Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Xaj-ka)

2

1. Tiirarka Islaamka mid ka mid ah, oo Muslinka fara haya, kuwoodii kari kara, inay, hadday u yaraato, kol Kacbada iyo meelaha kaloo barakaysan tagaan oo soo booqdaan (bisha Arrafo gudeheeda).

waa la naqliyay ✓

m.l (dii.) Shanta tiir oo diinta Islaamku ku taagantahay mid ka mid ah oo waajib kaga dhigaya qofka inta uu noolyahay in uu hal mar tago Maka mowsinka xajka. la-mid: xąd¹.

waa la naqliyay ✓

m.l (dii.) Shanta tiir oo diinta Islaamku ku taagantahay mid ka mid ah oo waajib kaga dhigaya qofka inta uu noolyahay in uu hal mar tago Maka mowsinka xajka.

waa la naqliyay ✓

m. n. twelfth month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

m. n. pilgrimage to Mecca

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) haj (haaj) or hajj; pilgrimage (pil-gara-meeyj) to Mecca

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tiirka shanaad ee tiirata islaamka oo hal mar ku waajiba ciddii karta. Dh: xash.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrafa-da)

2

Bilaha Muslinka oo dayaxa tan ugu danbaysa oo Xajka la guto (Carrafo).

waa la naqliyay ✓

1

(Baras-ka)

2

Cudur oogada ku dhaca oo dubka ka diira oo xajiin iyo cuncun badan; caddaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Caabbiyid-da)

2

Xoog ku ilaalin; ku fillaansho; adkayn; xajin.

waa la naqliyay ✓

1

(Caara-da)

2

1. Cayayaan siddeed lugood leh: waxay samaysataa debin shabag ah (saabcaaro, xuubcaaro) oo bahallada yaryari ugu dhacaan.

3

2. Cuncun oogada laga dareemo oo barar iyo xajiin leh; cadanyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caaroobid-da)

2

Cadanyood; xajiimood.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadanya-da)

2

Cuncun oogada lala xoqo; xajiin; caaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Carcar-ta)

2

1. (qof) nasniintiisii iyo xooggiisii hore weli qaba, waxqabashada uu u farabbaxsanayo inuu waxqabto; xiiso; firfircooni, jeel.

3

2. Wax afaysan oo aan weli wax lagu qabsan, xanafta ku taal.

4

3. Geed aan weli la taaban, xajiinta ku taal; dardar; xajiin; xanaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Carjaw-da)

2

Sooh adag oo cad oo sida dhalada u dhalaala; wuxuu ku rogan yahay oo xajiyaa oo isu hayaa kalaggoysyada meesha madaxyada lafuhu isaga hor yimaadaan kol, kolna meel gooni ah buu ka baxaa (dhegta, hunguriga cad,...).

waa la naqliyay ✓

1

(Cumra-da)

2

Xaj yar oo leh xarmasho iyo dawaaf iyo socod.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dardar-ka) a) Dad badan oo cumur ah xoog ku dhexmar; jibaax; jiiris; waxyeello, b) Weel, dhawr jeer, biyo, kd., la daro.

2

2. (Dardar-ta) Carcar, xanaf, xajiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawaaf-ka)

2

Wareegga Kacbada lagu wareego, waqtiga Xajka.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawaafid-da)

2

Kacbada ku wareegid, Xajka gudashadiisa kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawaafin-ta)

2

Qof ama dad badan horkac loo noqdo oo Kacbada lagu soo warwareejiyo, gudashada Xajka darteed.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuujin-ta)

2

Xoog u qabasho; adkayn; xajin; giijin.

waa la naqliyay ✓

1

(Gubtahanya-da)

2

Geed-saar dhirta isku mara; wuxuu lee yahay xaad iyo xajiimo aad u daran; waa laysku daweeyaa; (ama gubtaanyo).

waa la naqliyay ✓

1

(Qaafila-da)

2

Dad badan oo geddisley ah ama Xaj u socda, oo iyagoo awri u raran tahay, wadajir ku maraya dal cabsi ah ama lamaddegaan; garawaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabasha-da)

2

1. Wax laysu soo taagey, gacanta ku dhigid, ku dhegid, iska laallaadin; hayn; xajin.

3

2. Falid; waxayn; samayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaniinya-da)

2

Ilkaha oo si xoog leh wax loogu qabto ama loogu xajiyo (wax la goosanayo ama la xajinayo ama lala dagaallamayo ama la xanuujinayo, ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Qasaanqas-ta)

2

Nafley yar oo badda ku jirta oo sida xabagta qoyan ama quraaradda u cad oo jiljilicsan oo badda kor sabbaysa; waxaa ku wareegsan oo ka lusha raamo badan, xajiin daranna waa leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Sonkorow-ga)

2

Cudur sonkor badani u gudubto dhiigga iyo kaadida oo keena gaajo, harraad badan, kaadi iyo xajiin; (ama kaadisonkor, dhiigsonkor).

waa la naqliyay ✓

1

xaji¹: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Xaj gudasho.

2

xaji²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax xoog u qabasho.

waa la naqliyay ✓

1

xaji¹: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Xaj gudasho. m.f.dh, xajiyid.

2

xaji²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax xoog u qabasho. m.f.dh, xajin.

waa la naqliyay ✓

1

v. go on ~ complete the pilgrimage to Mecca

2

xaji v. grasp firmly, grip, hold on tight

waa la naqliyay ✓

1

-yey I say: (v) perform a pilgrimage to Mecca

2

xaji -yey / say: (v) hold strongly or firmly; seize firmly with the hand; grip (girip)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xajka teg, xashka soo gudo. Xoolo wad haysaaye orodoo xaji. Dh: xaj.

2

xaji: (fal) gacanta ku hay oo ha sii dayn; bu faradakaw. Lacagta xaji yayna kaa dhicine.

waa la naqliyay ✓

1

de: X [letter of the Somali alphabet] Voiceless pharyngeal fricative

2

initial: x

3

lx: xa'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: xa'

waa la naqliyay ✓

1

(Xab-ka)

2

1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jiljilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan.

3

2. Biyo badan oo xalliiban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda.

4

3. Ukunta biyeheeda cad.

5

4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

waa la naqliyay ✓

1

xab¹: m.l 1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan. 2. Biyo badan oo xalliban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda. 3. Ukunta biyeheeda cad. 4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

2

xab²: m.l (cilmiga naflayda) Walax qoyan oo jiidma oo laga soo daayo xuubka malaaska. Xabku a) wuxu daafacaa xuubka; b) wuxu sahlaa socodka wixii dul maraya xuubka oo wuxuu ka dhowraa xoqniinka; c) wuxuuna qaadaa ensaymyada.

waa la naqliyay ✓

1

xab¹: m.l 1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan. 2. Biyo badan oo xalliban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda. 3. Ukunta biyeheeda cad. 4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

2

xab²: m.l (cilmiga naflayda) Walax qoyan oo jiidma oo laga soo daayo xuubka malaaska. Xabku a) wuxu daafacaa xuubka; b) wuxu sahlaa socodka wixii dul maraya xuubka oo wuxuu ka dhowraa xoqniinka; c) wuxuuna qaadaa ensaymyada.

waa la naqliyay ✓

m. n. albumen, white of egg; amniotic fluid, afterbirth

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a semiliquid slippery substance such as egg-whites or placental (pale-sental) fluid; mucus (miyuu-kas)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhareer is haysta layiig ah oo xuubabka jiljilicsan ee bacaraarkala yimaadda oo ka soo go'a. Dh: balqan.

2

xab -ka: (magac, lab, keli) biyo badan oo lag khafiifa ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalan la socda. Ilmaha xabka ka maydha.

3

xab -ka: (magac, lab keli) ukunta biyeheeda cad.

4

xab -ka: (magac, lab, keli) harag balaastig jilica ah oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagi dhaansado. Dh: aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: albumen, white of egg; amniotic fluid, afterbirth

2

initial: x

3

lx: xab

4

pd: (-ka Pl: xabab (ka))

5

ps: n4-m

6

key: xab

waa la naqliyay ✓

1

° (Xad-ka)

2

Soohdin; seere.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) Hanti qof kale leeyahay si qarsoodi ah u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

1

xąd¹: m.l (-dad, m.l) 1. Xudduud; soohdin. 2. la-mid: xaj.

2

xąd²: m.l (-dad, m.l) (taar.) Xarriiqda kala qaybisa laba hanti ma guurto ah ama laba waddan.

3

xąd³: f.g1 (-day, dday) 1. Wax is-hortaagid. 2. Wax dhibid.

waa la naqliyay ✓

1

f.g1 (-day, -dday) Hanti qof kale leeyahay si qarsoodi ah u qaadasho. m.f.dh, xadid.

2

xąd¹: m.l (-dad, m.l) 1. Xudduud; soohdin. 2. la-mid: xaj.

3

xąd²: m.l (-dad, m.l) (taar.) Xarriiqda kala qaybisa laba hanti ma guurto ah ama laba waddan.

waa la naqliyay ✓

Limit

waa la naqliyay ✓

1

m. n. border, boundary, demarcation, frontier; limit, confine; legal sentence (to physical punishment)

2

xad v. steal, rob

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) steal (istiil); thieve (thiiv); shoplift (shoop-lift); burgle (beer-gat); help oneself; clean out; be light-fingered; commit theft

2

xad: -ka: (n) boundary (baawn-dhari), border (boor-sher); frontier (faroon-tiir); bound (baawnd); limit (limit)-, limitation (limi-teey-shin) ~ xudduud

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ay dad leeyihiin oon laguu oggolayn adoon lagu arkayn hoos ahaan u qaado. Naftaadu wax xad yaynan ku fikirin weligeed. Dh: tuugayso.

2

xad: (fal) cid dembi gashay xad ku oog.

3

xad -ka: (magac, lab, keli) ciqaab lagu fuliyo qof dambi sharci ah galay sida sino, khamri, tuugo, budhcadnimo iyo wixii la mid ah.

4

xad -ka: (magac, lab, keli) soohdin laba dal ama laba meelood u kala dhaxaysa. Dh: made, daari, xuduud, seere.

5

xad -ka: (magac, lab, keli) meel astaysan oo wax lagu yaqaan ama ay ku sargo'an yihiin. Dh: heer.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaf-ta)

2

1. Goyn xoog iyo dhaqso leh oo mindiyeed ama wax la mid ah, shanqarta ka yeerta.

3

2. Caanaha la liso waqtiyo kala duwan, kuwa ugu soo horreeya.

waa la naqliyay ✓

f. n. chop, slash

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu cabiro gundhin degdeg wax loo gundhiyo oo haf laga siiyo. Ushii uu gacanta ku hayay ayaa xaf laga siiyay. Dh: haf, go'.

2

xaf: (ereycodeed) erey lagu cabbiro jabaqda goynta degdegga ah. Lo'du waa wabax oo tigaaddii ayay xaf xaf ka siisay.

3

xaf -ta: (magac, dhedig, keli) caanaha godolka ka horreeya ee neefka laga liso. Dh: xoox.

waa la naqliyay ✓

1

de: chop, slash

2

initial: x

3

lx: xaf

4

pd: (-ta Pl: xafaf (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xaf

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xag-ga) Doc; dhinac; gees; barbar.

2

2. (Xag-ta) a) (candhada xoolaha) horaad iyo danbeed isku dhinac ah. b) (legdan, ...) sida qof la legdama haya qof ka xoog yar oo xag u deyna haya: gacan keliya kula legdama haya.

waa la naqliyay ✓

1

xag¹: m.l Dhan; jaho; dhinac; gees.

2

xag²: m.dh Candhada xoolaha horaad iyo danbeed isku dhinac ah.

3

xag³: f.g1 (-gay, -gtay) Ciddiyaha, ilkaha iyo wixi lamida cid wax ku yeelid (xagasho). la-mid: xago.

waa la naqliyay ✓

1

xag¹: m.l Dhan; jaho; dhinac; gees.

2

xag²: f.g1 (-gay, -gtay) Ciddiyaha, ilkaha iyo wixi lamida cid wax ku yeelid (xagasho). m.f.dh, xagid. la-mid: xago.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. side, direction, part, field, area; where? [in questions.]

2

xag [feminine] n. the two teats on the same side of the udder

3

xag v. scratch (with fingernails); gnaw (with teeth)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (adj) used to indicate a direction; to (tu) —xagga dambe: backward (baak-waadh) xagga hore: (adj) forward (foor-woodh); onward (on-waardh)

2

xag -ay / tay: (v) [with proposition ku] make a scratch (iska-raaj) or mark on a surface ~ xoq, xago

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciddi ama wax ke oon af badan lahayn oo saawir ah ku xarruufo oo ku jeex. Ciddi ku xag ha ooyee. Dh: xarruuf, xago.

2

xag: (fal) weel waxa gunta kaga jira ciddi ama wax kale oo adag kaga xaquuq. Distida fujiska ka xag. Dh: xaquuq.

3

xag -ga: (magac, lab, keli) dhan; barbar, dhinacyada uu wax leeyahay midkood. Dh: dhan, barbar, dhinac, baal.

waa la naqliyay ✓

1

(Xal-ka)

2

Biyo aan badnayn oo wax lagu xalo.

waa la naqliyay ✓

1

xal¹: m.l Biyo yar oo wax lagu dhaqay.

2

xal²: f.g1 (-alay, -ashay) Biyo yar weel ku mayrid.

waa la naqliyay ✓

m.l Maaro; mushkilo ama mas'alo maaro u helid.

waa la naqliyay ✓

1

f.g1 (-alay, -ashay) Biyo yar weel ku mayrid. m.f.dh, xalid.

2

xąl: m.l Maaro; mushkilo ama mas'alo maaro u helid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): solution; small amount of water used for washing

2

xal v. wash, clean, cleanse

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) solution (saluu-shin); answer (aan-sar)-, decision (di-zi-shiri) ~ daawo, jawaab. Ex: xal sax ah ma haysaa? do you have a correct solution?

2

xal -ay / xashay: (v) wash (woosh)-, usually in relation to household items; clean (kiliiri) ~ mayr, maydh, dhaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel maydh oo nadiifi. Kildhiga xal. Dh: qasaal, dhaq.

2

xal -ka: (magac, lab, keli) biyo uskag ah oo weel lagu maydhay. Xalka innaga daadi.

3

xal -ka: (magac, lab, keli) go'aan xoog ama xigmad lagu gaadho oo mushkalad lagu soo afjaro. Dh: maaro, furdaamin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xan-ta)

2

Qof maqan oo wax xun oo hadduu joogo aan lagula dhaceen, laga sheego.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Xumo ka sheegidda qof maqan (xumo laga sheego).

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Xumo ka sheegidda qof maqan (xumo laga sheego).

waa la naqliyay ✓

f. n. slander, calumny; gossip, back-biting

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) gossip (gaa-sap)-, talebearing (teeyl-beer-ing)-, backbiting (baak-baayting) ~ xamasho

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhalliil iyo ceebo qof aan ku maqlayn laga sheego.

waa la naqliyay ✓

1

de: slander, calumny; gossip, back-biting

2

initial: x

3

lx: xan

4

pd: (-ta Pl: xanan (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xan

waa la naqliyay ✓

غيبَهُ

waa la naqliyay ✓

1

(Xaq-a)

2

1. Sida ama waxa eg; tusmo; abbaar; jid.

3

2. Garsoor; caddaalad.

4

3. Run.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Abbaar; daw; jid. 2. Wax maxkamad horteed ku caddaaday in qof lagu leeyahay. 3. Garsoor; caddaalad. 4. Run.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Abbaar; daw; jid. 2. Wax maxkamad horteed ku caddaaday in qof lagu leeyahay. 3. Garsoor; caddaalad. 4. Run. m.dh.w, xuquuq.

waa la naqliyay ✓

m. n. justice, equity, truth; right, rightful share

waa la naqliyay ✓

-a: (n) right (raayt); justice (jas-tis); fairness (feer-nes) ~ see [eeg] xuquuq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof wax noqday wixii uu mag mutaystay sii. Hadduu shirkaddaada u shaqaynaayay iska xaq. Dh: mag.

2

xaq-a: (magac, lab, keli) geerida lama huraanka ah. Xaq baa dhacaye aaska u dareera. Dh: geeri, dhimasho.

3

xaq-a: (magac, lab, keli) waxa la siiyo qof meel uu ka shaqaynayay laga eryo ama wax ku noqda.

4

xaq-a: (magac, lab, keli) xaqdhawr iyo waxqabadka waalidka iyo cid wax kuu tartayi kugu leedahay.

5

xaq-a: (magac, lab, keli) mag shil ama gacan cid kale ku timaad.

6

xaq-a: (magac, lab, keli) waxa, meherka ka dib, ay gabadhu, sharci ahaan, nikeeda ku leedahay ee maarriin iyo masruuf ah. Dh: waajibaad.

7

xaq-a: (magac, lab, keli) wixii jira een been iyo qalqallooc midna lahayn. Dh: caddaalad, garsoor, haq. Li: baadil.

8

xaq-a: (magac, lab, keli) waxa uu qofku waddanka ku leeyahay kolka uu waajibkii saarraa ka soo baxo. Xaqii aan u doodoow miyaad li darraatay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: justice, equity, truth; right, rightful share Opp: baaddil, dulmi, gardarro

3

initial: x

4

lx: xaq

5

pd: (-a Pl: xaqaq (a) ~ xuquuq (da))

6

ps: n4-m, n8-m

7

key: xaq

waa la naqliyay ✓

عَدَالَة، حَقِيقَة، حَقَّ

waa la naqliyay ✓

1

(Xar-ka)

2

1. Bahal yar oo qoryaha gala oo cuna; bulunbulyo.

3

2. Dhagax-badeed aad u fudud.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Budada ka soo daadata qoryaha buluunbulyadu gasho. 2. Xasharaad yar oo qoryaha hoos ka cunta. 3. Dhagaxbadeed aad u khafiif ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. wood-boring worm ~ weevil

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) buur dheer oo siiban ah oo meel la qabsado lahayn. Xar daayeer baa u hoyda. Dh: xaraar.

2

xar -ka: (magac, lab, keli) cayayaan qoryaha gala oo dhexda ka cuna. Dh: bulunbulyo.

3

xar -ka: (magac, lab, keli) dhagaxbadeed aad u fudud. Fududaa dhagaxu ma xar baa!

waa la naqliyay ✓

1

de: wood-boring worm ~ weevil

2

initial: x

3

lx: xar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: xar

waa la naqliyay ✓

1

(Xas-ka)

2

Jiq ka samaysan ood ama dhir yaryar; xanbus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) Jiq ka samaysan ood ama dhir yaryar; xanbus.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thicket, dense impenetrable vegetation

2

xas m. n. twigs, kindling

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) underbrush (andher-baraash); dense growth of bush

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel jiq ah oo geedaha baxay iyo kuwa engegani ay isku dhex mulaaqan yihiin. Dh: duud, jiq. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaw-da)

2

Dig; dhuun; naf.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhuun. 2. Naf.

waa la naqliyay ✓

f. n. jugular vein; throat

waa la naqliyay ✓

1

ereycodeed) erey lagu cabbiro codka di'idda roobka ama shubmidda biyaha. Roob ayaa xawda haya. Dh: shaw.

2

xaw-da: (magac, dhedig, keli) nafta noolaha ku jirta. Dh: naf.

3

xaw -da: (magac, dhedig, keli) dhuunta ama halbawle la dhinto haddii la gooyo. Dh: naf, dig, dhuun.

waa la naqliyay ✓

1

de: jugular vein; throat

2

initial: x

3

lx: xaw

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: xaw

waa la naqliyay ✓

1

(Xay-ga)

2

1. Ubaxa kiisa aan qaabka caleemaha lahayne u baxa sida bul ama cuntub ama xirmo yar oo dun ah.

3

2. Midabkiisu, sida xayga qaarki, cad yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ubaxa kiisa aan qaabka caleemaha lahayne u baxa sida bul ama cuntub ama xirmo yar oo dun ah. 2. Midabkiisu, sida xayga qaarkii, cadyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. white flower species; white color

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f whittish; white flower. Cf: Xaayow, Xayle

waa la naqliyay ✓