xagaafis

xagaaf¹: m.l (-fyo, m.dh) Dhul ciid guduud jilicsan leh oo ariga saac u lahayn.

xagaaf²: m.dh (-fo, m.l) Kabo harag ka samaysan oo duug ah.

xagaaf³: f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul).

f.g1 (-fay, -ftay) Wax siman ka dhigid (dhul). m.f.dh, xagaafid.

m. n. rake, hoe (implement for moving soil)

xagaaf v. rake, hoe (land ~ soil)

(fal) beerta xashiishka yaryar een loo baahnayn xagaaf kaga googoo biyahana u jilci. Intuun roobku di'in beerta xagaaf.

xagaaf -ka: (magac, lab, keli) bir inta aad loo ballaadhiyo oo qori af godan daab looga dhigo beeraha lagaga shaqeeyo maangaddadana loogu duwo; majarafad daab godan la geliyo. Xagaafka qaado oo beerta daadka u soo du. Dh: xagafo.

xagaaf -ta: (magac, dhedig, keli) waddo lagu hayo gacanta si uu gaadiidku u maro oon daamur lagu shubin. Waddo xagaaf toobiye ah baan soo maray. Dh: raf, jay.

(fal) wax ka goo oo ka reeb. Imtixaanka inta dambe ka xadaafi. Dh: xadaf, masax.

xadaafi -ga: (magac, lab, keli) goyn shay la wada gooyo ama in laga jaro. Dh: xadfi.

m.l (-fayaal, m.l/dh) Degaxaar.

-ha: (magac, lab, keli) bir la ballaadhiyo oo qori af godan daab looga dhigo oo beeraha lagaga shaqeeyo ciiddana lagu rogo: majarafad daab godan la geliyo. Dh: xagafo, xagaaf.

m.dh (-ooyin, m.l) Bir xalleefsan, godan oo xoolaha shilinta, ragaadka iyo wixi lamida looga guro.

f.g2 (-iyay, -isay) Dheri xagaal ka hoolid.

m.l la-mid: cagaajin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg cagaajin.

m.l la-mid: cagaarin.

-ka: (magac, lab, keli) haan, burcad ka keenid; burcad ka bixin; cagaarin.

m.l la-mid: hadaafin.

-ka: (n) 1. fixing (fiksing); the act of repairing; improvement ~ hagaagin. 2. the act of arranging into a methodical or systematic arrangement

m.l la-mid: hagaajin.

vl. n. putting in order; trim (haircut)

-ka: (magac, lab, keli) eeg hagaajin.

de: putting in order; trim (haircut)

lx: hagaajis

pd: (-ta)

ps: vn2-f

key: hagaajis

m.l la-mid: jaqaafin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoog wax u kabbasho; cantuugo aad ah afka ka buuxi. Maggaabista ha ku saxan. Dh: cantuugo, kabbasho. Li: qudhqudho, hirqasho.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ragaadin.

ragaadis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg ragaadid.

cf: rasto

de: rake, hoe (implement for moving soil)

hm: 1

initial: x

lx: xagaaf

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: xagaaf_1

de: rake, hoe (land ~ soil) Contrast: xagaf

hm: 2

initial: x

lx: xagaaf

pd: (xagaafay)

ps: v1=tr

key: xagaaf_2

Bir af fidsan oo qaro yar ee dhabanna ballaaran iyo gacanqabsi looxa leh oo looga shaqeeyo simidda guud, xanaftiridda, xagaafinta dhoobada qallashay, iltiridda duleellada, karin-gaabadka iyo wixii la xiriira ee ku saabsan simidda dusha salaaxmada darbiyada.

f.g2 (-feeyay, -feysay) Neef xagaafo shilin, ragaad kaga gurid.

m.f.dh eeg xagaali. la-mid: xagaalis.

Transport

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xanaajin.

-ta: (magac, dhedig; keli) eeg xaraarin.

xaraaris-ta: (magac, dhedig, keli) wax caleen ku sumoobay noqosho. Dh: xadhaadhis, xadhaadhid.

-ka: (magac, lab, keli) geed dharkaynka oo kale ah oo caano leh

-ta: (magac, dhedig, keli) xasaajin; xasilin. xasaanad -da: (magac, dhedig, keli) xuquuq gaar ahaaneed oo la siiyo qof masuul sare ah si aar xadgudub loogu geysan isaga iyo hantidiisaba. Xildhibaanku wuxu leeyahay xasaanad oo lama xidhi karo. Dh: xaqdhawr.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maggaabin.

m.l Budaynta xashirka bunka oo kal iyo mooye lagu budeeyo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg wandaafin.

m.l la-mid: xabawarin.

-ta: (magac, dhedig, keli) naq roobaad la doonasho.

(Xadaafiir-ta)

1. Dhul kulul oo qafro ah.

2. Dhib; hawkar.

m.dh (-ro, m.l) Dhib; hawkar.

f. n. hot desert country

xadaafiir [feminine] n. hardship, difficulty; affliction, torment

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul kulul oo qarfe ah. Meel xadaafiir ah ayaan soo marnay. Dh: oommane.

xadaafiir-ta: (magac, dhedig, keli) dhibaato badan; tacabka iyo daalka ay hawshu keento. Lugi iney xadaafiir tahaan soo xaqiiqsadaye. Dh: mashaqo, leelleel.

m.f.dh eeg xagaafee.

-ta: (magac, dhedig, keli) legden uu qof qudhihi laba nin uu la wada qabto oo ay midba dhinac ka galaan. Laba wiil ayuu xagaggelin ku legday. Dh: xagayn.

m.f.dh eeg xagmaal.

-ta: (magac, dhedig, keli) dusha ku qaadid; dhabarka saard.

(Xanbaaris-ta)

Xanbaarid.

(Xagaa-ga)

Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeya guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do.

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

xagaa¹: m.l (-aayo, m.dh) 1. Afarta nur oo sanada midkood; wuxuu u dhexeeyaa guga iyo dayrta; xilliga xagaayadu da'do. la-mid: xagaay.

xagaa²: m.l (-aayo, m.dh) (c.fal.) Loolka dhexe, waa xilliga ku xiga guga, xiddigis ahaanna waxa loo tixgeliyaa inuu ku beegan yahay kubbad badhka min hornaqa xagaaga (21 juun) ilaa caano maallada isle eg ee dayrta (21 sebtember).

Summer

m. n. cool season, the lesser dry season [June - September.]

Xagaa m. n. summer, hot season, time of the southwest monsoon

-ga: (n) summer (sa-mar) Ex: xilliga xagaaga; the summer season

magac loo baxsho wiil dhashay waqti xagaa ah.

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah afarta xilli ee sanadka oo u dhexeeya guga iyo dayrta waana bilaha Juun, Luuliyo, Ogosto iyo Sebteembar.

v. dig up ~ loosen (soil), plow up

de: dig up ~ loosen (soil), plow up Contrast: xagaaf

initial: x

lx: xagaf

pd: (xagfay)

ps: v1=tr

key: xagaf

(Hagas) N Pterocephalus frutescens A.Rich. Dipsacaceae.

m.l la-mid: baafin.

-ka: (magac, lab, keli) oog baafin.

m.l la-mid: caafin.

-ta: (magic, dhedig, keli) qoridaaf ku dhicis; bakooro ku dhicis. Daafis iyo indhaxanuun baan kala imid shirkii.

-ka: (magac, lab, keli) dagaal iyo dirir, faro isa saar. Dh: islayn.

(Faafis-ka)

Faafin.

m.l la-mid: faafin¹.

vl. n. act of spreading, disseminating, publishing, issuing

-ka: (magac, lab, keli) amar, wareegto ama dhanbaal la baahinayo faafin.

faafis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg faafid.

de: act of spreading, disseminating, publishing, issuing

lx: faafis

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: faafis

(Fagaas-ka)

Xakame weyn.

m.l (-syo, m.dh) Bir ama qori la geliyo afka fardaha iyo baqlaha marka la xakamaynayo.

m. n. bridle

-ka: (n) bridle (baraaydhel) ~ xakame

(fal) faras xakame ku xidh. Faraska si fiican u fagaas. Dh: xakamee.

fagaas -ka: (magac, lab, keli) xakame weyn oo gammaanka lagu xidho. Fagaaska ku xidh faraska Dh: xakame.

de: bridle

lx: fagaas

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: fagaas

(Gaabis-ka)

1. Aan orod badan lahayn.

2. Gaabin.

m.l 1. G. ah: socod yaraan. 2. la-mid: gaabin.

m.l 1. G. ah: socod yaraan. 2. la-mid: gaabin.

m. n. one who cannot run fast

gaabis vl. n. act of shortening

(fal) «soo ~» war ama cashir soo ururi, soo yaree oo inta nuxurka ah ama dulucda iyo ujeeddada ah ka soo qaad. Dh: koob.

gaabis -ka: (magac, lab, keli) hawl qabashadeeda ka gaabin.

gaabis -ka: (magac, lab, keli) orad ama socod gaabin.

gaabis-ka: (magac, lab, keli) wax dheer in ka jaris, badh ka goys.

gaabis-ka: (magac, lab, keli) wax sare u joogay oo taagnaa, hoos u dhigid.

(Gaacis-ka)

Gaacin.

m.l la-mid: gaacin.

vl. n. resistance to an invasion

de: resistance to an invasion

lx: gaacis

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: gaacis

(Gaadis-ta)

Gaadid.

m.l la-mid: gaadid.

vl. n. ambushing

-ta: (n) the act of ambushing; ambush (aam buush); waylaying (weey leeying)', bushwhacking (bush waaking) ~ gaadmo, gaadniin, gaatin

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, si kadis ah u qabasho ama wax u yeelid; u gabbasho.

de: ambushing

lx: gaadis

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: gaadis

m.f.dh eeg gaaf².

-da: (magac, dhedig, keli) aroos u xafladayn; aroos gaaf u samayn.

m.l (-syo, m.dh) (xisaab) Urur tirooyin ah ama baro ah oo ku yaalla habdhis kulan oo qeexaya dhammaan qiimayaasha u dhexeeya laba bar dhammaad. Haddii labada bar dhammaad ay jiraan g.ka waa gaalin oodan, haddii an ku jirinna waa g. furan.

m.l (-syo, m.dh) (xisaab) Urur tirooyin ah ama baro ah oo ku yaalla habdhis kulan oo qeexaya dhammaan qiimayaasha u dhexeeya laba bar dhammaad. Haddii labada bar dhammaad ay jiraan g.ka waa gaalin oodan, haddii an ku jirinna waa g. furan.

Interval