xag — Macnaha & Turjumaada

1

1. (Xag-ga) Doc; dhinac; gees; barbar.

2

2. (Xag-ta) a) (candhada xoolaha) horaad iyo danbeed isku dhinac ah. b) (legdan, ...) sida qof la legdama haya qof ka xoog yar oo xag u deyna haya: gacan keliya kula legdama haya.

waa la naqliyay ✓

1

xag¹: m.l Dhan; jaho; dhinac; gees.

2

xag²: m.dh Candhada xoolaha horaad iyo danbeed isku dhinac ah.

3

xag³: f.g1 (-gay, -gtay) Ciddiyaha, ilkaha iyo wixi lamida cid wax ku yeelid (xagasho). la-mid: xago.

waa la naqliyay ✓

1

xag¹: m.l Dhan; jaho; dhinac; gees.

2

xag²: f.g1 (-gay, -gtay) Ciddiyaha, ilkaha iyo wixi lamida cid wax ku yeelid (xagasho). m.f.dh, xagid. la-mid: xago.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. side, direction, part, field, area; where? [in questions.]

2

xag [feminine] n. the two teats on the same side of the udder

3

xag v. scratch (with fingernails); gnaw (with teeth)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (adj) used to indicate a direction; to (tu) —xagga dambe: backward (baak-waadh) xagga hore: (adj) forward (foor-woodh); onward (on-waardh)

2

xag -ay / tay: (v) [with proposition ku] make a scratch (iska-raaj) or mark on a surface ~ xoq, xago

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciddi ama wax ke oon af badan lahayn oo saawir ah ku xarruufo oo ku jeex. Ciddi ku xag ha ooyee. Dh: xarruuf, xago.

2

xag: (fal) weel waxa gunta kaga jira ciddi ama wax kale oo adag kaga xaquuq. Distida fujiska ka xag. Dh: xaquuq.

3

xag -ga: (magac, lab, keli) dhan; barbar, dhinacyada uu wax leeyahay midkood. Dh: dhan, barbar, dhinac, baal.

waa la naqliyay ✓

1

Aaway?

2

Xaggee buu (ama bay) jiraa (ama jirtaa?); Meeyey? Meeday? (ama away?).

waa la naqliyay ✓

1

(Ajar-ka)

2

1. (-) Samafalka abaalgudkiisa xagga Ilaah laga helo.

3

2. Ajarid

waa la naqliyay ✓

1

(Bahaldila-ha)

2

Nin qolo ama col wada oo ugu horreeya xagga geesinnimada iyo dagaalka; halaqdile.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakayla-ha)

2

Jaad nafleyda dhirta xagata ka mid ah oo aad u dheereeya; wuxuu lee yahay dhego dheerdheer, dhogor jilicsan, af bushinta kore ka faruuran, dabo gaaban, iyo lugo xoog badan oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Baraxuma-ha)

2

Libaax-badeed, kalluunka xagga xeebta u soo erya (ama barixume).

waa la naqliyay ✓

1

(Baxri-da)

2

1. (wadar) Badda ka xoojiya.

3

2. Dabayl xagga badda ka timaadda.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidixeyn-ta)

2

Xagga bidixda xigid; bidix ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Birriyad-da)

2

Dabayl xagga birriga ka timaadda oo xagga badda u socota.

waa la naqliyay ✓

*(xiddigo) meereyaasha qorraxda (sayaariinta) kan ugu danbeeya oo ugu fog, haddii xagga qorraxda laga eego; wuxuu qorraxda u jiraa 6000 (lix kun) oo malyuun oo km., meelahaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Burur-ka)

2

1. a) Kolka cayaarta loo dhaco, sida la noqdo, b) (xagga diinta) jidbo.

3

2. Burbur; jajab.

waa la naqliyay ✓

1

(Buur-ka, Buur-ta)

2

Dhul kooban oo kor iyo xagga cirka aad ugu dheeraada oo badanaa madax fiiqan leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Caanaqub-ta)

2

Bahal bahallada dhir xagashada ku nool kamid ah; ma ay dheerayso oogadeedana waxaa ku rogan duf dheer iyo qodxo dheerdheer oo badan oo mardimo leh; yaadaddo; kashiito; dhiddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caari-da)

2

(bad; kd.) dib u noqosho; xagga xeebta ka durkid; (ama caarid).

waa la naqliyay ✓

1

(Caaryid-da)

2

1. (bad) dib u noqosho; xagga xeebta ka durkid.

3

2. (ku caaryid) Meel xeeb ah baddu geyn, ku tufid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadceedsasha-da)

2

1. (galab) xagga cadceeddu jirto aadid; xagga galbeed u socosho.

3

2. Diinta ka bixid; riddoobid; gaaloobid; kufriyid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Calaf-ka) Dheef xag Ilaah ka qoran: risiq; sed.

2

2. (Calaf-ta) Kab xun; jaqaaf; jaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Casaba-da)

2

Dad xagga dhalashada isu dhow, is xiga, wada dhashay; xigto; xigaalo; qaraabo; sokeeye.

waa la naqliyay ✓

1

(Cirtaallayn-ta)

2

Xagga cirka u ganid; kor u ridid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cirtaalla-da)

2

(waran, gamuun, gantaal, kd.) riddo kor loo rido; xagga cirka loo gano.

waa la naqliyay ✓

1

(Cur-ta)

2

Carjawda qulaanqulyaha oo xagga dibadda u soo taagan (siiba ragga) oo xargaha codku ku jiraan; halcun.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oo aan lagu dhuuman karin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Ilkaha ama ciddiyaha wax nabar yar ku gaarsiin. 2. Wax yar oo meel ku dheggan ilkaha ama ciddiyaha kaga fuqsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Ilkaha ama ciddiyaha wax nabar yar ku gaarsiin. 2. Wax yar oo meel ku dheggan ilkaha ama ciddiyaha kaga fuqsasho. m.f.dh, xagasho.

waa la naqliyay ✓

v. scratch, abrade; scrape with the front teeth

waa la naqliyay ✓

-xagtay / xagatay: (v) scratch (iska-raaj) or mark on a surface

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ilkaha hore afkooda ama ciddiyaha faraha xoog wax aad ugu xoq oo ku sarsar. Distida fujiska ka xago.

2

xago: (fal) ciddiyaha wax ku xarruufo. Wejiga ka xago ha ku daayee. Dh: xangaruufo.

3

xago: (fal) ciddiyaha ku xarruufo. Wejiga ka xago oo dhiig ka yaaci.

4

xago -da: (magac, dhedig, keli) ciyaar is leged ama is xambaarayn ah oo qof dhan keliya lagula legdamo. Dh: gelin, xagayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratch, abrade; scrape with the front teeth

2

initial: x

3

lx: xago

4

nt: xagasho (/da) [vn-f]

5

pd: (xagtay)

6

ps: v3b=tr

7

key: xago

waa la naqliyay ✓

1

(Ag-ta)

2

Meel ku dhow ama u dhow; aan ka fogeyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) Meel inta u dhow ama hareerka kaga xeeran.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) Meel inta u dhow ama hareerka kaga xeeran. Tusaale: Qalinka iyo buugga is agdhig.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. (adj.): nearness, proximity; near, close

waa la naqliyay ✓

-ta: (adv) [with possessive pronouns] near (niyar); close (kaloows). Ex: guriga agtiisa; near the house, agtayda keen; bring closer to me

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel qof ku dhow; meel aan qofka ka durugsanayn; aan ka fogayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: nearness, proximity; [atr.] near, close Used with possessive pronouns

2

lx: ag

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f-loc

5

xe: near the market

6

xv: suuqa agtiisa

7

key: ag

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhul ballaaran oo meel la yaqaano ku fadhiyo. Tusaale: “Aagga Ceelbuur waxaa laga helaa dhagax jilicsan oo burjikooyinka laga qoro”.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhul ballaaran oo meel la yaqaano ku fadhiyo. Tusaale "Aagga Ceelbuur waxaa laga helaa dhagax jilicsan oo burjikooyinka laga qoro".

waa la naqliyay ✓

Range

waa la naqliyay ✓

m. n. surroundings, neighborhood, environs

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. area (ee-riya); a region. Ex: aagga beeraha; the farming area. Aagga Xamar; the Xamar area. 2. nearby araes ~ u dhaw.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhul xadaysan oo dhinac marsan. Aaggaa hore ayuu roob jiraa. Dh: deegaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: surroundings, neighborhood, environs

2

lx: aag

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m

5

key: aag

waa la naqliyay ✓

/baag/bags;(n) 1. boorso; shandad. e.g. He opened his bag and took out a black suit.(n) 2. bac. e.g. I bought two bags of candies.

waa la naqliyay ✓

/baag/ (n) tiif (boorsy), hashing, araar.

waa la naqliyay ✓

n., joonyad, -di; bag made of skins, hashin, -ti, jirab, -ki, oxli, -gi; bag of dates, min, -ki, goosarad, -di; half a bag of dates, min gohi; (purse) kiish, -ki; long bag used to go into the country, madad, -ki; (of cows, udder) candho, -adi.

waa la naqliyay ✓

1

(Cag-ta)

2

Lugta dadka iyo nafleyda kale qaarkeed, inta canqawga ka hoosaysa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) 1. Canqawga inta ka hooseysa ee lugta dadka ama nafleyda qaarkeed. 2. (fk) C.ta/c.aha: imminka; hadda.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) 1. Canqawga inta ka hooseysa ee lugta dadka ama nafleyda qaarkeed. 2. (fk) C.ta/c.aha: imminka; hadda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. foot; feet

2

cag [feminine] n. now, at present

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) foot (fuut) —caga cad: (adj) barefoot (beer-fuut)

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) magta dhiiga lagu baxsho, magac guud oo loo yaqaan geela lagu bixiyo dhagarka.

2

cag -ta: (magac, dhedig, keli) lugta qofka inteeda kabta lagu xidho ama inta canqawga ka hoosaysa.

waa la naqliyay ✓

قدم

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Cid dhibaato aysan filayn gaarsiin ama ka dhaadhicin wax aan jirin; dhagrid; khatalid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Cid dhibaato aysan filayn gaarsiin ama ka dhaadhicin wax aan jirin; dhagrid; khatalid. m.f.dh, dagid.

waa la naqliyay ✓

v. deceive, cheat; ambush

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. cheat (jiit)-, deceive (di-ziiv) ~ khiyaan, hod. 2. come down to the ground ~ soo dag

waa la naqliyay ✓

(fal) isagoon iska kaa fileyn khayaamee. Dh: khatal; mardabay; khiyaamee; dhagar mar i dage ale ha dago.

waa la naqliyay ✓

1

de: deceive, cheat; ambush

2

lx: dag

3

pd: (dagay)

4

ps: v1=

5

syn: hod, khatal

6

key: dag

waa la naqliyay ✓

1

fag¹: m.dh.sh.r F. dheh: orod!

2

fag²: f.g1 (-gay, -gtay) Dhul si aan dheereyn u qodid.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r F. dheh: orod!

waa la naqliyay ✓

v. dig, dig up

waa la naqliyay ✓

/faag/ (n) 1. khaniis (n) 2. sigaar.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (n) dig (dhig); unearth (aneerth); excavate (ekiska-vaayt) ~ qod, faag

waa la naqliyay ✓

1

(fal) miiqmiiq u saarsaar oo rif. Dh: rif, fadhqi.

2

fag: (fal) si tamar la'aan ah dhulka u qod. Fag geedka hoostiisa oo biyo ku shub. Dh: faq, fadh, far. Li: aas.

3

fag: (fal) fag dheh oo orod isa sii daa!

waa la naqliyay ✓

1

de: dig, dig up

2

lx: fag

3

pd: (fagay)

4

ps: v1=

5

key: fag

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (sh.r) cod lagu muujiyo jug xoog leh. 2. G. ah: qof mintid ah oo gacan'adag.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): wax

waa la naqliyay ✓

/gaag/ (n) 1. af-xir, gabal maro ah oo qof afka looga xiro, si uusan u hadlin 2. maad, xifaalo (v) 3. af-xirid, afka ka-gufayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) qof mintid ah oo gacan'adag.

2

gag: (ereycodeed) tusmeeya sanqadha uu sameeyo xadhig go'ay ama qof naxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: wax

2

lx: gag

3

pd: (-ta)

4

ps: n2a-f-mass

5

key: gag

waa la naqliyay ✓

v.tr., af duub; gagging, n., af duub, -ki.

waa la naqliyay ✓

e.d Cod lagu isticmaalo in dameer socodsiiyo; yalla!

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Qof indho la' hoggaamin.

waa la naqliyay ✓

hąg: f.g1 (-gay, -gtay) Qof indho la' hoggaamin. m.f.dh, hagid.

waa la naqliyay ✓

v. guide a blind person, lead the blind

waa la naqliyay ✓

/haag/ (n) naag qumanyo ah.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) show the way by leading, directing, or advising; guide (gaaydh)

waa la naqliyay ✓

1

(ereydhawaaq) lagu joojiyo dameeraha soconaya. Li: kir.

2

hag: (fal) qof indhala' usha u qabo oo horkac. Dh: hoggaami.

3

hag: (fal) cid meel aanay garanayn horsoco oo tus. Dadka dalxiiska ah hag. Dh: horsoco.

waa la naqliyay ✓

1

de: guide a blind person, lead the blind

2

lx: hag

3

pd: (hagay)

4

ps: v1=

5

key: hag

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dameer, joogso oo istaag. Dameero jag waa u wada dhega taagaan. Dh: bes, joogso, istaag. Li: jac, kir, kac.

2

jag: (fal) qodax muddideed; qodaxi ha ku turuqdo. Dh: jurduq, juq, nab.

waa la naqliyay ✓

v. freeze; congeal

waa la naqliyay ✓

1

de: freeze; congeal

2

lx: kag

3

pd: (kagay)

4

ps: v1=

5

key: kag

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Tiro aan cayinnayn oo ka badan kun. 2. Tiro dhan boqol kun. 3. Kun malyuun; bilyan. 4. la-mid: laag².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Tiro aan cayinnayn oo ka badan kun. 2. Tiro dhan boqol kun. 3. Kun malyuun; bilyan. 4. la-mid: laag.

waa la naqliyay ✓

Dibdhac

waa la naqliyay ✓

/laag/ (v) ka gaabin (aayar u socosho).

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) sakaarka ama bogga. Labajir waa lag iyo badhi. Dh: leg, sakaar.

2

lag -ga: (magac, lab, keli) tiro badan oo aan sheegeyn mid sugane, tilmaamaysa wixii kun ka badan. Kumanyaal lag wada duub cad buu keenay beerdhiga'e.

waa la naqliyay ✓

vi., (stay behind) dambee, raag.

waa la naqliyay ✓

1

(Mag-ta)

2

Qiimaha dhiigga; qofka gardarro lagu dilo, xoolaha laga bixiyo; diyo.

waa la naqliyay ✓

1

mag¹: m.dh (-go, m.l) Diyo.

2

mag²: f.g1 (-gay, -gtay) Khasaaro cid loo geystay qiimaheeda bixin. 2. Diyo bixin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) Diyo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. blood-money, compensation payment for killing someone

2

mag v. pay the blood price, pay money as compensation for killing

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) compensation (kom-panseeyshin); blood money (blaadh mani); restitution (resta-tuushin); reparation (ra pareey-shin); indemnity (indhamanti) ~ magdhaw, diyo

2

u magdhaw -bay / -day: (v) pay compensation, blood money or restitution

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hanti ka bixi dhib ad geysati. Waad na dishee walaalkayoow na mag.

2

mag -ta: (magac, dhedig, keli) maal laga bixiyo qoon ama qudh baxdey; hanti laga bixiyo dhimasho ama dhaawac qof la gaadhsiiyo. Dh: dhiig, diyo, magdhaw.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gaa, -gayd) la-mid: neg.

waa la naqliyay ✓