Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

xagxag¹: m.l 1. Nabarro yaryar oo aan qotodheereyn oo ku yaal wax dushooda sare. 2. Cunto la kariyay inta weelka dhinacyadiisa ku dhegta.

2

xagxag²: f.g1 (-gay, -gtay) Nabarro yaryar oo aan qoto dheereyn wax dushooda sare gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciddi ama wax kale oo saawir ah ku xarxarruufo. Wejiga ka xagxag.

2

xagxag: (fal) weel wax lagu kariyay cuntada guntiisa iyo hareerihiisa ku dhegdhegta ka xaquuq oo malqaacad ama ciddi kaga fuji oo kaga daadi.

3

xagxag -ga: (magac, lab, keli) cuntada weelka wax lagu kariyo guntiisa iyo hareerihiisa ku dhegdhegta ee laga xago.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Wax yar oo meel ku dheggan ilkaha uga goosasho. 2. Cid haruufid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Wax yar oo meel ku dheggan ilkaha uga goosasho. 2. Cid haruufid. m.f.dh, xagxagasho.

waa la naqliyay ✓

v. scratch repeatedly; quarrel with someone

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciddi ama wax kale oo saawir ah ku xarxarruufo. Wejiga ka xagxago.

2

xagxago: (fal) weel wax lagu kariyay cuntada guntiisa iyo hareerihiisa ku dhegdhegta ka xaquuqo oo ciddiha kaga fujiso.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratch repeatedly; [ext.] quarrel with s.o.

2

initial: x

3

lx: xagxago

4

pd: (xagxagtay)

5

ps: v3b=

6

key: xagxago

waa la naqliyay ✓

1

(Xoqid-da)

2

1. Ciddi ama wax kale, wax korkood, ku murmurxin, ku jiidjiidid, ku xagxagid.

3

2. Xaquuqid, sinsimid.

4

3. Dawo qabsinnada la geliyo oo saxarada aad u adkaatay lagaga soo nadiifiyo, wax ku farsamayn.

5

4. Qalabka, daawadaas, qabsinnada gudohooda lagu geeyo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xagxago.

waa la naqliyay ✓

-xagxagashada: (n) the act of scratching (iska-raaj-ing)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) lafo aan hilib lahayn waxa yare ee ku sii dhegdheggan ilkaha ku sarsarriigid. Dh: sarsarriigasho, xagxagasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhakal yar sido oo hashii godol qaaddaba xagmaal. Dh: xagxagaysi, firinfirlaysi.

waa la naqliyay ✓

(fal) adoo baahi qaba, tahar, naas ama wax la mid ah oo aan nafci badan lahayn, sarsarriig. Dh: sarsariigo, xagxago, diiro.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dub iyo laf, kala saarid.

2

sarriig -ta: (magac, dhedig, keli) nafta oo sharafta loo dhawro, oo aan wax xun loo quurin; xishood xurmo ku dheehantahay ku dhaqaan. Dh: edeb xilkas, sheex, xaqdhawr.

3

sarriig -ta: (magac, dhedig, keli) wax dhuuban oo laamo ama wax kale ka taagtaagan yihiin oo inta gunta ilkaha ama wax kale lagaga qabto, iyadoon kolna la sii deyn, dhifasho xoog leh lagu mudhxiyo, lagu diiro.

4

sarriig-ta: (magac, dhedig, keli) walax si xun loo jeex jeexay, si daran u feenfeenasho, aad u xagxagasho, diirka ka diirasho. Sarriig riyuhu geedahii diirka kaga saareen.

5

sarriig -ta: (magac, dhedig, keli) sida ilkuhu u dhilaan wax diirleh.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) aflagaado iyo gardarro cid lagula kaco. Dh: eedayn.

2

xagxagasho -da: (magac, dhedig, keli) cunto weel guntiisa iyo hareerihiisa ku dhegdhegta ciddiyaha iyo malqaacad kaga xaquuqasho.

3

xagxagasho -da: (magac, dhedig, keli) xarxarruufasho oo dub ciddiyaha ku sarsarid.

waa la naqliyay ✓

1

gratin, n.m. - xagxaga digsiga salkiisa ku hadha

2

personnes formant une élite - dadka buulshada horseedka ah.

waa la naqliyay ✓

griffer, v. - ciddiyayn; xagxagasho.

waa la naqliyay ✓

v.tr., duug, mari; rub off the skin, xago, xagxago.

waa la naqliyay ✓

v.tr., xago, xagxago; v.r., is xago.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xagxag².

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: agaag.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel dhow. Dh: agaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Agaag-ga)

2

Dhowaan (ama agag).

waa la naqliyay ✓

m.l Fagaag. la-mid: agag.

waa la naqliyay ✓

m. n. proximity, environs, neighborhood

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhowaan; agag.

waa la naqliyay ✓

1

de: proximity, environs, neighborhood Alt sp: agag

2

lx: agaag

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-m

5

key: agaag

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay; -tegi) Wax meel jooga u dhowaansho.

waa la naqliyay ✓

v. go near (to), approach

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) approach (a prooj)', go near or nearer to ~ u dhawow. Ex: dariishadda agtag; go near to the window

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel u dhow, tag.

2

agtag -ga: (magac, lab, keli) meel u dhow, tagis.

waa la naqliyay ✓

1

de: go near (to), approach

2

lx: agtag

3

pd: (agtagey)

4

ps: v1=tr

5

xe: Go near the house!

6

xv: Gurigga agtag!

7

key: agtag

waa la naqliyay ✓

m.l Weel gun gaaban.

waa la naqliyay ✓

v. walk barefoot

waa la naqliyay ✓

1

de: walk barefoot

2

lx: cagag

3

pd: (cagagay)

4

ps: v1=

5

key: cagag

waa la naqliyay ✓

1

(Hagag-ga)

2

Hadal hadal ku gudub, ka hor keen; muran; asaraar; ogaal-diid.

waa la naqliyay ✓

1

hagag¹: m.l Inkiridda laysku inkiro wax laysku ogaa.

2

hagag²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax laysku ogaa inkirid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. argument

2

hagag v. argue (with denial); contest, dispute

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, keli) hadal, mid kale ku gudub oo ka hor keen.

2

hagag-ga: (magac, lab, keli) dood iyo muran aan la is dhegeysanayn. Dh: asaraar, muran, ogaaldiid. Li: isdhegeysi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) alool yar oo irridda aqalka lagu xidho oo albaab oo kale u ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Xabag-ta)

2

1. Dhacaan geedaha qaarkood ka yimaada ama laga liso oo kolkii uu neecawda dareemo is-qabsada oo adkaada.

3

2. Hunguriga cad, meesha curtu ku taal; cone; dig.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-bko, m.l) Dhacaan geedaha qaarkood ka yimaada ama laga liso oo kolkii uu neecaawda dareemo isqabsada oo adkaada. 2. Hunguriga cad meesha curtu ku taal; cune; dig.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-bko, m.l) Dhacaan geedaha qaarkood ka yimaada ama laga liso oo kolkii uu neecaawda dareemo isqabsada oo adkaada. 2. Hunguriga cad meesha curtu ku taal; cune; dig.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): gum, resin; sealing wax; glue

waa la naqliyay ✓

(Habag) N Blepharis fruticulosa C.B.Cl. Acanthaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. glue (guluu); adhesive (aadh-hii-siv) ~ koollo. 2. resin (ree-zen); gum (gam); wax (waakis)

waa la naqliyay ✓

1

Colla

2

Gum

waa la naqliyay ✓

1

Colla

2

Gum

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan ka yimaadda ama laga liso geedaha qaarkood oo kolkii uu neecaw dareemo isqabsada oo adkaada. Xabag cadaadeed ayaan suuga ka iibsaday. Dh: xamag.

2

xabag -ta: (magac, dhedig, keli) kool caagagga lagu nabo oo carruurta marrinhabawdaa ay nuugaan oo ku sakhraamaan. Ilmaha derbi jiifka ahi xabag inuu barto halis ayuu ugu jiraa. Dh: xamag.

waa la naqliyay ✓

1

de: gum, resin; [ext.] sealing wax; glue

2

initial: x

3

lx: xabag

4

pd: (-ta Pl: xabko (/ha))

5

ps: n3-f-mass

6

key: xabag

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaa-ga)

2

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

Summer

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

2

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) calaamad xarriijin ah oo la gaadhsiiyo dubka oo la adeegsado ciddi ama wax kale oo adag. Dh: xagasho, xagid.

waa la naqliyay ✓

v. dig up ~ loosen (soil), plow up

waa la naqliyay ✓

1

de: dig up ~ loosen (soil), plow up Contrast: xagaaf

2

initial: x

3

lx: xagaf

4

pd: (xagfay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagaf

waa la naqliyay ✓

1

(Xaga-sha)

2

1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta.

3

2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

1

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

2

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

waa la naqliyay ✓

1

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

2

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

f. n. popliteal area, hollow on other side of knee joint; angle {geometry}

waa la naqliyay ✓

-xagasha: (n) 1. the hollow part of the leg behind the knee joint. 2. angle (aan-gal)

waa la naqliyay ✓

1

Angolo

2

Angle

waa la naqliyay ✓

1

Angolo

2

Angle

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) xisaabta joomateriga halka labo xarriiqood oo toostoosan ay ku kulmaan ama labo falladhood ay ku wadaagan hal barbilow sida: xagal qumman: xagal cabbirkeedu yahay 90°; xagal fiigan: xagal cabbirkeedu ka yaryahay 90°; xagal furan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 90°; xagal daacsan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 180°; xagal fidsan ama toosan: xagal cabbirkeedu yahay 180°.

2

xagal-sha: (magac, dhedig, keli) qiyaas wax lagu cabbir oo ah inta lagu qaadi karo gacanta oo in yar lasoo laabo inta u dhaxaysa garabka ilaa faraha. Xagal caleen ah dibiga u dhig.

waa la naqliyay ✓

Cabbirka kasoo uskuma gudaha labada xariijimood ee wada kulma, xagashaasoo qiyaasteedu ahaan karto mid quman, mid furan iyo mid fiiqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: popliteal area, hollow on other side of knee joint; [ext.] angle {geometry}

2

initial: x

3

lx: xagal

4

pd: (/sha Pl: xaglo (/ha))

5

ps: n3-f

6

key: xagal

waa la naqliyay ✓

زاوية

waa la naqliyay ✓

1

xagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la xagtay noqosho.

2

xagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la xagtay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] scratched, grazed

waa la naqliyay ✓

(Haggan) N Chionothrix somalensis (S. Moore) Hook.F. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

-xagnaa / xagnayd: (adj) scratchy (iska-raaji); marked with scratches

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la xagtay oo ciddiyo lagu jeexjeexay ah. Iyada oo wajiga ka xagan ayay timid. Dh: xarruufan. Wa: xagxagan.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratched, grazed

2

initial: x

3

lx: xagan

4

pd: (xagnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xagan

waa la naqliyay ✓

m.l Geed leh dhiin badan.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed leh dhiin badan.

waa la naqliyay ✓

[HAGAR] Commiphora ellisiae 01, C. kua 001

waa la naqliyay ✓

1

(Agar) S Commiphora agar. Chiov. Burseraceae.

2

S Commiphora flabellulifera Chiov. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

4

S Commiphora boranensis Vollesen. Burseraceae.

5

S Commiphora pseudopaolii Gillett. Burseraceae.

6

Og, C Commiphora ogadensis Chiov. Burseraceae.

7

NFD Commiphora myrrha (Nees) Engl. Burseraceae.

8

N Commiphora velutina Chiov. Burseraceae.

9

N Commiphora ellenbeckii Engl. Burseraceae.

10

N Commiphora foliacea Sprague. Burseraceae.

11

C Commiphora truncata Engl. Burseraceae.

12

C Commiphora kataf (Forsk) Engl. Burseraceae.

13

C Commiphora lughensis Chiov. Burseraceae.

14

C Commiphora hildebrandatii (Engl) Engl. Burseraceae.

15

C Commiphora kua (J.F.Royle) Vollesen. Burseraceae.

16

C Commiphora ellisiae Vollesen. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

name-m tree type specie

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed jilicsan oo buuraha ka baxa oo qayb agabka aqalka ah laga qorto, xabagtiisuna waa malmalka dadka lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

(Hagas) N Pterocephalus frutescens A.Rich. Dipsacaceae.

waa la naqliyay ✓

Meel; doc; dhinac; barbar.

waa la naqliyay ✓

n. phr., loc. there, that place

waa la naqliyay ✓

(adj) toward that place. Ex: wuxuu u socday xagga gurigiisii; he was driving toward his house

waa la naqliyay ✓

1

de: there, that place

2

initial: x

3

lx: xagga

4

ps: np-loc

5

xe: They would not have gone there.

6

xv: Xagga may tageen.

7

key: xagga

waa la naqliyay ✓

هُنَالِكَ، هُنَاكَ

waa la naqliyay ✓

adv; n. phr., neg. nowhere, not anywhere

waa la naqliyay ✓

1

de: nowhere, not anywhere

2

initial: x

3

lx: xagna

4

ps: adv / np + neg

5

key: xagna

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dhuun; hunguri; cune.

2

xamag -ta: (magac, dhedig, keli) dheecaan ka yimaadda ama laga liso geedaha qaarkood oo kolkii uu neecaw dareemo isqabsada oo adkaada. Xamag cadaadeed ayaan suuqa ka iibsaday. Dh: xabag.

waa la naqliyay ✓

nickname-m bravos

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhalashadiisa aad loogu farxay ama loo riyaaqay.

waa la naqliyay ✓

1

(Cagaag-ga)

2

Waxa cagta xanuujiya kolka kabo la'aan la socona hayo, oo dhan (dhagxan, quruurux, qodxo....).

waa la naqliyay ✓

1

cagaag¹: m.l 1. Wax sida dhagax, gaxandho iyo wixi lamida oo cagaha waxyeela marka kabo la'aan lagu socdo. 2. Meel leh dhagax, gaxandho iyo wixi lamida oo cagaha waxyeela marka kabo la'aan lagu socdo. 3. Dhibaatada caguhu ka mutaan marka lagu socdo meel leh dhagax, qaruurax, gaxandho iyo wixi lamida. 4. la-mid: cagaagid.

2

cagaag²: f.mg1 (-gay, -gtay) Cagaag dareemid.

waa la naqliyay ✓