xaggaas

(Xagaa-ga)

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

Summer

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

(Hagas) N Pterocephalus frutescens A.Rich. Dipsacaceae.

Meel; doc; dhinac; barbar.

n. phr., loc. there, that place

(adj) toward that place. Ex: wuxuu u socday xagga gurigiisii; he was driving toward his house

de: there, that place

initial: x

lx: xagga

ps: np-loc

xe: They would not have gone there.

xv: Xagga may tageen.

key: xagga

هُنَالِكَ، هُنَاكَ

(Fagaas-ka)

Xakame weyn.

m.l (-syo, m.dh) Bir ama qori la geliyo afka fardaha iyo baqlaha marka la xakamaynayo.

m. n. bridle

-ka: (n) bridle (baraaydhel) ~ xakame

(fal) faras xakame ku xidh. Faraska si fiican u fagaas. Dh: xakamee.

fagaas -ka: (magac, lab, keli) xakame weyn oo gammaanka lagu xidho. Fagaaska ku xidh faraska Dh: xakame.

de: bridle

lx: fagaas

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: fagaas

(Hagaas-ka)

Xumaanshaha korriimada hore oo carruurta.

hagaas¹: m.l.kh 1. H. ah: xumaanshaha korriimada hore ee ubadka nafleyda. 2. la-mid: hagaasid.

hagaas²: f.mg1 (-say, -stay) Nafley aan korriimo fiican helin noqosho.

m. n., [abstract] stunted growth in children, dwarfishness

hagaas v. be a dwarf ~ midget; become ~ get stunted

(fal) ilmo yar, koriwaa; korsiintu ha kaa xumaato.

hagaas: (tilmaame) noole korsiintu ka xumaatay. Neef hagaas ah ayuu iga iibiyay. Dh: makorays.

hagaas -ka: (magac, lab, keli) korsiinxumo ku timaadda dhallaanka yaryar; xumaanshaha korriimada hore ee carruurta; ma korays. Dh: calaan.

-ka: (n) retardation (ri-taar-dheey-shin); growth retardation; dwarfism (dhuwoorafisim) ~ korriimo-xumo

xagaaf¹: m.l (-fyo, m.dh) Dhul ciid guduud jilicsan leh oo ariga saac u lahayn.

xagaaf²: m.dh (-fo, m.l) Kabo harag ka samaysan oo duug ah.

xagaaf³: f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul).

f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul). m.f.dh, xagaafid.

m. n. rake, hoe (implement for moving soil)

xagaaf v. rake, hoe (land ~ soil)

(fal) beerta xashiishka yaryar een loo baahnayn xagaaf kaga googoo biyahana u jilci. Intuun roobku di'in beerta xagaaf.

xagaaf -ka: (magac, lab, keli) bir inta aad loo ballaadhiyo oo qori af godan daab looga dhigo beeraha lagaga shaqeeyo maangaddadana loogu duwo; majarafad daab godan la geliyo. Xagaafka qaado oo beerta daadka u soo du. Dh: xagafo.

xagaaf -ta: (magac, dhedig, keli) waddo lagu hayo gacanta si uu gaadiidku u maro oon daamur lagu shubin. Waddo xagaaf toobiye ah baan soo maray. Dh: raf, jay.

m.l (-llo, m.dh) 1. Guggub. 2. Fandhaal dheri x. looga hoolo.

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato. Dh: xeerjajab.

m.l la-mid: xagaa.

(Hagai) N Ziziphus mauritiana Lam. Rhamnaceae.

N Ziziphus mucronata Willd. Rhamnaceae.

-ta: (magac, dhedig, keli) xag qudha neef irmaan ka maalid. Hadduu sucu naasaha dhinac la'yahay xagays ayaa lagu maalaa.

xagays-ta: (magac, dhedig, keli) dhan qudha qof kula legdamid ama labada gacmood midba nin kula qabasho. Ninkaan xagays ku ledgay miyuu iska kay celin karaa. Dh: xagayn, xagagelin.

(fal) xanafta ka baabi'i oo isku sin. Dh: masax

xasaas: (fal) dhagaxdaawe masax oo in wax lagu dubi karo u diyaari. Daawaha xasaas intaanad gooshka ku shubin.

xasaas -ka: (magac, lab, keli) xasaasad; masaxaad.

(fal) godlo oo caano keen. Halyahay nirigtaada u maggaaw. Dh: maggaw, maggow

maggaaw -ga: (magac, lab, keli) caano keenid oo naaska ku diyaarin si loo liso. Dh: godlasho.

m.l la-mid: ragaal.

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato; arrin gudashadeeda aan xeer la raacin ee dan guud iyo ilaalinta maslaxada uun la eegay oo la isku tanaasulo. Gar xeer ku hagaagi weyday xaagaan baa lagu dayaa. Dh: xal, xeerjajab.

f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).

v. milk an animal from one side (generally from the left side)

-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.

de: milk an animal from one side (generally from the left side)

initial: x

lx: xagmaal

pd: (xagmaalay)

ps: v1=tr

key: xagmaal

m.f.dh eeg xagan². la-mid: xagnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la xagay oo gunta fujiskii laga xaquuqay ahaan.

xagnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax ciddi iyo wixii la mid ah lagu xagtay oo la xarruuftay ahaan. Dh: xarruufnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maggaabin.

question word, vl. pron. where ... we?

de: where ... we?

initial: x

lx: xaggaannu

ps: qw + vpro

xe: Where are we now?

xv: Hadda xaggaannu joognaa?

key: xaggaannu

(Afaggaal-ka, Afaggaa-sha)

Toddobada xiddigood oo raqaha, tan ugu danbaysa; waxay u dhexaysaa nuguushi-cad tyo naafcadde.

m.l/dh Toddobada xiddigood oo roqaha ah tan ugu dambaysa, una dhexeysa nuguushicad iyo naafcadde.

m.l/dh Toddobada xiddigood oo roqaha ah tan ugu dambaysa, una dhexeysa nuguushicad iyo naafcadde.

m. n., loc. name of a star constellation

-ka / afaggaasha: (n) [Astronomy] constellation (keniste-leeyshin); a constellation of stars resembling a frog ~ ururka afaggaal

-ka: (magac, lab, keli) magaca deegaannada Soomaalida qaarkood looga yaqaan bil ka mid ah bilaha. Afagaal baan imanayaa.

-ka: (magac, lab, keli) xiddig ka mid ah toddobada habar naaf ama roqaha. Wuxuu u dhexeeyaa nuguushicad iyo naafcadde oo iska soo horjeedda. Afaggaal kolka ay isniinaha gasho ayaa aroosyada la dhisaa. Afagaal isniinaha is galay taagnay udubkiisa. Billoo ugubku ba, afagaaliyo, Agaalli orgoo, oo Isniin curay.

de: name of a star constellation

lx: afaggaal

pd: (-ka)

ps: n0-m-loc

key: afaggaal

-ha: (magac, lab, keli) xoolaha la soo dhaco ama boojimada, waxa laga baxsho. Ragga ciidanka dul fadhiya, agagaase innaga soo siiya. Dh: loog.

m.l la-mid: agagaar.

m.l la-mid: gaggabin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg gaggabid.

f.lg2 (-iyay, -isay) Hoore aad loo cantuugo siin (qof).

v. take a big mouthful

(fal) caano lis ah aad u cantuug.

de: take a big mouthful

lx: maggaabi

pd: (maggaabiyey)

ps: v2a=

syn: cantuug

key: maggaabi

(Maggaaba-da)

Cantuugo weyn.

m.dh (-ooyin, m.l) Cantuugo weyn.

f. n. large mouthful, big gulp

-da: (magac, dhedig, keli) cantuugo caano lis ah la cantuugo oo afka kol laga buuxsho. Maggaabo way igu filan tahay: Dh: muggaabo.

bw: maggaw ~ maggow

cf: cantuugo

de: large mouthful, big gulp

lx: maggaabo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: maggaabo

-ga: (magac, lab, keli) eeg maggawsad.

(fal) eeg maggaabi.

-a: (magac, lab, keli) ka socodka kulaylaha si meel qabaw loo raadsado.

Bir af fidsan oo qaro yar ee dhabanna ballaaran iyo gacanqabsi looxa leh oo looga shaqeeyo simidda guud, xanaftiridda, xagaafinta dhoobada qallashay, iltiridda duleellada, karin-gaabadka iyo wixii la xiriira ee ku saabsan simidda dusha salaaxmada darbiyada.

m.l la-mid: xagaafin.

m.l la-mid: xagaalin.

f.g3 (-saday, -satay) Dheri xagaal ka hoolasho.

Anti trades

(Xashaash-ka)

Xarrago; mardaaddi; shoob.

xashaash¹: m.l Xarrago; mardaaddi; shoob. la-mid: xarshaash¹.

xashaash²: f.mg1 (-shay, -shtay) Dhar cusub ama qurxoon xirasho. la-mid: xarshaash².

xashaash¹: m.l Xarrago; mardaaddi; shoob. la-mid: xarshaash.

xashaash²: f.mg1 (-shay, -shtay) Dhar cusub ama qurxoon xirasho. m.f.dh, xashaashid. la-mid: xarshaash.

m. n. (adj.): elegance; elegant

xashaash v. be elegant, dress elegantly

(Hashash) N Enicostema axillare Lam. Gentianaceae.

-ay / tay: (v) have a graceful style; be elegant (ela-ganti); show style ~ xarragood

-ka: (magac, lab, keli) xarrago.

m.l.kh X. ah: qof si wanaagsan ula socda xog jirta ama sida wax dhacay u dhaceen.

m.l.kh X. ah: qof si wanaagsan ula socda xog jirta ama sida wax dhacay u dhaceen.

-ka: (magac, lab, keli) qof meel uu jooga wixii ka dhacay oo dhan aad u og. Dh: xoghaye Li: xogmooge, xoglaawe, warmooge.

m.l la-mid: goggobaysasho.

f.g3 (-stay, -satay) la-mid: goggobayso.

v.auto: perform purification with sand