xagaayo

m.l la-mid: dalab².

-ha: (magacwadareed) qallooc ama janjeedh ay cagtu yeelato.

f.g3 (-saday, -satay) Dheri xagaal ka hoolasho.

-ha: (magac, lab, keli) magac lo'da loo bixiyo oo midab caddaan ah loola jeedo. Dh: xay. Li: duumo.

(Xagaa-ga)

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

Summer

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

m.l la-mid: asaaye.

m.l Asaaye. la-mid: asaaye.

-ha: (magac, lab, keli) eeg asaaye.

m.l Jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn. Cali magaaygu wuu ka bi'i lahaa hadduu timir helo.

m.l Jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn. Cali magaaygu wuu ka bi'i lahaa hadduu timir helo.

-ga: (magac, lab, keli) jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn.

-da: (magac, dhedig, keli) qof ama neef duq ah oo itaal yar.

xagaaf¹: m.l (-fyo, m.dh) Dhul ciid guduud jilicsan leh oo ariga saac u lahayn.

xagaaf²: m.dh (-fo, m.l) Kabo harag ka samaysan oo duug ah.

xagaaf³: f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul).

f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul). m.f.dh, xagaafid.

m. n. rake, hoe (implement for moving soil)

xagaaf v. rake, hoe (land ~ soil)

(fal) beerta xashiishka yaryar een loo baahnayn xagaaf kaga googoo biyahana u jilci. Intuun roobku di'in beerta xagaaf.

xagaaf -ka: (magac, lab, keli) bir inta aad loo ballaadhiyo oo qori af godan daab looga dhigo beeraha lagaga shaqeeyo maangaddadana loogu duwo; majarafad daab godan la geliyo. Xagaafka qaado oo beerta daadka u soo du. Dh: xagafo.

xagaaf -ta: (magac, dhedig, keli) waddo lagu hayo gacanta si uu gaadiidku u maro oon daamur lagu shubin. Waddo xagaaf toobiye ah baan soo maray. Dh: raf, jay.

m.l (-llo, m.dh) 1. Guggub. 2. Fandhaal dheri x. looga hoolo.

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato. Dh: xeerjajab.

-da: (magac, dhedig, keli) bir aad loo ballaadhiyo oo inta daab godan la geliyo beeraha lagu xagaafo daadkana lagu mooso; majarafad daab godan la geliyo.

(Xagala-da)

1. Xubin soo baxsan oo wareegsan oo shafka geela ku taal, oo kolka uu fadhiyo dhulka qabata.

2. Xubintaas hilibkeeda aan jiirka iyo baruurta midna ahayn.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin soo baxsan oo wareegsan oo shafka geela ku taal, oo kolka uu fadhiyo dhulka qabata. 2. Xubintaas hilibkeeda aan jiirka iyo baruurta midna ahayn.

f. n. camel's breast ~ brisket (meat)

-da: (magac, dhedig, keli) xubin soo baxsan oo wareegsan oo shafka geela ku taal oo kolka uu fadhiisto dhulka u qabata. Xagalada geelu cagtiisay u ekaataa. Dh: gojoxo, sakaar.

de: camel's breast ~ brisket (meat)

initial: x

lx: xagalo

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: gojoxo

key: xagalo

m.dh.u Dhirxagato.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid uga gelin oo dhan qudha kula legdamid; gacan qudha kula legdamid. Dh: xagagelin.

xagayn: -ta: (magac, dhedig, keli) cid uga xagaynoo dhan keliya kula qabasho oo legdin kula samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xag qudha neef irmaan ka maalid. Hadduu sucu naasaha dhinac la'yahay xagays ayaa lagu maalaa.

xagays-ta: (magac, dhedig, keli) dhan qudha qof kula legdamid ama labada gacmood midba nin kula qabasho. Ninkaan xagays ku ledgay miyuu iska kay celin karaa. Dh: xagayn, xagagelin.

m.dh (-ooyin, m.l) Dhako.

-da: (magac, dhedig, keli) madaxa inta u sarraysa. Dh: dhako.

m.dh la-mid: belaayo.

f. n. misfortune, disaster, trouble

-balaayada: (n) a grave misfortune; disaster (di zaastar) ~ belaayo. -Syn: calamity, catastrophe, cataclysm

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo daran; wax aadamuhu ka cabsado oo dhan. Balaayo guul comman way diidday. Dh: belaayo, baas, dhib, halaag, basanbaas, hoog, hankaag. Li: barkhad, badhaadhe.

de: misfortune, disaster, trouble

lx: balaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: belaayo

key: balaayo

-da: (magac, dhedig, keli) timo jilicsan oo kala jeedjeeda. Dh: bidhiidh, yixi. Li: yoofil.

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Wax cagaar noqosho. 2. Caano la lulayo firfiryeelasho.

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Wax cagaar noqosho. 2. Caano la lulayo firfiryeelasho. m.f.dh, cagaarasho.

v. become penniless, without money; become green

(fal) cagaar noqo.

de: become penniless, without money; [lit.] become green {C & S}

lx: cagaaro

pd: (cagaartay)

ps: v3b=intr

key: cagaaro

m.dh la-mid: dicaayad.

f. n. propaganda

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dacaayad.

bw: Arabic

de: propaganda

lx: dacaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: dicaayad

key: dacaayo

(Hanaaya-da)

Eed; utun; asaaye.

m.dh Cadaawad, nacayb.

f. n. accusation, blame

-da: (magac, dhedig, keli) eed ama utun la galo. Hanaayadu qofkii gala ayey sugtaa. Dh: asaaye, utun, eed.

de: accusation, blame

lx: hanaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: hanaayo

-da: (magac, dhedig, keli) dhibco iyo baro uu yeesho neef uu aqal ku darrooshimeeyay.

hayaayo -da: (magac, dhedig, keli) siigo cas oo cirka isku shareerta oo indhaha u daran. Dh: siigo.

-da: (magac, dhedig, keli) cantuugo caano ah oo mar afka aad looga buuxiyo. Magaabo geel maalin gellinkeed bay ku waddaa. Dh: kabbasho, cantuugo.

(Magaala-da)

Meel dad badani deggan yahay oo guryo iyo dhisas kale oo badan oo dhagax ah leh; waxaa jooga talis maammula danaha iyo arrimaha guud oo dadka siiba kuwa dhaqaalaha, siyaasadda, dhaqanka bulshada, diinta; beled.

m.dh (-ooyin, m.l) Meel dad badani wada degganyahay oo leh guryo badan, waddooyin, dukaamo, dugsiyo, isbitaallo iyo wixi lamida; beled.

m.dh (-ooyin, m.l) Meel dad badani wada degganyahay oo leh guryo badan, waddooyin, dukaamo, dugsiyo, isbitaallo iyo wixi lamida; beled.

f. n. town, city

urbain.

(Masalo) May Maytenus undata (Thunb.) Blakelock. Celatraceae.

-magaalada: (n) city (siti), town (tawn) ~ balad

Città

City

-da: (magac, dhedig, keli) meel dad badani deggen yihiin oo leh kaabayaasha bulshadu u baahan tahay oo dhan sida biyaha korantada dugsiyada dhakhtarrada iyo wixii la mid ah oo ay ku yaalliin xarumaha dawladdu. Dh: beled, magaal. Li: miyi, baadiye.

de: town, city

lx: magaalo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: magaalo

مَدِينَة، بَلْدَة

m.dh Godob, utun.

-da: (magac, dhedig, keli) godob ama utun.

m.dh la-mid: makhaayad.

f. n. restaurant, coffee shop

a: makhaayad ~ maqaayad

de: restaurant, coffee shop

lx: maqaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: maqaayo

(tilmaame) aad u jilicsan oon tabar lahayn oo si xun u kala jeejeeda. Nin timo mayaayo ah leh ayaa gaadhiga waday. Dh: bayaayo.

mayaayo-da: (magac, dhedig, keli) dhareer ka soo daata afka. Cibaadada badi inta aad duq mayaayo leh noqon. Dh: cantar, cantaf.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dhul gabiib ama xaraar cas leh. Meel mayaayo ah ayaan soo maray oon timaha ka dhoobaystay.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) roob aad u weyn oo cabsi leh. Ee mayaayada soo madow: ninkii meelloow ka roor. Dh: quulaamo, daruuro.

(Qayaaya-da)

Wax is leh ama isku jaan go'an wixii ku dheeri ah ama ka dhimman oo quruxdooda wax u dhimaya.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

f. n. (adj.): bad match ~ fit; disharmonious, disproportionate

-da: (magac, dhedig, keli) wax is leh ama isku jaango'an wixii ku dheeri ah ama ka dhiman ee quruxdooda wax yeelleeya. Gabadhu way qurux badan tahaye barta wejiga ayaase qayaayo ku ah. Dh: iin, dhalliil.

qayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dareen silloon oo dadka hela kolka uu matag hayo; waxa la dareemo kolka ay hunqaaco ku soo hayso. Dh: daalalyo, yalaalugo.

de: bad match ~ fit; [atr.] disharmonious, disproportionate

lx: qayaayo

pd: (/da)

ps: n-f

key: qayaayo

(Sagaara-da)

Ugaar yaryar oo dhawr jaad u sii kala baxda.

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc ugaarta yaryar ka mid ah, dhawr jaad u kala baxda oo keeda lab geeso leeyahay.

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc ugaarta yaryar ka mid ah, dhawr jaad u kala baxda oo keeda lab geeso leeyahay.

f. n. dikdik, small antelope species

-sagaarada: (n) dikdik (dikdik)-, a small East African antelope

-da: (magac, dhedig, keli) ugaadh yar yar oo cas cas oo aad u dheeraysa. Sagaaro laba tun oo la kala qaado ma leh. Dh: sakaaro, sagaar, sakaar.

cf: atoor, biiq, guuyo, yac

de: dikdik, small antelope sp.

initial: s

lx: sagaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: sagaaro

m.dh Dhibaato weyn; dareen.