xaguda
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xaguda
-da: (magac, dhedig, keli) xoolaha intooda badan ee da'da' xilli u wada dhala.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Xabud
(Xabud-ka)
1. Baruurta bogga korkiisa ka baxda.
2. Laab; xabad.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xabud
m.l 1. Baruurta bogga korkiisa ka baxda. 2. Laab; xabad.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xabud
m. n. chest, breast; fat of the flank
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xabud
-ka: (magac, lab, keli) baruurta bogga korkiisa ka baxda. Dh: baruur.
xabud -ka: (magac, lab, keli) sakaar; laab.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xabud
de: chest, breast; fat of the flank
initial: x
lx: xabud
pd: (-ka)
ps: n2a-m
see: xabad
key: xabud
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Xagaa
(Xagaa-ga)
Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xagaa
xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.
xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
xagaa
xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.
xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Xagaa
Summer
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Xagaa
m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]
Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xagaa
-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Xagaa
magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagaa
-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagad
-ka: (magac, lab, keli) calaamad xarriijin ah oo la gaadhsiiyo dubka oo la adeegsado ciddi ama wax kale oo adag. Dh: xagasho, xagid.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Xagga
Meel; doc; dhinac; barbar.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xagga
n. phr., loc. there, that place
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xagga
(adj) toward that place. Ex: wuxuu u socday xagga gurigiisii; he was driving toward his house
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xagga
de: there, that place
initial: x
lx: xagga
ps: np-loc
xe: They would not have gone there.
xv: Xagga may tageen.
key: xagga
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
xagga
هُنَالِكَ، هُنَاكَ
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Xagid
(Xagid-da)
Ilkaha caaraddooda ama ciddi ama wax kale oo af fiiqan leh, xoog wax ugu jiidid, ugu dillaacin, ugu murxin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xagid
m.f.dh eeg xag³.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagid
-da: (magac, dhedig, keli) faraha caaradooda ama wax adag oo kale dheri guntii ku xaquugid.
xagid-da: (magac, dhedig, kelii) ciddiyaha ku xarruufasho.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xagna
adv; n. phr., neg. nowhere, not anywhere
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xagna
de: nowhere, not anywhere
initial: x
lx: xagna
ps: adv / np + neg
key: xagna
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
lagula
pron. and preposition: with someone ... using (X)
lagula pron., pron. and preposition: someone ... with you
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
lagula
(preposition) with you
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
laguma
pron. and preposition, neg. someone ... not ... in / at
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
laguma
(preposition) not to ...you
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
laguma
de: someone ... not ... in / at
lx: laguma
ps: pro + prep + neg
xe: There is nobody in the house.
xv: Guriga laguma jiro.
key: laguma
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
nagula
pron. and preposition: with us ... at (X)
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
nagula
de: with us ... at (X) = na + ku + la
lx: nagula
ps: pro + prep
xe: Meet us at the school.
xv: Dugsiga nagula kulan.
key: nagula
Qaamuus-Yare Soomaali-Faransiis - Kiristoofe Filibeerti [1976]
Xag-ga
direction.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xaggaa
n. phr., loc. over there, at that place
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xaggaa
de: over there, at that place
initial: x
lx: xaggaa
ps: np-loc + focus
xe: At that counter over there.
xv: Xaggaa miiskaas ah.
key: xaggaa
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xamudh
-ka: (magac, lab, keli) geed gobka u eg kase gaaban oo midho laf adag oo la cuno leh Gobka iyo xamudhka kala baro. Dh: xamur.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
aargudad
-ka: (magac, lab, keli) (ka ~) aano hore laguugu geystay oo aad mar danbe ka goosato ciddii galabsatay. Dh: aarasho. Li: cafis, saamaxaad, saamaxid.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xadgudbe
-ha: (magac, lab, keli) wax kasta oo xad u yaal dhaafa ama si qalad ah uga gudba.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xadgudub
xadgudub¹: m.l la-mid: xadgudbid.
xadgudub²: f.g1 (-dbay, -dubtay; -dbi) Ku x.: cid wax aan ku habboonayn ku samayn.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
xadgudub
xadgudub¹: m.l eeg xadgudub²
xadgudub²: f.g1 (xadgudbay, xadgudubtay; xadgudbi) Ku xadgudub: cid wax aan ku habboonayn ku samayn. m.f.dh, xadgudbid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xadgudub
m. n., [compound] trespassing, territorial violation
xadgudub v., [compound] cross the border ~ limit; transgress, violate; offend
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xadgudub
-ka: (n) abuse (ab-yuus); mistreatment (mis-tiriit-ment); injustice (injastis) ~ caddaalad-darro ~ see [eeg] xad gudub
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Xadgudub
Sconfinamento; abuso
Trespass; abuse
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xadgudub
-ka: (magac, lab, keli) gardarro cid lagu sameeyo. Dh: gardarro, daandaansi. Li: ixtiraan, xaqdhawr. Wa: xadgudubyo.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
aargudo
f.mg3 (-utay, -udatay) la-mid: aargud.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
aargudo
f.mg3 (-utay, -udatay) la-mid: aargud.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
aargudo
v., [compound] take revenge
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
aargudo
-aargutay / aargudatay: (v) seek or take vengeance for yourself; avenge (a-veeji); revenge (ri-veeji)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
aargudo
(fal) (ka ~) cid kale oo dhib kuu geysatay, ka aargooso; dhibtii uu kuu geystay, mid le'eg u geyso. Dh: aarso. Li: cafi, saamax.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
aargudo
de: take revenge
lx: aargudo
pd: (aargutay)
ps: v3b=cmp
key: aargudo
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
inagula
pron. and preposition and preposition: with us [incl.] ... using (X)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
inagula
[pronoun we / us followed by action verb]; with or about us. Ex: qodabadii aan inaguld hishiinay...; the conditions we made an agreement with you
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
inagula
de: with us [incl] ... using (X) = ina + ku + la
lx: inagula
ps: pro + prep + prep
key: inagula
Qaamuus-Yare Soomaali-Faransiis - Kiristoofe Filibeerti [1976]
Jago-da
place, poste (m.).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
magudbe
magudbe¹: m.l (-bayaal, m.l/dh) Qof imtixaan ku dhacay.
magudbe²: m.l (-bayaal, m.l/dh) (naxwe) Fal aan lahayn layeele.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
magudbe
magudbe¹: m.l (-bayaal, m.l/dh) Qof imtixaan ku dhacay.
magudbe²: m.l (-bayaal, m.l/dh) (naxwe) Fal aan lahayn layeele.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
magudbe
-magudbaha: (n) loser (luusar); one who fails
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
magudbe
-ha: (magac, lab, keli) qof imtixaan ku dhacay.
magudbe-ha: (magac, lab, keli) naxwe ahaan, fal aan lahayn layeele.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Xafidan
La xafiday; dhawran.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xafidan
f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la xafiday ahaansho.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
xafidan
f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la xafiday ahaansho. m.f.dh, xafidnaan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xafidan
der. [adjective] protected
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xafidan
-xafidnaa / xafidnayd: (adj) secured (si-kiyuuridh)-, preserved (piri-zeervidhy protected (poro-tektidh) ~ dhawran
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xafidan
(tilmaame) ilaashan oon la waxyeellayn karin ah. Dahabku meel ayuu ku xafidan yahay. Dh: dhawran, asturan.
xafidan: (tilmaame) korka ka haya ah; dusha ka qaybsan ah. Dh: xafidsan.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xafidan
de: protected
initial: x
lx: xafidan
pd: (xafidnaa)
ps: adj-der
key: xafidan
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagakar
-ta: (magac, dhedig, keli) geed caleemaad waaweyn oo xabag leh kana baxa buuraleyda. xagal -sha: (magac, dhedig, keli)l lugta ama gacanta laabatadeeda ee laabanta kolka la fadhiisto ama gacanta la laabo. Wa: xaglo.
Qaamuus-Yare Soomaali-Faransiis - Kiristoofe Filibeerti [1976]
Xagayya
griffer.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xaggaad
question word, vl. pron. where ... you?
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xaggaad
(pronoun you plus where) where., you... ~ xaggeed. Ex: xaggaad ka timid? where did you come from?
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xaggaad
de: where ... you? = xag + kee + baad
initial: x
lx: xaggaad
ps: qw + vpro
xe: Where did you find this money?
xv: Xaggaad ka heshey lacagtan?
key: xaggaad
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xaggaan
question word, vl. pron. where ... I?
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xaggaan
a: xaggeen
de: where ... I?
initial: x
lx: xaggaan
ps: qw + vpro
key: xaggaan
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xaggaas
(adj) over there. Ex: xaggaas dhig! Put it over there!
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xagmaal
f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xagmaal
v. milk an animal from one side (generally from the left side)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagmaal
-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xagmaal
de: milk an animal from one side (generally from the left side)
initial: x
lx: xagmaal
pd: (xagmaalay)
ps: v1=tr
key: xagmaal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xagnaan
m.f.dh eeg xagan². la-mid: xagnaansho.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagnaan
-ta: (magac, dhedig, keli) wax la xagay oo gunta fujiskii laga xaquuqay ahaan.
xagnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax ciddi iyo wixii la mid ah lagu xagtay oo la xarruuftay ahaan. Dh: xarruufnaan.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagurin
-ka: (magac, lab, keli) geel in badani ka dhalayso. Dh: rimay, galoof.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xakuman
(tilmaame) wax xukun ku dhacay oo go'aan laga gaadhay ah.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Xamiida
pr. n., [feminine] Hameeda
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Xamiida
name-f grateful, one who praises
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
Xamiida
cf: xamdi
de: Hameeda
initial: x
lx: Xamiida
ps: name-f
key: Xamiida
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xasidad
-da: (magac, dhedig, keli) qof dhedig oo xasad ku kacda ama nafteeda uu xasad ku jiro.
Qaamuus-Yare Soomaali-Faransiis - Kiristoofe Filibeerti [1976]
Xaya-da
pudeur.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Xad gudub
Anomaly
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
xad gudub
-ka: (n) violation (vaaya-leey-shin)-, breach (biriif); trespass (tarees-pas); transgression (taraanis-garee-shin)
ku xadgudub -ay / tay: (v) 1. violate (vaaya-leeyt)-, trespass (tarees-pas). 2. treat a person or thing wrongfully; mistreat (mis-tiriit)-, abuse (ab-yuus).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xadgudbid
m.f.dh eeg xadgudub². la-mid: xadgudub¹.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xadgudbid
-da: (magac, dhedig, keli) eeg xad'dhaafid.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
xagaldaac
xagaldaac¹: m.l la-mid: xagaldaacid.
xagaldaac²: f.mg1 (-cay, -cday) Baari ama culays ka batay darti, lugtu la laabmid, la daacid, la kufid. la-mid: xagalkaddaac.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
xagaldaac
f.mg1 (-cay, -cday) Baari ama culays ka batay darti, lugtu la laabmid, la daacid, la kufid. m.f.dh, xagaldaacid. la-mid: xagalkaddaac.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
xagaldaac
v. turn one's leg and fall; fail, go awry (of plans)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
xagaldaac
-a: (magac, lab, keli) xagasha oo liicda culays ama cillad darteed oo lala kufo. Korsiimo xumadu xagaldaac way keentaa. Dh: xagdaaco.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
xagaldaac
de: turn one's leg and fall; [ext.] fail, go awry (of plans)
initial: x
lx: xagaldaac
pd: (xagaldaacay)
ps: v1=
key: xagaldaac