xagutuule

-ha: (magac, lab, keli) nin isaga oo laan qudha geed uga baahan gunta ku jara oon geed qoyan iyo mid engegan midna u aabayelin. Dh: dhirjare.

nickname; name-m (onomatopoeic). Lit: the one who was born with a whooping cough

m.l (-layaal, m.l/dh) (jooloji) Muuqaal dhuleed qaanso u eg oo ka dhasha isa soo cadaadinta dhagxaanta dhulka hostiisa.

m.l (-layaal, m.l/dh) (jool.) Muuqaal dhuleed qaanso u eg oo ka dhasha isa soo cadaadinta dhagxaanta dhulka hostiisa.

-ha: (magac, lab, keli) muuqaal dhuleed oo qaanso u eg oo ka dhasha isa soo cadaadinta dhagxaanta dhulka hostiisa.

(Batul) N Beta vulgaris L. Chenopodiaceae?

-ha: (magac, lab, keli) shimbir salamadhlahana ka weyn, dhanna gorayada uga eg dhanna digirrinka, oo habeenkii baalasha sida sacabka u tuma. Dh: galaw, fiin.

(Guulla-ha)

Keligi guusha leh oo cidduu doono siiya; Ilaah; Eebbe; Rabbi.

m.l Ilaah; Eebbe.

m.l Ilaah; Eebbe.

m. n. giver of victory; God

-ha: (magac, lab, keli) Ilaaha wax kaste abuuray ee awoodda badan. Dh: Eebbe, Rabbi.

de: giver of victory; God

lx: Guulle

pd: (/ha)

ps: n0-m

key: Guulle

question word, vl. pron. where ... he?

de: where ... he? = xaggee + buu

initial: x

lx: xagguu

ps: qw + vpro

xe: Where does the bus leave from?

xv: Xagguu ka tagayaa basku?

key: xagguu

m.dh la-mid: xuluul.

-sha: (magac, dhedig, keli) tigaad musaska iyo geedaha dhexdooda ka baxda. Dh: xuluul.

m.l la-mid: xammuul.

m.l la-mid: xammuul.

m. n. cargo, load

-ka: (n) load (lowdh)-, cargo (kaar-gow)-, shipment (shiip-mant)-, freight ((fareeyt) ~ xammuul, shixnad, rar

-ka: (magac, lab, keli) rarka kala duwan ee muurka la saaro. Gaadhi xamuul culus sida ayaa waddada ku banjaray. Dh: xammuul, rar.

de: cargo, load Alt sp: xammuul

initial: x

lx: xamuul

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: xamuul

(Xuluu-sha)

1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro.

2. Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

m.dh 1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro. 2. la-mid: huluul, xaluul. (-llo, m.l./dh) Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

f. n. grass species

xuluul [feminine] n. narrow passage ~ place, tight squeeze, squeezing through

-ka: (magac, lab, keli) dhexgal gudaha la tego. Xuluul badan iska jir.

xuluul-sha: (magac, dhedig, keli) tigaad geedaha hoostooda ku hadha oo jiilaalkii xoolaha loo guro. Lo'da irmaanka ah xuluul u soo gur.

xuluul-sha: (magacwadareed) talooyn iyo dawyo kala duwan oo mushkilo xal u noqda. Odayadii xuluul badan ayay keeneen.

agg. jooga (hadda).

Terrigenous

(tilmaame) qof ama wax la rigaaxay oo xoog lagu jejebiyay. Dh: burbur, abshax, jajab.

baguuge -ha: (magac, lab, keli) rigaaxaha, burbur iyo jejebin xoog la isticmaalo.

pr. n., [feminine] Batula

name-f chaste, virgin

bw: Arabic

de: Batula

lx: Batuulo

ps: name-f

key: Batuulo

-ha: (magac, lab, keli) dhillawyahanka geedaha ka dul baxa oo qarbidda iyo kodhayaasha lagu aslo. Dh: dhillawyahan, catuuto, dhulowyahan, dhilowahan.

(Cuquula-ha)

Waxa qaybta loo lee yahay oo la ogaado oo la sugo; dhabiil; (ama cuquul).

m.l Rajo weyn oo wax in la helo laga qabo.

m.l Rajo weyn oo wax in la helo laga qabo.

m. n. hope, expectation, trust (in receiving something)

-ha: (magac, lab, keli) waxa qaybta loo leeyahay oo la ogaado oo la sugo.

de: hope, expectation, trust (in receiving s.t.)

lx: cuquule

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: cuquule

Nooc ka mid ah baanadaha ee leh caynduub iyo gacanqabsi deri leh.

-ha: (magac, lab, keli) eeg maguuraan.

maguure-ha: (magac, lab, keli) reer aan meelihiisa ka guurin oo ku negi. Reer beeraley waa maguure. Li: reerguuraa.

(Sabule) S, May Ocimum spicatum Defl. Labiatae.

May, S Ocimum superbum Musch et Muschler. Labiatae.

S Panicum coloratum L. Gramineae.

S Paspalidium geminatum (Forsk) Stapf. Gramineae.

S,May Echinochloa haplocalda (Stapf) Stapf. Gramineae.

S Asystasia schimperi T. Anders. Acanthaceae.

f.g/mg3 (-uushay, -uulatay) la-mid: xuluulo.

(fal) geedo dhexdood ama meel kale oo cidhiidhi ah dhex gal oo dhex jibaax oo gudaha u gal. Bakhaarka xaluulo oo xayawaanka iska eeg.

-sha: (magac, dhedig, keli) inta buuran ee godoxda galoolka. Waxan cunnay xambuul daray ah. Dh: cambuul.

m.l (-llo, m.dh) Rar; qaad. la-mid: xamuul.

m.l (-llo, m.dh) Rar; qaad. la-mid: xamuul. xamo f.g3 (-antay, -amatay) Qof maqan xumo ka sheegid. m.f.dh, xamasho.

m. n. cargo, load, freight

-ka: (n) load (lowdh)-, cargo (kaar-gow)-, shipment (shiip-ment)-, freight ((fareeyt) ~ xamuul, shixnad, rar

bw: Arabic

de: cargo, load, freight Alt sp: xamuul

initial: x

lx: xammuul

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: xammuul

f.g2 (-iyay, -isay) Wax xuluul gelin.

v. squeeze something into a small space

-yey / say: (v) squeeze into a narrow opening gently through

(fal) meel cidhiidhi ah horay u dhexgeli. Madanaha dabka xuluuli. Dh: geli.

de: squeeze s.t. into a small space

initial: x

lx: xuluuli

pd: (xuluuliyey)

ps: v2a=tr

key: xuluuli

f.g/mg3 (xuushay, xuulatay) 1. Meel kayn ah dhexgelid adiga oo is gaabinaya. 2. Irrid gaaban ka hoos dusid. la-mid: huluulo, xaluulo.

f.g/mg3 (-luushay, -luulatay) 1. Meel kayn ah dhexgelid adiga oo is gaabinaya. 2. Irrid gaaban ka hoos dusid. m.f.dh, xuluulasho. la-mid: huluulo, xaluulo.

v. squeeze through; walk bent over in a place with a low ceiling

-xuluushay / xuluulatay: (v) pass through a into a narrow opening

(fal) meel aan layska arki karin oo jiq ah dhex gal. kaynta xuluulo.

a: huluulo

de: squeeze through; walk bent over in a place with a low ceiling

initial: x

lx: xuluulo

pd: (xuluushay)

ps: v3b=

key: xuluulo

agg. - caadi.

-ha: (magac, lab, keli) shimbir af dhuuban go dhoor dheer madaxa ku leh oo si gaar ah u ciya guu… guu. Guuguulihiiyow haddaad gu'ga u ooyeyso, abaar gaag ma reebaa dhacdiyo gaatamoo kalee.

(Magguura-ha)

Aan meeshiisa ka guurin; negi.

m.l (-rayaal, m.l/dh) Wax aan tirmin.

m. n. (adj.): sedentary ~ settled person; immobile; indelible

cf: neg

de: sedentary ~ settled person; [atr.] immobile; indelible

lx: magguure

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: magguure

(Mangulle) S Strychnos innocua Del. Loganiaceae.

m.l Muuqaal aan wuxuu yahay la sixi karin.

-sha: (magac, dhedig, keli) wax meel madaw yaalla ama duuduuban oo si wanaagsan u muugan oo wuxu yahay aan la garanayn.

name-m be grateful to; gratitude, gratefulness, thanks

m.l la-mid: xangulle.

magac loo baxsho wiil Ilaahay loogu mahadnaqayo dhalashadiisa.

(Xangulla-ha)

1. Dhuuxa dheer oo lafdhabarta dhex mara (daloolka riciraha) oo is-haya, maskaxyarada taniyo riciraha tan ugu hoosaysa; dhuuxdheere.

2. Xuubka maskaxda ku rogan.

xangulle¹: m.l Cad maskax yaryarta ka mid ah oo birtaawaha lagu masaxo marka canjeerada lagu dubaayo. la-mid: xandulle, xangullo.

xangulle²: m.l (cilmiga naflayda) Qayb ka mid ah sooh maskaxeedka oo ku dhex jira togga xiriirka lafdhabarka oo ka kooban unug maskaxeedyo iyo dareenwadayaal xiriiriya massa-da iyo jirka inta kale, wuxu ka sameysanyahay lakab sooh cas oo ku wareegsanyahay lakab sooh cad.

m.l (cilmiga naflayda) Qayb ka mid ah sooh maskaxeedka oo ku dhex jira togga xiriirka lafdhabarka oo ka kooban unug maskaxeedyo iyo dareenwadayaal xiriiriya maskaxda iyo jirka inta kale, wuxu ka sameysanyahay lakab sooh cas oo ku wareegsanyahay lakab sooh cad.

m. n. spinal marrow; membrane surrounding the brain

-xangullaha: (n) marrow (maa-roow); spinal marrow ~ dhuux

-ha: (magac, lab, keli) dhuux dheer oo daloolka riciraha lafdhabarta dhex mara, isna haysta oo ku dhereran min maskaxyarada ilaa riciraha ugu hooseeya. Qofka xangulluhu wax noqdo nololshiisu halis ayay gashaa. Dh: dhuuxdheere.

xangulle -ha: (magac, lab, keli) xuubka maskaxda ku rogan. Xangullaha ayaa dhaawacmay ninkii.

de: spinal marrow; membrane surrounding the brain

initial: x

lx: xangulle

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: xangulle

-ha: (magac, lab, keli) wax ama qof wixii uu soo maray dib u garta oo maankiisa ku soo xaadiriya. Kombiitarku waa xasuuste wanaagsan.

m.l 1. Dhaar iyo handadaad cid loo jeediyo si loo cabsi geliyo. 2. la-mid: cagajugleyn.

m.l Dhaar iyo handadaad cid loo jeediyo si loo cabsi geliyo.

m.dh (-layaal, m.dh) la-mid: halunugley.

majuscule, n.f. - Xarfaha waaweyn ee ereyada lagu bilaabo.

Kaadkoone wata saawiyad iyo xagal-bartameed ee xaglaha kala furaanta duwan lagu tooxiyo.

Anticline

discus thrower