Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

de: in back (of), in the rear

2

initial: x

3

lx: xagga dambe

4

ps: np-loc

5

key: xagga_dambe

waa la naqliyay ✓

n. phr., loc. in back (of), in the rear

waa la naqliyay ✓

1

dib¹: m.l (-bab, m.l) Dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe (hilib). la-mid: dųb¹.

2

dib²: m.dh.fk 1. Gadaal. 2. Ka d./kadd.: xagga dambe ka xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Docda dhabarka ku aaddan; xagga dambe; dib.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meydhaan. 2. Nooc legdinta ka mid ah oo qofka xagga dambe la isu dhaafiyo. 3. la-mid: gudbin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Muruq laba madax leh. Laba madaxlaha cududda wuxuu ku yaal inta u dhexeysa isgooyska garabka ila isgooyska xusulka wuxuu laabaa cududda iyo dhudhunka wuxuuna xagga calaacasha u rogaa dhudhunka iyo gacanta laba madaxlaha shanshada wuxuu ku yaal xagga dambe ee bawdada wuxuuna qabtaa laabidda jilibka, fidinta bowdada iyo rogidda lugta xagga dibadda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-no, m.l) Bir af qoroofan oo xagga dambe dalool ku leh oo mallaayga lagu dabo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.l) (cilmiga naflayda) Qoqobka hore ee qayb bareed walba ee maskaxda kuna fadhiya ilaa xagga dambe xarriiqda dhexe.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Muruq ballaaran oo qaabsaddex gees leh oo ku yaal surka intisa dambe iyo garabaka dhexdooda wuxuu, dhaqaajiya garbaha, surkana xagga dambe ayuu u qaadaa labada dhanba.

waa la naqliyay ✓

1

dib¹: m.l (-bab, m.l) Dhabarka xoolaha qaarkiisa danbe (hilib). la-mid: dųb.

2

dib²: m.dh.fk 1. Gadaal. 2. Ka d./kadd.: xagga dambe ka xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Docda dhabarka ku aaddan; xagga dambe; dib.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Muruq laba madax leh. Laba madaxlaha cududda wuxuu ku yaal inta u dhexeysa isgooyska garabka ila isgooyska xusulka wuxuu laabaa cududda iyo dhudhunka wuxuuna xagga calaacasha u rogaa dhudhunka iyo gacanta laba madaxlaha shanshada wuxuu ku yaal xagga dambe ee bawdada wuxuuna qabtaa laabidda jilibka, fidinta bowdada iyo rogidda lugta xagga dibadda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-no, m.l) Bir af qoroofan oo xagga dambe dalool ku leh oo mallaayga lagu dabo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.l) (cilmiga naflayda) Qoqobka hore ee qayb bareed walba ee maskaxda kuna fadhiya ilaa xagga dambe xarriiqda dhexe.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Muruq ballaaran oo qaabsaddex gees leh oo ku yaal surka intisa dambe iyo garabaka dhexdooda wuxuu, dhaqaajiya garbaha, surkana xagga dambe ayuu u qaadaa labada dhanba.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (adj) used to indicate a direction; to (tu) —xagga dambe: backward (baak-waadh) xagga hore: (adj) forward (foor-woodh); onward (on-waardh)

2

xag -ay / tay: (v) [with proposition ku] make a scratch (iska-raaj) or mark on a surface ~ xoq, xago

waa la naqliyay ✓

agg. xagga dambe, dambe.

waa la naqliyay ✓

1

oos yeri

2

xagga dambe

waa la naqliyay ✓

1

(-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo xoojiya diidmada. Aniga iyo Cali, waxba la nama siin.

2

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo la macno ah 'kaste' ama 'walba'. Hadal la yidhi, ninba si u qaaday.

3

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabaha oo wax badan sheega. Waxaad doontoba waan ku siin.

4

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo la macno ah 'xataa'. Caasha uun ma ahee, aniguba waan maqlay.

5

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo weedha qaybaheega xidhiidhiya. Waxaan albaabkiisa fadhiyaba, ugu danbayn waa la iga furay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadalkaaga hortii afeefo oo eed, khalad iyo denbi ka sii gaashaamo. Hadalkaaga hortii baarrimo afafkaagana ood dhigo. Dh: afeefo, baarran.

2

baarrimo: -da: (magac, dhedig, keli) hadal hortii afeefo oo cudurdaar sii samaysasho. Dacwaddaada hortii baarrimo dhigo. Dh: afeef, baarran.

3

baarrimo -da: (magac, dhedig, keli) cudurdaarasho iyo afeef la sii qaddinto inta aan talo gaadhin. Baarrimada Yaasiin waa la wada ogaa. Dh: afeef.

4

baarrimo -ha: (magacwadareed) laba baad oo leebabka ama gantaalaha xagga dambe lagaga sameeyo si ay xawaaraha u dheereeyaan. Leebka intaanad ganin baarrimo ku xidh. Dh: baarrumo.

5

baarrimo -ha: (magacwadareed) xirribaha isha labadeeda dhinac ku yaal. Suubban waa gabadh baarrimo waaweyn. Dh: baarrumo, xirribo

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) eeg badhijab.

2

badhijugle -ha: (magac, lab, keli) xagga dambe ee badhida oo uu qof u dhaco ama loo rido. Wiilkii yaraa badhijugle ayuu u dhacay. Dh: barijugle.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ka dambayn oo xagga dambe jirid. Daba'aallid anaa diiday. Dh: daba'oollid, dambayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: day after tomorrow Alt sp: saadambe, saaddanbe

2

initial: s

3

lx: saa dambe

4

ps: np-time

5

key: saa_dambe

waa la naqliyay ✓

1

de: above, on high

2

initial: x

3

lx: xagga sare

4

ps: np-loc

5

key: xagga_sare

waa la naqliyay ✓

après demain.

waa la naqliyay ✓

1

de: sixth month of the Somali lunar calendar

2

lx: Ban Dambe

3

pd: (/da)

4

ps: n-f-time

5

syn: Rajal Dhexe, Jamaad-ataanii

6

key: Ban_Dambe

waa la naqliyay ✓

1

de: again, later, afterwards

2

lx: mar dambe

3

ps: adv-time

4

key: mar_dambe

waa la naqliyay ✓

n. phr., time: day after tomorrow

waa la naqliyay ✓

fk. Maalinta berri iyo saakuun u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

fk. Maalinta berri iyo saakuun u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

n. phr., time: day after tomorrow

waa la naqliyay ✓

(pronoun) after tomorrow ~ saakuun

waa la naqliyay ✓

1

a: saa dambe

2

de: day after tomorrow

3

initial: s

4

lx: saaddambe

5

pd: (saaddanbe)

6

ps: np-time

7

key: saaddambe

waa la naqliyay ✓

n. phr., loc. above, on high

waa la naqliyay ✓

1

de: in front (of)

2

initial: x

3

lx: xagga hore

4

ps: np-loc

5

key: xagga_hore

waa la naqliyay ✓

1

de: next month rw: bil (ta)

2

lx: bisha dambe

3

ps: np-time

4

key: bisha_dambe

waa la naqliyay ✓

1

de: obey each other; follow one another

2

lx: kala dambee

3

pd: (dambeeyey)

4

ps: v2b=expr

5

key: kala_dambee

waa la naqliyay ✓

1

de: last, final; [adv.] finally, ultimately (as when concluding a speech)

2

lx: kama dambeys

3

ps: adj-expr

4

key: kama_dambeys

waa la naqliyay ✓

1

de: armed forces, army

2

initial: x

3

lx: xoogga dalka

4

ps: np-m

5

key: xoogga_dalka

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iyay, -isay) Hoore aad loo cantuugo siin (qof).

waa la naqliyay ✓

v. take a big mouthful

waa la naqliyay ✓

(fal) caano lis ah aad u cantuug.

waa la naqliyay ✓

1

de: take a big mouthful

2

lx: maggaabi

3

pd: (maggaabiyey)

4

ps: v2a=

5

syn: cantuug

6

key: maggaabi

waa la naqliyay ✓

1

(Maggaaba-da)

2

Cantuugo weyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Cantuugo weyn.

waa la naqliyay ✓

f. n. large mouthful, big gulp

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cantuugo caano lis ah la cantuugo oo afka kol laga buuxsho. Maggaabo way igu filan tahay: Dh: muggaabo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: maggaw ~ maggow

2

cf: cantuugo

3

de: large mouthful, big gulp

4

lx: maggaabo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: maggaabo

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wax kasta oo xad u yaal dhaafa ama si qalad ah uga gudba.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-feeyay, -feysay) Neef xagaafo shilin, ragaad kaga gurid.

waa la naqliyay ✓

f. n. sixth month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -meysay) Si nac ku jiro qof wax u yeelid.

waa la naqliyay ✓

v. injure, inflict damage

waa la naqliyay ✓

(fal) dhib oo dibindaabyee.

waa la naqliyay ✓

1

de: injure, inflict damage

2

lx: hargaamee

3

pd: (hargaameeyey)

4

ps: v2b=

5

key: hargaamee

waa la naqliyay ✓

1

de: follow; come after, be behind; [ext.] obey

2

lx: ka dambee

3

pd: (dambeeyey)

4

ps: v2b=expr

5

key: ka_dambee

waa la naqliyay ✓

1

de: be possible, be probable

2

lx: laga yaab

3

pd: (yaabay)

4

ps: v1=expr

5

xe: it is possible [lit: what one wonders]

6

xv: Waxa laga yaabaa

7

key: laga_yaab

waa la naqliyay ✓

adv., time: again, later, afterwards

waa la naqliyay ✓

Maalinta berri iyo saakuun u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) tilmaamaya 'milay, berri maalinta ka danbaysa, maalinta berri iyo maanta u dhexaysa; maalinta la joogo ta ku saddex ah. Saandanbe ayuu safarkii imanayaa. Dh: sahan-danbe

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) maalinta berri ka danbaysay. Dh: saadanbe.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) Wax xaaraan ka dhigid. la-mid: xaaraantimee.

waa la naqliyay ✓

v. prohibit, render something ritually unclean

waa la naqliyay ✓

-yey / xaaraameysay: (v) make unlawful (an-loo-ful) or illegal (i-liigal); forbid (feer-bidh); prohibit (poro-hi-bit) ~ mamnuuc

waa la naqliyay ✓

(fal) xaaraan ka dhig oo isticmaalkiisa si sharci ah u jooji. Dh: xaaraantinimee, mamnuuc.

waa la naqliyay ✓

1

de: prohibit, render s.t. ritually unclean

2

initial: x

3

lx: xaaraamee

4

pd: (xaaraameeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: xaaraamee

waa la naqliyay ✓

1

xagaldaac¹: m.l la-mid: xagaldaacid.

2

xagaldaac²: f.mg1 (-cay, -cday) Baari ama culays ka batay darti, lugtu la laabmid, la daacid, la kufid. la-mid: xagalkaddaac.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday) Baari ama culays ka batay darti, lugtu la laabmid, la daacid, la kufid. m.f.dh, xagaldaacid. la-mid: xagalkaddaac.

waa la naqliyay ✓

v. turn one's leg and fall; fail, go awry (of plans)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xagasha oo liicda culays ama cillad darteed oo lala kufo. Korsiimo xumadu xagaldaac way keentaa. Dh: xagdaaco.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn one's leg and fall; [ext.] fail, go awry (of plans)

2

initial: x

3

lx: xagaldaac

4

pd: (xagaldaacay)

5

ps: v1=

6

key: xagaldaac

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. where ... we?

waa la naqliyay ✓

1

de: where ... we?

2

initial: x

3

lx: xaggaannu

4

ps: qw + vpro

5

xe: Where are we now?

6

xv: Hadda xaggaannu joognaa?

7

key: xaggaannu

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof dadka aad u xanta. Dh: xandaaq.

waa la naqliyay ✓

m. n. soldier, warrior

waa la naqliyay ✓

1

de: soldier, warrior

2

lx: dagaallame

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: dagaallame

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-beeyay, -baysey) 1. Tallaabo gaabin. 2. Ka s.: cid lala socday in yar dib uga harid.

waa la naqliyay ✓

(fal) saaddanbe ka dhigo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg saadanbe.

waa la naqliyay ✓

Solid angle

waa la naqliyay ✓

m.l (-kayaal, m.l/dh) (xisaab) Ratibidda saddex addimaale ka sammaysma dhammaan xarriiqyo bar ka soo unkama halka bar wadaag ah isla markaana dhex mara xood sallax oo oodan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-kayaal, m.l/dh) (xisaab) Ratibidda saddex addimaale ka sammaysma dhammaan xarriiqyo bar ka soo unkama halka bar wadaag ah isla markaana dhex mara xood sallax oo oodan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaldaaca-da)

2

Lugta oo xagasha ka daacda ama ka laabanta, baari ama culays ay qaadi weydey daraaddeed (ama xagalkaddaaco).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xagaldaacid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. twisting one's leg; falling through

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xagasha ka liicid oo kufid.

waa la naqliyay ✓

1

de: twisting one's leg; [ext.] falling through

2

initial: x

3

lx: xagaldaaco

4

pd: (/da)

5

ps: vn-f

6

key: xagaldaaco

waa la naqliyay ✓

forwa rd

waa la naqliyay ✓

n. phr., loc. in front (of)

waa la naqliyay ✓

1

de: the day after tomorrow

2

lx: berri dambe

3

ps: np-time

4

syn: saa dambe

5

key: berri_dambe

waa la naqliyay ✓

n. phr., time: next month

waa la naqliyay ✓

(fal) ka saandambee laakiin kabta kabta ugu hay. Sengahaw caynabka ah fardaha ka faanedambee. Dh: dabasoco.

waa la naqliyay ✓

1

de: afternoon; last half of the night

2

lx: gelin dambe

3

ps: np-m-time

4

key: gelin_dambe

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay,-maysay) Cid hagardaamo ku samayn.

waa la naqliyay ✓

v. annoy, pester, badger, trouble, molest, torment

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, dhibaatee oo wax yeellee. Dh: dibindaabyee.

waa la naqliyay ✓

1

de: annoy, pester, badger, trouble, molest, torment

2

lx: hagardaamee

3

pd: (hagardaameeyey)

4

ps: v2b=

5

key: hagardaamee

waa la naqliyay ✓

v. obey each other; follow one another

waa la naqliyay ✓

m. n. seventh month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

v. fall behind someone else

waa la naqliyay ✓