Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

m.l la-mid: xagaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Hagai) N Ziziphus mauritiana Lam. Rhamnaceae.

2

N Ziziphus mucronata Willd. Rhamnaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaaya-da)

2

Roob xilliga xagaaga ka da'a deexda Soomaaliyada koofure qaarkeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob ka da'a xeebaha gobollada koofureed. 2. Xilliga roobkaasi da'o.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob ka da'a xeebaha gobollada koofureed. 2. Xilliga roobkaasi da'o.

waa la naqliyay ✓

f. n. light rain falling during the lesser dry season

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) roob xilliga xagaaga ka da'a meelaha xeebaha ah qaarkood.

waa la naqliyay ✓

1

cf: roob

2

de: light rain falling during the lesser dry season (in southern coastal Somalia)

3

initial: x

4

lx: xagaayo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xagaayo

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaa-ga)

2

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

1

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

2

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

waa la naqliyay ✓

Summer

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

2

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

waa la naqliyay ✓

m.l Jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn. Cali magaaygu wuu ka bi'i lahaa hadduu timir helo.

waa la naqliyay ✓

m.l Jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn. Cali magaaygu wuu ka bi'i lahaa hadduu timir helo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn.

waa la naqliyay ✓

1

xagaaf¹: m.l (-fyo, m.dh) Dhul ciid guduud jilicsan leh oo ariga saac u lahayn.

2

xagaaf²: m.dh (-fo, m.l) Kabo harag ka samaysan oo duug ah.

3

xagaaf³: f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul).

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul). m.f.dh, xagaafid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. rake, hoe (implement for moving soil)

2

xagaaf v. rake, hoe (land ~ soil)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) beerta xashiishka yaryar een loo baahnayn xagaaf kaga googoo biyahana u jilci. Intuun roobku di'in beerta xagaaf.

2

xagaaf -ka: (magac, lab, keli) bir inta aad loo ballaadhiyo oo qori af godan daab looga dhigo beeraha lagaga shaqeeyo maangaddadana loogu duwo; majarafad daab godan la geliyo. Xagaafka qaado oo beerta daadka u soo du. Dh: xagafo.

3

xagaaf -ta: (magac, dhedig, keli) waddo lagu hayo gacanta si uu gaadiidku u maro oon daamur lagu shubin. Waddo xagaaf toobiye ah baan soo maray. Dh: raf, jay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Guggub. 2. Fandhaal dheri x. looga hoolo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato. Dh: xeerjajab.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Bannaanada aan dhirta lahayn ee woqooyiga Maraykanka iyo woqooyiga yurayshiya, oo inta badan ku yaal goobada Aartik iyo dhinaca woqooyi ee kaynaha caleen irbadleyda, ma jiro gobol weyn oo dhigmaa kubbad-badhka koonfureed. Sannadka intiisa badan celceliska heerkul bileedku wuu ka hooseeyaa barta biyuhu ku barafoobaan, jiilaaladuna aad bay u dheeryihiin una qabow yihiin, dhulkana waxa qariya baraf, xagaayadu way gaabanyihiin oo diiranyihiin, laakiin xataa luulyo celceliska heerkul bileedku kor uma dhaafo 10° C ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Bannaanada aan dhirta lahayn ee woqooyiga Maraykanka iyo woqooyiga yurayshiya, oo inta badan ku yaal goobada Aartik iyo dhinaca woqooyi ee kaynaha caleen irbadleyda, ma jiro gobol weyn oo dhigmaa kubbad-badhka koonfureed. Sannadka intiisa badan celceliska heerkul bileedku wuu ka hooseeyaa barta biyuhu ku barafoobaan, jiilaaladuna aad bay u dheeryihiin una qabow yihiin, dhulkana waxa qariya baraf, xagaayadu way gaabanyihiin oo diiranyihiin, laakiin xataa luulyo celceliska heerkul bileedku kor uma dhaafo 10° C ah.

waa la naqliyay ✓

-a: (n) shower (shaawerf gentle rain ~ xagaayo

waa la naqliyay ✓

(fal) aroor hore kallah; muuni jarmaad. Hiirayso intaan cadeeddu ku qaban waa xagaaye. Dh: kallah.

waa la naqliyay ✓

[GEGABAY, GEGABE, GEGEBEY] Iphiona rotundifolia 02

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato; arrin gudashadeeda aan xeer la raacin ee dan guud iyo ilaalinta maslaxada uun la eegay oo la isku tanaasulo. Gar xeer ku hagaagi weyday xaagaan baa lagu dayaa. Dh: xal, xeerjajab.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xilli {S & C}

2

de: cool season, the lesser dry season [June - September] Occurs between Gu' and Dayr (q.v.);

3

hm: 1

4

initial: x

5

lx: Xagaa

6

pd: (-ga)

7

ps: n2-m-time

8

key: Xagaa_1

waa la naqliyay ✓

1

de: summer, hot season, time of the southwest monsoon Contrast: Jiilaal (winter, dry and cool) {N}

2

hm: 2

3

initial: x

4

lx: Xagaa

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m-time

7

key: Xagaa_2

waa la naqliyay ✓

m.l (-fayaal, m.l/dh) Degaxaar.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) bir la ballaadhiyo oo qori af godan daab looga dhigo oo beeraha lagaga shaqeeyo ciiddana lagu rogo: majarafad daab godan la geliyo. Dh: xagafo, xagaaf.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Si cagajiid ah u socosho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Bir xalleefsan, godan oo xoolaha shilinta, ragaadka iyo wixi lamida looga guro.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dheri xagaal ka hoolid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geed caleemaad waaweyn oo xabag leh kana baxa buuraleyda. xagal -sha: (magac, dhedig, keli)l lugta ama gacanta laabatadeeda ee laabanta kolka la fadhiisto ama gacanta la laabo. Wa: xaglo.

waa la naqliyay ✓

griffer.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. where ... you?

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus where) where., you... ~ xaggeed. Ex: xaggaad ka timid? where did you come from?

waa la naqliyay ✓

1

de: where ... you? = xag + kee + baad

2

initial: x

3

lx: xaggaad

4

ps: qw + vpro

5

xe: Where did you find this money?

6

xv: Xaggaad ka heshey lacagtan?

7

key: xaggaad

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. where ... I?

waa la naqliyay ✓

1

a: xaggeen

2

de: where ... I?

3

initial: x

4

lx: xaggaan

5

ps: qw + vpro

6

key: xaggaan

waa la naqliyay ✓

(adj) over there. Ex: xaggaas dhig! Put it over there!

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aalay, -aashay) Xag ka maalid, siiba dhanka bidix (xoolo).

waa la naqliyay ✓

v. milk an animal from one side (generally from the left side)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof neef irmaan dhan uun ka maala; dhan qudha ka maalid. xagmaalid -da: (magac, dhedig, keli) dhan keliya ka maalid.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk an animal from one side (generally from the left side)

2

initial: x

3

lx: xagmaal

4

pd: (xagmaalay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagmaal

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xagan². la-mid: xagnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la xagay oo gunta fujiskii laga xaquuqay ahaan.

2

xagnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax ciddi iyo wixii la mid ah lagu xagtay oo la xarruuftay ahaan. Dh: xarruufnaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) xakame geli; xakamaha ku xidh. Faraska xakamay oo degdeg u fuul. Dh: xakamee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xarako iyo dhaqdhaqaaq aad macmiilka ku soo jiidato u yeel. Dh: xarakaday. xarakadee

2

xarakay: (fal) erey ama weedh Carabi ah xarako u yeel oo kordhow, hoos dhow ama godaan u yeel. Dh: xarakee, xarakadee.

3

xarakay: (fal) qurxi oo farshaxan wanaagsan u yeel. Saalka xarakay galabta xaflad ayaa jirtee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qiyaas ahaan, xagal caws ama caleen ah. Agaad bay Maryan maqasha u soo gurtay.

waa la naqliyay ✓

1

(Agaag-ga)

2

Dhowaan (ama agag).

waa la naqliyay ✓

m.l Fagaag. la-mid: agag.

waa la naqliyay ✓

m. n. proximity, environs, neighborhood

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhowaan; agag.

waa la naqliyay ✓

1

de: proximity, environs, neighborhood Alt sp: agag

2

lx: agaag

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-m

5

key: agaag

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhar midab cad ama madow leh oo afadu qaadato marka ninkeedu dhinto; weer. la-mid: asay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhar midab cad ama madow leh oo afadu qaadato marka ninkeedu dhinto; weer. la-mid: asay.

waa la naqliyay ✓

(fal) «ku ~» cagta la dhac oo ku tumo.

waa la naqliyay ✓

(fal) xadhig shakarmay soo gundhi; xadhig wax lagu gadh-jiidayo hadba ku soo dhifo. Dh: dhifdhifo, gungundhi. Li: debdebci, dawlaaci.

waa la naqliyay ✓

pron., pron. and preposition: someone ... from / about you

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ... from / about you = la + ku + ka

2

lx: lagaa

3

ps: pro + pro + prep

4

xe: You need to have a blood test. [lit: that someone take blood from you]

5

xv: Waxaad u baahantahay in dhiigga lagaa qaado.

6

key: lagaa

waa la naqliyay ✓

1

(Magay-ga)

2

God biyuhu galaan oo ka samaysma dhulka caadda ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (magay, m.dh) God biyuhu galaan oo ka sameysmaan dhulka caadda ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. waterhole, hollow in the earth (that fills with water)

waa la naqliyay ✓

[past tense of mag] see also [eeg] mag

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel biyo qabatin ah oo daadku qoday. Magaygiyo dhijaamahaa xarfanaaya xareed. Dh: god, dhijaan, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: waterhole, hollow in the earth (that fills with water)

2

lx: magay

3

pd: (-ga Pl: magay (da))

4

ps: n5-m

5

key: magay

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) calaamad xarriijin ah oo la gaadhsiiyo dubka oo la adeegsado ciddi ama wax kale oo adag. Dh: xagasho, xagid.

waa la naqliyay ✓

v. dig up ~ loosen (soil), plow up

waa la naqliyay ✓

1

de: dig up ~ loosen (soil), plow up Contrast: xagaaf

2

initial: x

3

lx: xagaf

4

pd: (xagfay)

5

ps: v1=tr

6

key: xagaf

waa la naqliyay ✓

1

(Xaga-sha)

2

1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta.

3

2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

1

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

2

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

waa la naqliyay ✓

1

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

2

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

Angle

waa la naqliyay ✓

f. n. popliteal area, hollow on other side of knee joint; angle {geometry}

waa la naqliyay ✓

-xagasha: (n) 1. the hollow part of the leg behind the knee joint. 2. angle (aan-gal)

waa la naqliyay ✓

1

Angolo

2

Angle

waa la naqliyay ✓

1

Angolo

2

Angle

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) xisaabta joomateriga halka labo xarriiqood oo toostoosan ay ku kulmaan ama labo falladhood ay ku wadaagan hal barbilow sida: xagal qumman: xagal cabbirkeedu yahay 90°; xagal fiigan: xagal cabbirkeedu ka yaryahay 90°; xagal furan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 90°; xagal daacsan: xagal cabbirkeedu ka weynyahay 180°; xagal fidsan ama toosan: xagal cabbirkeedu yahay 180°.

2

xagal-sha: (magac, dhedig, keli) qiyaas wax lagu cabbir oo ah inta lagu qaadi karo gacanta oo in yar lasoo laabo inta u dhaxaysa garabka ilaa faraha. Xagal caleen ah dibiga u dhig.

waa la naqliyay ✓

Cabbirka kasoo uskuma gudaha labada xariijimood ee wada kulma, xagashaasoo qiyaasteedu ahaan karto mid quman, mid furan iyo mid fiiqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: popliteal area, hollow on other side of knee joint; [ext.] angle {geometry}

2

initial: x

3

lx: xagal

4

pd: (/sha Pl: xaglo (/ha))

5

ps: n3-f

6

key: xagal

waa la naqliyay ✓

زاوية

waa la naqliyay ✓

1

xagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la xagtay noqosho.

2

xagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la xagtay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] scratched, grazed

waa la naqliyay ✓

(Haggan) N Chionothrix somalensis (S. Moore) Hook.F. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

-xagnaa / xagnayd: (adj) scratchy (iska-raaji); marked with scratches

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la xagtay oo ciddiyo lagu jeexjeexay ah. Iyada oo wajiga ka xagan ayay timid. Dh: xarruufan. Wa: xagxagan.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratched, grazed

2

initial: x

3

lx: xagan

4

pd: (xagnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xagan

waa la naqliyay ✓

m.l Geed leh dhiin badan.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed leh dhiin badan.

waa la naqliyay ✓

[HAGAR] Commiphora ellisiae 01, C. kua 001

waa la naqliyay ✓

1

(Agar) S Commiphora agar. Chiov. Burseraceae.

2

S Commiphora flabellulifera Chiov. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

4

S Commiphora boranensis Vollesen. Burseraceae.

5

S Commiphora pseudopaolii Gillett. Burseraceae.

6

Og, C Commiphora ogadensis Chiov. Burseraceae.

7

NFD Commiphora myrrha (Nees) Engl. Burseraceae.

8

N Commiphora velutina Chiov. Burseraceae.

9

N Commiphora ellenbeckii Engl. Burseraceae.

10

N Commiphora foliacea Sprague. Burseraceae.

11

C Commiphora truncata Engl. Burseraceae.

12

C Commiphora kataf (Forsk) Engl. Burseraceae.

13

C Commiphora lughensis Chiov. Burseraceae.

14

C Commiphora hildebrandatii (Engl) Engl. Burseraceae.

15

C Commiphora kua (J.F.Royle) Vollesen. Burseraceae.

16

C Commiphora ellisiae Vollesen. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

name-m tree type specie

waa la naqliyay ✓