f.dh, xijin.

waa la naqliyay ✓

m. n. incense-bearing tree species; incense

waa la naqliyay ✓

1

see [eeg] ku xiji

2

xiji -ga (n) frankincense (fraang-ken-sees); incense (inseens); olibanum ~ beeyo, luubaan

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dhirta xabagta leb ee ay yagcarta iyo moxorku ka mid yihiin oo beeyada ye luubaanka noqdo.

2

xiji -ga: (magac, lab, keli) qaab dhagandhaqaale oo faleenka iyo xijiga lagaga xoogsado.

waa la naqliyay ✓

1

de: incense-bearing tree sp.; incense

2

initial: x

3

lx: xiji

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m-enum

6

key: xiji

waa la naqliyay ✓

nickname-m one who was on a pilgrimage

waa la naqliyay ✓

1

(Xagjir-ka)

2

(geel, ...) neef irmaan oo aan gayax (sidig) ahayn, oo xag laga maalo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-rro, m.dh) 1. Neef irmaan oo aan gayax (sidig) ahayn (geel ama lo'). 2. X. ah: fallaar keligeed la gano oo aan laake ahayn. 3. X. ah: qof aan dhexdhexaad ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-rro, m.dh) 1. Neef irmaan oo aan gayax (sidig) ahayn (geel ama lo'). 2. X. ah: fallaar keligeed la gano oo aan laake ahayn. 3. X. ah: qof aan dhexdhexaad ahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] milk-producing camel that is partially milked

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof wax uu rumaysan yahay aad ugu talax tega oo ku adadag. Nin xagjir ihi xaagaan ma yagaan. Dh: mutadarrif. Li: qunyar socod, dhexdhexaad. Wa: xaqjirro.

2

xagjir-ka: (magac, lab, keli) cadaaladxumo laba dhinac oo is haya dhan loo xagliyo.

3

xagjir-ka: (magac, lab, keli) neef geel ah oo irmaan oo xag keliya laga maalo. Dh: gayax

waa la naqliyay ✓

1

cf: gayax

2

de: milk-producing camel that is partially milked (two udders for human consumption; two for its calf)

3

initial: x

4

lx: xagjir

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m-cmp

7

key: xagjir

waa la naqliyay ✓

1

de: go on ~ complete the pilgrimage to Mecca

2

hm: 1

3

initial: x

4

lx: xaji

5

pd: (xajiyey / xajidey)

6

ps: v1=intr

7

key: xaji_1

waa la naqliyay ✓

1

de: grasp firmly, grip, hold on tight

2

hm: 2

3

initial: x

4

lx: xaji

5

pd: (xajiyey / xajisey)

6

ps: v2a=tr

7

key: xaji_2

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xajiin-ka) Geed yar oo leh caleemo xaadi ku rogan tahay iyo dhacaan cuncun daran ku reeba wixii uu taabto.

2

2. (Xajiin-ta) Cuncun haraggu dareemo oo oogadu aad u kahato oo waxyaalo kala gaar ah laga qaado (sida: dhirta qaarkeed, habaaska, cunnada, ... ama kulka iyo qabowga); cadanyo; caaro.

waa la naqliyay ✓

1

xajiin¹: m.l Geed yar oo leh caleemo xaadi ku rogantahay iyo dhacaan cuncun deran ku reeba wixii uu taabto.

2

xajiin²: m.dh Cuncun haraggu dareemo oo oogadu aad u kahato oo waxyaalo kala gaar ah laga qaado (sida: dhirta qaarkeed, habaaska, cunnada, iyo wixi lamida); cadanyo; caaro. la-mid: xajiimo.

waa la naqliyay ✓

1

xajiin¹: m.l Geed yar oo leh caleemo xaadi ku rogantahay iyo dhacaan cuncun deran ku reeba wixii uu taabto.

2

xajiin²: m.dh Cuncun haraggu dareemo oo oogadu aad u kahato oo waxyaalo kala gaar ah laga qaado (sida: dhirta qaarkeed, habaaska, cunnada, iyo wixi lamida); cadanyo; caaro. la-mid: xajiimo.

waa la naqliyay ✓