xagar — Macnaha & Turjumaada

m.l Geed leh dhiin badan.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed leh dhiin badan.

waa la naqliyay ✓

[HAGAR] Commiphora ellisiae 01, C. kua 001

waa la naqliyay ✓

1

(Agar) S Commiphora agar. Chiov. Burseraceae.

2

S Commiphora flabellulifera Chiov. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

4

S Commiphora boranensis Vollesen. Burseraceae.

5

S Commiphora pseudopaolii Gillett. Burseraceae.

6

Og, C Commiphora ogadensis Chiov. Burseraceae.

7

NFD Commiphora myrrha (Nees) Engl. Burseraceae.

8

N Commiphora velutina Chiov. Burseraceae.

9

N Commiphora ellenbeckii Engl. Burseraceae.

10

N Commiphora foliacea Sprague. Burseraceae.

11

C Commiphora truncata Engl. Burseraceae.

12

C Commiphora kataf (Forsk) Engl. Burseraceae.

13

C Commiphora lughensis Chiov. Burseraceae.

14

C Commiphora hildebrandatii (Engl) Engl. Burseraceae.

15

C Commiphora kua (J.F.Royle) Vollesen. Burseraceae.

16

C Commiphora ellisiae Vollesen. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

name-m tree type specie

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed jilicsan oo buuraha ka baxa oo qayb agabka aqalka ah laga qorto, xabagtiisuna waa malmalka dadka lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) 1. Xagmaalid. 2. Qayb candhada xoolaha mayrax ku marid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) neef dhan qudha laga maalo dhanna neefka yar ee nuugaya loo marqo. Hal xagmar ah ayaa laga soo xigay.

2

xagmar -ka: (magac, lab, keli) eeg xagjir.

waa la naqliyay ✓

Agar

waa la naqliyay ✓

1

(Xaar-ka)

2

Saxaro.

waa la naqliyay ✓

1

xaar¹: m.l (-rar, m.l) Saxaro.

2

xaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xaar dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Wax xaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

xaar¹: m.l (-rar, m.l) Saxaro.

2

xaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xaar dhigid. m.f.dh, xaarid.

3

xąar: f.g1 (-ray, -rtay) Wax xaaqid. m.f.dh, xąarid. xaaraamee f.g2 (-meeyay, -maysay) Wax xaaraan ka dhigid. m.f.dh, xaaraamayn. la-mid: xaaraantimee.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): excrement, faeces, feces; shit {rude}

2

xaar v. defecate, excrete, move one's bowels; shit {rude}

3

xaar v. sweep (away)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) stool (istuul); feces (fii-siiz); excrement (ekis-kerement); shit (shit)-, bowel movement; fecal matter ~ saxaro

2

xaar -ay / tay: (v) go to the bathroom; move one's bowels; defecate (dha-fe-keeyt); crap (karaap) ~ saxarood

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sindho iska keen; saxaro sii daa. Orod musqusha ku xaar. Dh: sindhoo, saxaroo.

2

xaar: (fal) har wixii qashin ama guddaafad yaalo ka nadiifi meesha. Dh: xaaq, fiiq, salabee.

3

xaar: (fal) meel la degayo sallax oo wixii alaab yaal oo dhan ka gur dhagax iyo jabadkana ka wada fogee. Meesha waa la dhisayaaye xaar.

4

xaar -ka: (magac, lab, keli) qashinsaarka dabada ka soo baxa. Xaar haddii la cuni fandhaalkiisaa la samaystaa. Dh: saxaro, sindho.

waa la naqliyay ✓

فَرْث، غَائِط، خِرَاء خُرْء، حدث، براز

waa la naqliyay ✓

1

(Hagar-ta)

2

Hawl ama arrin ama wax kale oo wax ka qabashadood lays faray, oo laysku lado, si ay u xumaato ama ayan u wanaagsanaan; lillaahi-darro wax ku qabasho; aqoonta iyo xoogga hawsha qabashadeedu u baahan tahay ku bakhaylid; dhagar; xoogdhabiil.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isku ladidda hawl ama arrin wax ka qabashadeeda la isku lado; xoogdhabiil; dhagar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isku ladidda hawl ama arrin wax ka qabashadeeda la isku lado; xoogdhabiil; dhagar.

waa la naqliyay ✓

f. n. insincerity, negligence, neglect of one's responsibility; refusal of help when it is needed; hesitation, denial

waa la naqliyay ✓

Commiphora hildebrandtii 20, C. sec. Opobalsames = Kuchar 16231 10

waa la naqliyay ✓

nickname-m insincerity, negligence, neglect of one's responsibility; refusal of help when it is needed; hesitation, denial; intentional wrongdoer

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. deception (disep-shiri) ~ hagardaamo, khayaano. 2. not providing enough assistance or help

waa la naqliyay ✓

1

Indolenza

2

Sluggishness

waa la naqliyay ✓

naanays loo baxsho wiil dhayalsi badan oo aan waajibkiisa ku toosnayn ama caawimaad laga helin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) daacad la'aan. Dh: nusqaan.

2

hagar -ta: (magac, dhedig, keli) aqoonta iyo xoogga ay hawli u baahan tahay kaga bakhaylid. Nin hagraday hawl isna ku hungow. Dh: dhagar, xoogdhabiil.

waa la naqliyay ✓

1

de: insincerity, negligence, neglect of one's responsibility; refusal of help when it is needed; hesitation, denial; intentional wrongdoing

2

lx: hagar

3

pd: (-ta)

4

ps: n2-f

5

key: hagar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xadhig tidcan oo gaaban oo muurka jeenyaha hore lagaga xido si aanay u baxsan. Dameerka magarka ha ku adkayne ku seetee. Dh: dabar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoonyahan ah oo cilmi iyo khibrad isku darsaday. Arrinta rag nagar ah ha loo saaro, Dh: khuburo.

waa la naqliyay ✓

1

wagar! (ereydhawaaq) tusmeeya tacajub iyo yaab la arko. Gabadhii kolkii hadalka loo sheegay ayay tidhi wagar iyo ka waaweyn. Dh: weger, hayaay, heey, naw.

2

wagar -ka: (magac, lab, keli) geed aad u laf adag oo carfa. Dh: ajarse, ajarsi.

3

wagar -ka: (magac, lab, keli) qori geedka ajarsaha laga qoro oo ay caado ahaan dumarka umulaa qaataan oo ilmaha na madaxa u dhigaan. Gabadh wagar sidata yaa gaadhiga la socota. Dh: weger.

waa la naqliyay ✓

(fal) gaadhi aad u kexee; baabuur xoog u eryo. Dh: leewaree, kaynaani.

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaa-ga)

2

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

Summer

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

2

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) calaamad xarriijin ah oo la gaadhsiiyo dubka oo la adeegsado ciddi ama wax kale oo adag. Dh: xagasho, xagid.

waa la naqliyay ✓

v. dig up ~ loosen (soil), plow up

waa la naqliyay ✓

1

de: dig up ~ loosen (soil), plow up Contrast: xagaaf

2

initial: x

3

lx: xagaf

4

pd: (xagfay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagaf

waa la naqliyay ✓

1

(Xaga-sha)

2

1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta.

3

2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

1

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

2

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

waa la naqliyay ✓

1

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

2

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

f. n. popliteal area, hollow on other side of knee joint; angle {geometry}

waa la naqliyay ✓

-xagasha: (n) 1. the hollow part of the leg behind the knee joint. 2. angle (aan-gal)

waa la naqliyay ✓

1

Angolo

2

Angle

waa la naqliyay ✓

1

Angolo

2

Angle

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) xisaabta joomateriga halka labo xarriiqood oo toostoosan ay ku kulmaan ama labo falladhood ay ku wadaagan hal barbilow sida: xagal qumman: xagal cabbirkeedu yahay 90°; xagal fiigan: xagal cabbirkeedu ka yaryahay 90°; xagal furan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 90°; xagal daacsan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 180°; xagal fidsan ama toosan: xagal cabbirkeedu yahay 180°.

2

xagal-sha: (magac, dhedig, keli) qiyaas wax lagu cabbir oo ah inta lagu qaadi karo gacanta oo in yar lasoo laabo inta u dhaxaysa garabka ilaa faraha. Xagal caleen ah dibiga u dhig.

waa la naqliyay ✓

Cabbirka kasoo uskuma gudaha labada xariijimood ee wada kulma, xagashaasoo qiyaasteedu ahaan karto mid quman, mid furan iyo mid fiiqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: popliteal area, hollow on other side of knee joint; [ext.] angle {geometry}

2

initial: x

3

lx: xagal

4

pd: (/sha Pl: xaglo (/ha))

5

ps: n3-f

6

key: xagal

waa la naqliyay ✓

زاوية

waa la naqliyay ✓

1

xagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la xagtay noqosho.

2

xagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la xagtay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] scratched, grazed

waa la naqliyay ✓

(Haggan) N Chionothrix somalensis (S. Moore) Hook.F. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

-xagnaa / xagnayd: (adj) scratchy (iska-raaji); marked with scratches

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la xagtay oo ciddiyo lagu jeexjeexay ah. Iyada oo wajiga ka xagan ayay timid. Dh: xarruufan. Wa: xagxagan.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratched, grazed

2

initial: x

3

lx: xagan

4

pd: (xagnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xagan

waa la naqliyay ✓

(Hagas) N Pterocephalus frutescens A.Rich. Dipsacaceae.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xamar-ka) (fardo) midab guduud ah ama guduudmadow.

2

2. (Xamar-ta) Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mogadishu [capital city of Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] chestnut ~ dark red color (of a horse)

2

xamar [feminine] n. tamarind (tree and fruit)

waa la naqliyay ✓

Mogadiscio (nom ancien de Mogadiscio).

waa la naqliyay ✓

1

(Hamar) NFD,S Tamarindus indica L. Caesalpinaceae.

2

N Pistacia aethiopica Kokwaro. Anacardiaceae.

waa la naqliyay ✓

(n) Mogadishu or Mogadisho; the capital city of Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha tidic yaryar oo madaxa ku dhejisan u samee. Qofba timo xamar. Dh: tidic.

2

xamar: (tilmaame) cas oo midabkiisu yahay xamar waxana yeesha dibida, fardaha iyo awrta.

3

xamar -ka: (magac, lab, keli) calaamad gabdhaha aan weli la guursan u gaar ah oo timaha inta la tidco dubka madaxa lagu nabo oo si xarraga leh la isku barbar dhigo.

4

xamar -ka: (magac, lab, keli) midab aad u cas oo fardaha iyo dibida lagu arko. Xamar weeye oo midab fardood kala xariir roone. Dh: guduud.

5

xamar -ta: (magac, dhedig, keli) geed weynaada oo caleen yaryar oo doog ah bixiya oo midhihiisu dhanaan yihiin oo sharaab iyo wax yaale kale laga sameeyo. Dh: raqay.

waa la naqliyay ✓

1

(Xarar-ka)

2

1. Geed-abaareed weynaada oo laf adag oo qoryihiisa wax lagu dhisto.

3

2. Naqash (ama xarad).

waa la naqliyay ✓

1

xarar¹: m.l 1. Geed-abaareed weynaada oo laf adag oo qoryihiisa wax lagu dhisto. 2. (-rro, m.dh) Naqash.

2

xarar²: f.g1 (-rdhay, -rartay; -rdhi) Wax xarar ku dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-rdhay, -rartay; -rdhi) Wax xarar ku dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. pattern; decoration, carving, etching; trademark

2

xarar v. decorate, carve, sculpt, etch

3

xarar: m. n., [collective] large tree species, with hard wood suitable for construction

waa la naqliyay ✓

Terminalia spinosa 10

waa la naqliyay ✓

1

(Arar) C, S, May Terminalia spinosa Engl. Combretaceae.

2

C Terminalia polycarpa Engl. & Diels. Combretaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) naqhsad iyo farshaxan qurxoon u yeel. Rixliga si fiican u xarar.

2

xarar-ka: (magac, lab, keli) naqshadayn kala midab ah ama liiman qurxoon oo qoraal la xarakeeyey ah. Weysooyinka iyo rixliyada waxa lagu samayn jiray xarar aad u qurxoon. Dh: naqash, naqshad, xarar, xaradh.

3

xarar -ka: (magac, lab, keli) geed abaareed weynaada oo laf adag oo qoryihiisa wax lagu dhisto. Shaxda xarar ka dhig.

waa la naqliyay ✓

Meerisyo soo baxsan iyo kuwo ceshoon ee suga ama hantida shayga lagu qabto Waxaa xarar leh iskuruugga baanadlabeebta, kelbedda, soofaha, birqallaca iwm.

waa la naqliyay ✓

1

(Yagar) S Hibiscus somalensis Franch. Malvaceae.

2

May Hibiscus micranthus L.F. Malvaceae.

3

May Tridax procumbens L. Compositae.

4

N Pentanisia fragrans (Rendle. Rubiaceae.

5

N Boswellia neglecta S. Moore. Burseraceae.

6

N Boswellia frereana Bridwood. Burseraceae.

7

N, C. Justicia flava (Vahl) vahl. Acanthaceae.

8

S Pavonia elegans Garke. Malvaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Kabrarra-da)

2

Geed-quwaaxa geed kamid ah oo xagarka qaarki u eg.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed quwaax gaaban, xagarka u eg oo leh asal wanaagsan. la-mid: gabrar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ilig, laf, qori, geed ama miro, qallal oo duugow. Xagar ingegay bololi ogaa. Dh: xorshosh.

2

bolol -ka: (magac, lab, keli) ilig, laf, qori ama geed gaboobay oo xar galay. Bolol noqdaa xar hadduu geed gala e'. Dh: xorshosha.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed la bah ah dhiddink aiyo xagarka oo leh budhuq la faqdo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed bahda quwaaxa ka mid ah oo xagarka u eg.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah geedka xagarka oo jiriddiisa iyo laamihiisuba madawyihiin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geed caleemaad waaweyn oo xabag leh kana baxa buuraleyda. xagal -sha: (magac, dhedig, keli)l lugta ama gacanta laabatadeeda ee laabanta kolka la fadhiisto ama gacanta la laabo. Wa: xaglo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg xagar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhoobo adkaatay oo sallax noqoto. Ceelku kolka agagar ayuu gaadhay. Dh: gaantay.

waa la naqliyay ✓

1

(Cagaar-ka)

2

1. Cawska iyo caleemaha baxa haya midabkooda.

3

2. Doog, naq, cosob.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Midab u eg kan caleenta iyo cawska marka ay dooganyihiin. 2. Doog. 3. Qudaar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Midab u eg kan caleenta iyo cawska marka ay dooganyihiin. 2. Doog. 3. Qudaar.

waa la naqliyay ✓

Green

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] green (color); green grass, greenery; greens, vegetables

waa la naqliyay ✓

1

(Agar) N Oropetium minimum (Hochst) Pilg. Gramineae.

2

N Brachiaria leersioides (Hochst.) Stapf. Gramineae.

3

N Cenchrus ciliaris L. Gramineae.

4

N Chloris virgata SW. Gramineae.

5

N Brachiaria ovalis Stapf. Gramineae.

6

N Digitaria pennata (Hochst) T. Cooke. Gramineae.

7

N Eragostis cilianensis (All.) Lut. Gramineae.

8

N Digitaria ternata (A. Rich.) Stapf. Gramineae.

9

S Cleome hanburyana Penzig. Capparidaceae.

10

S Indigofera phillipsiae Bak.F. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. green (giriin) color. 2. green plant; foliage (foo-leeyj) ~ doog. 3. verdure (veer-jar); the lush greenness of vegetation

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) doog; naq; cosob.

2

cagaar -ka: (magac, lab, keli) midabka doogga loo yaqaan ee u eg tigaadda iyo nagaadhka soo baxa. Samaale, shaadh cagaar ah buu ku labisan yahay. Dh: doog.

3

cagaar -ka: (magac, lab, keli) iniinta subagga ugu horeeya ee caanaha la lulaayo; haan la lulayo, burcadka ka baxa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: cagcagaar {C & S}

2

de: green (color); green grass, greenery; greens, vegetables

3

lx: cagaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-col

6

key: cagaar

waa la naqliyay ✓