xagaalso

m.l (-llo, m.dh) 1. Guggub. 2. Fandhaal dheri x. looga hoolo.

(Xagala-da)

1. Xubin soo baxsan oo wareegsan oo shafka geela ku taal, oo kolka uu fadhiyo dhulka qabata.

2. Xubintaas hilibkeeda aan jiirka iyo baruurta midna ahayn.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin soo baxsan oo wareegsan oo shafka geela ku taal, oo kolka uu fadhiyo dhulka qabata. 2. Xubintaas hilibkeeda aan jiirka iyo baruurta midna ahayn.

f. n. camel's breast ~ brisket (meat)

-da: (magac, dhedig, keli) xubin soo baxsan oo wareegsan oo shafka geela ku taal oo kolka uu fadhiisto dhulka u qabata. Xagalada geelu cagtiisay u ekaataa. Dh: gojoxo, sakaar.

de: camel's breast ~ brisket (meat)

initial: x

lx: xagalo

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: gojoxo

key: xagalo

v. share the spoils; share one's windfall

de: share the spoils; share one's windfall

lx: agaagso

pd: (agaagsaday)

ps: v3a=

key: agaagso

(Magaala-da)

Meel dad badani deggan yahay oo guryo iyo dhisas kale oo badan oo dhagax ah leh; waxaa jooga talis maammula danaha iyo arrimaha guud oo dadka siiba kuwa dhaqaalaha, siyaasadda, dhaqanka bulshada, diinta; beled.

m.dh (-ooyin, m.l) Meel dad badani wada degganyahay oo leh guryo badan, waddooyin, dukaamo, dugsiyo, isbitaallo iyo wixi lamida; beled.

m.dh (-ooyin, m.l) Meel dad badani wada degganyahay oo leh guryo badan, waddooyin, dukaamo, dugsiyo, isbitaallo iyo wixi lamida; beled.

f. n. town, city

urbain.

(Masalo) May Maytenus undata (Thunb.) Blakelock. Celatraceae.

-magaalada: (n) city (siti), town (tawn) ~ balad

Città

City

-da: (magac, dhedig, keli) meel dad badani deggen yihiin oo leh kaabayaasha bulshadu u baahan tahay oo dhan sida biyaha korantada dugsiyada dhakhtarrada iyo wixii la mid ah oo ay ku yaalliin xarumaha dawladdu. Dh: beled, magaal. Li: miyi, baadiye.

de: town, city

lx: magaalo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: magaalo

مَدِينَة، بَلْدَة

xabaalo¹: m.l 1. Qubuuro. 2. eeg xabaal².

xabaalo²; f.g3 (-aashay, -aalatay) Wax dhulka ku aasasho.

xabaalo¹: m.l Qubuuro.

xabaalo²: f.g3 (-aashay, -aalatay) Wax dhulka ku aasasho. m.f.dh, xabaalasho.

-xabaalaha: (n) graveyard (gareeyv-yaadh) cemetery (sama-tari) ~ qabuuro, qubuuro

(fal) dhulka ku aaso oo ciidda hoosteeda gasho. Haddaad hadhuudhka joonyado u wedo bohol ku xabaalo. Dh: aaso, duugo.

m.dh (-ooyin, m.l) Bir xalleefsan, godan oo xoolaha shilinta, ragaadka iyo wixi lamida looga guro.

f.g2 (-iyay, -isay) Dheri xagaal ka hoolid.

(Xagaaya-da)

Roob xilliga xagaaga ka da'a deexda Soomaaliyada koofure qaarkeed.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob ka da'a xeebaha gobollada koofureed. 2. Xilliga roobkaasi da'o.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob ka da'a xeebaha gobollada koofureed. 2. Xilliga roobkaasi da'o.

f. n. light rain falling during the lesser dry season

-da: (magac, dhedig, keli) roob xilliga xagaaga ka da'a meelaha xeebaha ah qaarkood.

cf: roob

de: light rain falling during the lesser dry season (in southern coastal Somalia)

initial: x

lx: xagaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xagaayo

f.mg3 (-saday, -satay) Tallaabo xooggan ku socosho (qof).

v. trudge, walk making a lot of noise

(fal) iska shaqayso oo waxaad heshaba ka xoogso. Suuqa iska xagafso. Dh: xarafso.

de: trudge, walk making a lot of noise

initial: x

lx: xagafso

pd: (xagafsaday)

ps: v3a=intr

key: xagafso

f.g3 (-stay, -satay) Xag ka maalid (xoolo irmaan).

v. milk one side

(fal) neef irmaan ah dhan keliya ka maal. Ka xagayso hasha dhanka midig.

de: milk one side

initial: x

lx: xagayso

nt: xagaysasho (/da) [vn-f], xagaysi (ga) [vn-m]

pd: (xagaystay)

ps: v3b=tr

key: xagayso

(Xigaala-da)

Sokeeye; xigto (ama xigaal).

m.dh la-mid: xigaal.

f. n., [collective] kinfolk, close relatives; relation; kinship, relationship

-xigaalada; (n) family connection; relative (rela-tiv); kin (kin), kinship (kin-shiip) ~ ehel, qaraabo, rixin, sokeeye

-ha: (magac, lab, keli) qaraadaba reer ee dhanka ninka.

cf: xigaal

de: kinfolk, close relatives; relation; kinship, relationship

initial: x

lx: xigaalo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: xigaalo

(fal) wax aad dhibaato ka gabbaadsato ka dhigo.

f.g3 (-saday, -satay) Wax si toosan ama wanaagsan ka dhigasho.

f.g3 (-saday, -satay) Wax si toosan ama wanaagsan ka dhigasho. m.f.dh, hagaagsasho.

m.f.dh eeg xagaali. la-mid: xagaalis.

m.l la-mid: xagaalin.

m.f.dh eeg xagaalso.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg magaalaysi.

(fal) meel cammiro oo magaalo ka dhigo. Xaafad kastaay suuqaaga magaalayso.

magaalayso: (fal) magaalada u bax oo waxaad uga baahan tahay ka soo iibso. Dh: safro.

f.mg3 (-stay, -satay) Miyi ama tuulo magaalo ka aadid.

m.f.dh eeg xabaalo².

m.l/dh la-mid: xagnaan.

-ha: (magac, lab, keli) wax ciddi iyo wixii la mid ah lagu xagtay oo la xarruuftay ahaansho. Dh: xagnaan.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax aan xalaal ahayn xalaal ka dhigasho. 2. Hanti dad kale leeyahay isasiin.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax aan xalaal ahayn xalaal ka dhigasho. 2. Hanti dad kale leeyahay isasiin. m.f.dh, xalaalaysasho.

v. permit something religiously; consider something allowed ~ pure for oneself

(fal) ilmo aad dhashay gud oo baarada ka gooso. Ilmahaaga xalaalayso intaad kuwa dadka kale hadal hayso. Dh: gudo.

xalaalayso: (fal) neef dhimanaya biree oo sharci ku gawraco. Saca xalaalayso intuu duufayo. Dh: gawraco, galo.

xalaalayso: (fal) wax si sharci la'aan ah iskaga cun oo adu isku xalaalee. Dh: bannayso.

xalaalayso: (fal) wax aadan lahayn oo gacanta kuugu jira si aan sharci ahayn xalaal uga dhigo. Dh: bannayso.

de: permit s.t. religiously; consider s.t. allowed ~ pure for oneself

initial: x

lx: xalaalayso

nt: xalaalaysad (ka) [vn-m], xalaalaysasho (/da) [vn-f]

pd: (xalaalaystay)

ps: v3b=tr

key: xalaalayso

(tilmaame) cid caraysan oo doonaysa inay dagaal ka gun gaadho. Dh: dirirsan. dagaaltoleed-ka: (magac, lab, keli) dagaalsokeeye oo dad isku asal ah ka dhexdhaca.

m.dh la-mid: fulaaliso.

-da: (magac, dhedig, keli) Allabariga loo sameeyo haweenay foolanaysa in uu Ilaahay u dhibyareeyo.

(fal) hadalka iyo kaftanka yarayso; iska ilaali in uu hadalkaagu baaho ama cadho keeno.

gaagaabso: (fal) wax dhaadheer dhererkiisa yaryarayso.

f.g3 (-saday, -satay) Cid gargaar ka doonid.

f.g3 (-saday, -satay) Cid gargaar ka doonid. m.f.dh, gargaarsasho.

(fal) qof ama wax kale, taageerso.

(fal) taageerso; gargaarso; taakulayso.

inch. v. become a town ~ city

a: magaalow

de: become a town ~ city

lx: magaaloob

pd: (magaaloobay / magaalowday)

ps: v1=inch

key: magaaloob

-da: (magac, dhedig, keli) bahal badda ku nool oo malada iyo garfaadka la jaad ah oo af kala jeexan leh. Badda kolkaad gasho magaraaso yayna ku xagan.

m.l/dh la-mid: negaan.

-ha: (magac, lab, keli) eeg nagaan.

(fal) wax inaad hesho ad doonayso galgal badan iyo dadaal ku bixi; u tabaabulshayso Hawshaada kelidaa galgaalso. Dh: diyaarso.

-ka: (magac, lab, keli) muddo sagaal cisho ah. Sagaaloodkii duco ayay noo ahayd.

-da: (magac, dhedig keli) dadka xabaalaha ka shaqeeya ee qoda. Dh: xafaarato.

m.f.dh eeg xagmaal.

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhabarka ku qaadasho. la-mid: xambaaro.

v. carry on one's back

(fal) taageero la'aan dhabarka u rido; iskaa u xambaaro oo cidna ha taageersan. Hoo qaydka oo ilmaha xambaarso. Dh: xambaaro.

de: carry on one's back

initial: x

lx: xambaarso

nt: xambaarsasho (/da) [vn-f], xambaarsi (ga) [vn-m]

pd: (xambaarsaday)

ps: v3a=tr

key: xambaarso

(Xaala-da)

1. Xaal.

2. Uurkujir; xiidmo.

m.dh 1. Xubnaha ragga. 2. Uurkujir.

f. n. intestines, entrails, internal organs

-da: (magac, dhedig, keli) si ay wax yihiin xilli gaar ah. Dh: xaalad.

xaalo -da: (magac, dhedig, keli) uur kujir. Dh: xiidmo.

cf: uurkujir, xaab, xiidmo

de: intestines, entrails, internal organs

initial: x

lx: xaalo

pd: (/da)

ps: n-f

key: xaalo

(Xagaa-ga)

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

Summer

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

(Xaga-sha)

1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta.

2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.

xagal¹: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) 1. Lowga laabatadiisa dibadda u jeedda oo kolka la fariisto ama lugta la laabo, isku laabanta. 2. Labo xarriiqood oo toostoosan oo meel isugu yimaada iyo qaabka ay u yeelaan korka ama meesha u dhexaysa.

xagal²: m.dh (xaglo, m.l/xagallo, m.dh) (xisaab) Saxan ka samayma ratibaadda laba xarriigood (dhinacyo ama gacmo) oo ku kulma bar lagu magacaabo geeska xagasha. Halbeegga waa darajo ama gacansin.