xadhaadh — Macnaha & Turjumaada

1

(fal) cunto ama caleen iyo wixii la mid ah ku sumaw. Dh: xadhaadh.

2

xadhaadh: (tilmaame) wax aan macaanayn ah.

3

xadhaadh -ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn sida ka dacarta iyo dawooyinka badhkood ay leeyihiin. Dh: kharaar, khadhaadh, xaraar, qadhaadh, qaraar

4

xadhaadh -ka: (magac, lab, keli) sumow lagu sumoobo caleen midho ama wax kale oo la cuno. Dh: sumow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof sumoobay ama bahali qaniintay dawo sii. Dh: balaladi, xaraari.

2

xadhaadhi: (fal) sumayn aan lagu dhiman ku samee.

waa la naqliyay ✓

v. be happy, prosper

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) prosper (paroos per); flourish (faloorish); do well; be fortunate or successful

waa la naqliyay ✓

(fal) wax nafta farxad iyo raynrayn geliya hel; raaxo iyo barwaaqo guud iyo tu hoose ba ku jir. Dh: baraar, liibaan, barwaaqow.

waa la naqliyay ✓

1

de: be happy, prosper

2

lx: badhaadh

3

pd: (badhaadhay)

4

ps: v1=

5

key: badhaadh

waa la naqliyay ✓

[adjective] bitter (taste)

waa la naqliyay ✓

amer.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) bitter (bit'ar); sour (saawer) taste ~ qaraar, kharaar

2

qadhaadh -ka: (n) 1. resolution (reza-lu-shin); decision (di-zi-shin). 2. decree (dik-rii); order (oor-dher) ~ qaraar; go'aan

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) macaanayn oo dhadhan naftu diiddo leh. Dogonkii arladan noogu yimid dacar qadhaadh leefye. Li: macaan.

2

qadhaadh -ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn oo sida dacarta ah. Waxan ahay qa dhaadh iyo macaan meel ku wada yaalle. Dh: khadhaadh, qaraar, mur. Li: macaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: qaraar {N}

2

de: bitter (taste)

3

lx: qadhaadh

4

pd: (qadhaadhaa)

5

ps: adj-m

6

key: qadhaadh

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof bahali qaniintay ama sumoobay wax xadhaadhka bi'iya siin.

waa la naqliyay ✓

naanays loo baxsho nin xadhaadh oo camalxun ama xilli colaadeed dhashay.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil xilliguu dhashay cadawga reerkoogu jabay ama la rajaynayo inuu noqodo geesi xadhaadh.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geed ka mid ah geedaha xadhaadh oo abaarmakaraan ah.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) biyaha kuraha ah ee qadhaadh. Badawlaho ninkii cabbaa saw ku dacarbixi maayo. Dh: qaraar, kharaar, xadhaadh.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax sumoobay dawee. Dh: xadhaadhi, balalotir. Li: balalee, sumee.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aad u qadhaadh. Dh: xadhaadh. Li: macaan, malab.

2

dacar-ta: (magac, dhedig, keli) geed gaaban oo leh dhego kala sarsarreeya oo waaweyn. Dheecaanka ka baxa dhegihiisu waa qadhaadh, daawo ahaanna waa loo isticmaalaa.

3

dacar -ta: (magac, dhedig, keli) cillad xanuun ah oo ku dhacda caloosha, qushka caloolsha ku jira ee layska dacarbixiyo. Rag damac iyo dacari kama dhammaato. Dh: qaras.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qadhaadh ka dhigid. Dh: qadhaadhayn, khadhaadhayn, xadhaadhayn. Li: macaanayn, sonkarayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaraar oo aan dhuunta mari karin uga dhig, dacar ku dar. Haantii sidii godayska looga wadey bay caanihii dacaraysay. Dh: dacaray, qadhaadhee, xadhaadhee. Li: macaanee, sonkoree, malabee.

2

dacaree: (fal) cid kale, wax u diid. Uga dacaree inuu goolka dhaliyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nagaadh yar oo dhula kasoobaxa oo aan qodax lahayn oo geelu jecelyahay. Jillabkii xadhaadhaa ninkaan ugu xajiimoo day.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhaadh oo cunto ama caleen ku sumaw. Jaadka ku xaraar. Dh: xadhaadh.

2

xaraar: (fal) jaad bun, shaah ama wax la mid ah u hamuun oo u baaho; xaraaro ha ku hesho oo cas iyo hamaahsi badan yeelo. Bunka u xaraar.

3

xaraar-ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn oo dacarta iyo dawooyinka badhkood ay leeyihiin. Bunka xaraar ayaan fuudi kari waayay Dh: qaraar, kharaar, qadhaadh, xadhaadh.

4

xaraar-ka: (magac, lab, keli) sumaw ama balalood lagu sumoobo oo lagu xadhaadho cunto ama caleen la cuno. Caano ama sharaab badan oo la cabbaa xaraarka way khafiifiyaan. Dh: xadhaadh.

5

xaraar -ta: (magac, dhedig, keli) jar aad u dheer oo in la fuulaa adag tahay. Xaraar daayeer xoolo ma daaqaan. Dh: jar, qaw.

6

xaraar-ta: (magac, dhodig, keli) ciid cad oo dhagax nuuradeed ah oo raggu madaxa marsadaan. Dh: darro, malaas.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) khadhaadh ka dhig. Bunka adkee oo xaraari. Dh: qadhaadhee.

2

xaraari: (fal) wax sumaysan dawo sunta ka fadhaxda sii. Dh: balalatir, xadhaadhi.

3

xaraari: (fal) cunto lagu xadhaadho sii oo wax balalooday ka dhig. Dh: xadhaadhi.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) shaah, bun, Jaad, sigaar iyo wax la mid ah u baahasho oo caajis iyo hamaahsi badan yeelasho. Dh: hamuumid.

2

xaraarid -da: (magac, dhedig, keli) wax xadhaadhay oo balalooday noqosho. Dh: xadhaadhid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto uu ku xadhaadho siin. Dh: xadhaadhin.

2

xaraarin -ta: (magac, dhedig, keli) khadhaadh ka dhigid. Dh: xaraaris.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig; keli) eeg xaraarin.

2

xaraaris-ta: (magac, dhedig, keli) wax caleen ku sumoobay noqosho. Dh: xadhaadhis, xadhaadhid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qadhaadh noqo; wax dhadhankiisu xadhaadh yahay noqo. Sida dacarta u xaraarow: Dh: kharaarow.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) barwaaqo iyo liibaan. Badhaadhe iyo baahila'aan ku noolaw. Dh: baraare, guul, barwaaqo, farxad, ladnaan, raynrayn, sareedo, liibaan. Li: basanbaas, luufluuf, saxariir, saranseer.

2

badhaadhe -ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah khudaarta dheriga lagu daro oo ah budhuq dhulka hoostiisa ku samaysanta oo buurbuurn.

waa la naqliyay ✓

(fal) barwaaqo iyo liibaan gaadhsii. Badhaadhi Allahayow maatida baradu ka xumataay. Dh: baraari, barwaaqee.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg badhaadhe.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhadhan la kahdo oo aan macaaneyn. Dh: xaraar, qaraar, kharaar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kala hadal; si cabsiyi ku jirto u hantaatac. Dh: wataatac.

2

wadhaadhi -ga: (magac, lab, keli) hadal is dhec yaac ah oo uu ku hadaaqo qof cabsanaya ama argagaxsani. Wadhaadhiga jooji oo calool adkaw.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) korka wax kaga tol, wax korka ka saar. Qardhaasta ku dahaadh idiin. Dh: dahaar, jaxaas, duhaar.

2

dahaadh -ka: (magac, lab, keli) wax, wax korka lagaga daboolo oo lagu rogo. Dh: dahaar, duhaadh.

3

dahaadh -ka: (magac, lab, keli) xuub yar oo wax uu ka sokeeyo oo aan si wanaagsan u qarinayn.

waa la naqliyay ✓

Spurs

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo aad lahayn xoog ku kaxays. Xabaadh geeliisa ninka kaagii qaaday. Dh: dhac booji.

2

xabaadh: -ka: (magac, lab, keli) geela oo loo kee meel baad iyo biyo leh. Dh: xergeyn, xerrin.

waa la naqliyay ✓

m. n. blacksmith; welder

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: tumaal

3

de: blacksmith; welder

4

initial: x

5

lx: xaddaad

6

pd: (-ka)

7

ps: n2a-m

8

key: xaddaad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel dhulka ah, qod oo haddana qod.

2

fadhfadh: fadhfadh! (ereycodeed) lagu tusmeeyo shangadha uu bixiyo dherigu kolka wax lagu karinayo gaar ahaan shuurada iyo wixii la mid ah. Dh: kadhkadh.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya gaadhi waddo raf ah maraya ama wax la kala gooyay, hal mar shanqadha ka yeedha. Dh: dhacdhac, dhararac.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aad u kibir. Waad dheregte madhmadh ha is odhan.

2

madhmadh -ka: (magac, lab, keli) isqaadqaad iyo kibir xaddhaaf ah. Kibir iyo madhmadh ayaad dadka ku doonatay. Dh: kibir.

3

madhmadh -ka: (magac, lab, keli) mataatakh iyo qudhun maqaarka ku dhaca. Ani makaankay waa miscirir, iyo maqaar nirigoo madhmadhay, ee mayaayada soo madaw, way ninkii meelloow ka roor. Dh: qudhun.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhaxan ama xanuun la gariir. Qadhqadh oo ilkaha isla dhac haddaad bustaha huwan weydo. Dh: gariir, dhaxmoo.

2

qadhqadh -a: (magac, dhedig, keli) codka awrtu kolka la rarayo ay ku qayliyaan. Awrkii qadhqadh ayuu leeyahay Dh: cabaad.

3

qadhqadh-ka: (magac, lab, keli) xanuun gariir iyo dubaaxin ah oo inta badan ku dhaca Afka, gacmaha iyo lugaha. Qadhqadhtida lama daweeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo codka shuuradu marka ay karsamayso. Wadhwadha shuurada dhegayso. Dh: takhtakh.

2

wadhwadh-a: (magac, lab, keli) hadal aan murtid lahayn la iska qaylqaylyo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geel meel baad iyo biyo leh u kexee.

2

xabbaadh: (fal) dhac oo xoolo dad leeyihiin xoog ku kaxayso. Xabbaadh geeliisa ninka kaagii qaaday Dh: dhac, booji.

3

xabbaadh -a: (magac, dhedig keli) qayb xoolo ah. Dh: xabbaar.

4

xabbaadh -ka: (magac, lab, keli) dhac ama boojin xoolo dad leeyihiin la dhaco oo xoog lagu kaxayso. Dh: dhac, boojimo.

5

xabbaadh -ka: (magac, lab, keli) geela oo loo kexeeyo meel baad iyo biyo leh. Dh: xer.

6

xabbaadh -ka: (magac, lab, keli) nooc fardaha ka mid ah oo ciyaarsiiska iyo rabbaynta ku fiican. Xabbaadh ayaa dabaaldegii ka soo qayb galay oo si fiican loo jecleystay. Dh: xabaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Xashaash-ka)

2

Xarrago; mardaaddi; shoob.

waa la naqliyay ✓

1

xashaash¹: m.l Xarrago; mardaaddi; shoob. la-mid: xarshaash¹.

2

xashaash²: f.mg1 (-shay, -shtay) Dhar cusub ama qurxoon xirasho. la-mid: xarshaash².

waa la naqliyay ✓

1

xashaash¹: m.l Xarrago; mardaaddi; shoob. la-mid: xarshaash.

2

xashaash²: f.mg1 (-shay, -shtay) Dhar cusub ama qurxoon xirasho. m.f.dh, xashaashid. la-mid: xarshaash.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): elegance; elegant

2

xashaash v. be elegant, dress elegantly

waa la naqliyay ✓

(Hashash) N Enicostema axillare Lam. Gentianaceae.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) have a graceful style; be elegant (ela-ganti); show style ~ xarragood

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xarrago.

waa la naqliyay ✓

(fal) barwaaqo ka dhig oo liibaan u horseed. Allahayoow dalka noo badhaadhay. Dh: badhaadhee, baraaree, barwaagee.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg badhaadhay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) liibaan helid; farxad iyo raynrayn ku jirtid. Dad iyo duunyo ba badhaadhid Allow na gaadhsii. Dh: baraarid, lii, barwaaqoobid, rayrayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) liibaan gaadhsiin; barwaaqo iyo ladnaansho gaadhsiin. Badhaadhin ma helo ninkii caasiyee beenshay Nebigiiye. Dh: baraarin, barwaaqayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqoobid oo liibaanid. Dh: badhaadhid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) barwaaqo iyo raaxo ku noolow.

2

badhaadhow -ga: (magic, lab, keli) barwaaqo iyo nabad ku maashoobid; badhaadhe iyo bashbash la kulmid. Dh: barwaaqaw.

waa la naqliyay ✓

(fal) baadhbaadh is daba joog ah; dhulka god gaaban ka qodqodid. Aad u faadhfaadh meesha intaanad ka tagin. Dh: faarfaar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg fadhaanfadh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tag oo ku noqnoqo; kolba mid gaadh; labo meelood ka dhexee.

2

gaadhgaadh -ka: (magac, lab, keli) meel ama cid ku noqnoqosho; u tegtegid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hantaatac; calaacal; nuunaas.

2

hadhaadhac -a: (magac, lab, keli) hantaataca; calaacalka iyo nuunaaska.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooluhu dhaqdhaqaaq uu sameeyo oo uu carrabka soo saaro ubucduna ay highiglayso kulaylka cimilada daraaddii. Dh: hadhhadhyo, haraaryo, hiraanhir.

waa la naqliyay ✓

(fal) qadhaadh ka dhig. Bunka aad u qadhaadhee. Dh: qaraaree, khadhaadhee. Li: macaanee.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) xamaarato u eg mulaca oo kora guriga halka sare oo dadka badhkii aaminsan yahay inu wax ka dhex cuno. Dh: malaw.

2

xaydhaxade -ha: (magac, lab, keli) daawe kimista lagu dubo oo dhagax ah. Dh: dhagaxkimiseed.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dad, xoolo ama wax kale oo si aan habaysnayn u fadhiya meelo isku dhowdhow.

waa la naqliyay ✓

m.l (-shyo, m.dh) Barbaro waaweyn, cad cad oo lo'du garbaha iyo wejiga ku yeelato.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) barbaro waaweyn, cad cad oo lo'du garbaha iyo wejiga ku yeelato.

waa la naqliyay ✓

(fal) wixii yaalba dhammee oo faaruqi. Tukaanka xandhadhi oo leexee.

waa la naqliyay ✓

1

xarshaash¹: m.l la-mid: xashaash.

2

xarshaash²: f.mg1 (-shay, -shtay) la-mid: xashaash².

waa la naqliyay ✓

v. dress someone elegantly

waa la naqliyay ✓

1

a: xarshaashi

2

de: dress s.o. elegantly

3

initial: x

4

lx: xashaashi

5

pd: (xashaashiyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: xashaashi

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) liibaan siin; barwaaqo ka dhigid. Badhaadhaynta Eebbaa hayoo kana baryaynnaaye. Dh: baraarayn, badhaadhays, baraarays, barwaaqayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg badhaadhayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg fadh.

2

fadhaanfadh -ka: (magac, lab, keli) xayawaan yar oo caanaleyda ka mid oo aan dhogor lahayn, dhulka na godad ka qodqota si uu ugu noolaado. Waa bahal yar oo leh indho iyo dhego aad u yaryar oo aan ishu si sahlan ku qaban karin. Waxa kale oo uu leeyahay labo cagood oo hore oo seefo la moodo, gafuur yuuban oo ka jiirka u eg. Waxa uu cunaa cayayaanka ugu dhaca godadka uu qoto. Dh: fadhanfadh, fajanfaj.

waa la naqliyay ✓

(fal) kulayl daraaddii, harraad la lulan adiga oo carrabka soo saaraya oo ruxmaya, meel hadh ahna doonaya inaad fadhiisato.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) eeg wadhaawadhaa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) socod waaxwaaxsi ah oo tartarrada la kala fogeeyo sidii wax gudaha dhawraya. Dh: waadhwaadhsi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ku sugnaanshaha ama noqoshada xaalad iyo waaye.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaad-ka)

2

Meesha kubku u yaryar yahay oo canqawga ka sarraysa.

waa la naqliyay ✓

1

dhaad¹: m.l (-dad, m.l) Meesha kubku u yaryahay ee canqawga ka sarraysa.

2

dhaad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Neef qoob ka xirid si aanu u cararin. 2. Dheri, xeero, burjiko iyo wixi lamida tolid. 3. Wax fahmid ama garasho (cid). la-mid: dhaag.

waa la naqliyay ✓

1

dhaad¹: m.l (-dad, m.l) Meesha kubku u yaryahay ee canqawga ka sarraysa.

2

dhaad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Neef qoob ka xirid si aanu u cararin. 2. Dheri, xeero, burjiko iyo wixi lamida tolid. 3. Wax fahmid ama garasho (cid). m.f.dh, dhaadid. la-mid: dhaag.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. part of the leg just above the ankle

2

dhaad v. tie by the leg

3

dhaad v. notice, be aware of, know

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax si wanaagsan ugu fiirso oo aad u eeg. Alaabta aad u dhaad markhaati ayaa laguu qabsane. Dh: fiiri.

2

dhaad: (fal) garo ama asiib arrin. Dh: hel, fahan.

3

dhaad -ka: (magac, lab, keli) addimada, inta kubka iyo kuraanta u dhaxaysa kubka iyo kuraanta. Hasha xadhig ayaa dhaadka lagaga xidhay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) isku dhac oo isku soo urur oo wax qaadhay noqo.

2

dhadh -ka: (magac, lab, keli) isku soo ururidda ay midhaha iyo caleentu yeeshaan kolka ay biyuhu ka baxaan inta ayna engegin. Dh: qaadh.

waa la naqliyay ✓

v. sweep

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) clean with a broom or brush; sweep (swiip) ~ fiiq, xaaq, xaar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) har wixii qashin ama guddaafad yaal oo ka nadiifi meesha. Daaradda xaadh. Dh: xaaq. fiiq, salabee.

2

xaadh: (fal) meel la degayo sallax oo wixii alaab yaal oo dhan ka gur dhagax iyo jabadkana ka wada fogee. Meesha waa la dhisayaaye xaadh.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaar {N}

2

de: sweep

3

initial: x

4

lx: xaadh

5

pd: (xaadhay)

6

ps: v1=

7

key: xaadh

waa la naqliyay ✓

m.l Lacag sanuud ah oo qiimaheedu dhanyahay labaatan senti.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) lacag sanuud ah oo dhan labaatan senti.

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all be ...!

waa la naqliyay ✓

(v) [ singular of ahow] you be... Ex: Haddaad dhul qalaad tagtaan, Islaam ahaada; if you go to a foreign land, be Muslims [don't lose your faith]

waa la naqliyay ✓

1

de: you all be ...!

2

lx: ahaada

3

pd: (ahow)

4

ps: v5a-imp-pl

5

xe: Goodbye [lit: be good; said to a group]

6

xv: Nabad ahaada!

7

key: ahaada

waa la naqliyay ✓

1

v., sg., relative form: that I be / that he become ...

2

ahaado v., sg., opt. form: may I / he be ..., let me / him be ...

waa la naqliyay ✓

1

1. (Cadaad-da) Geed qodxo yaryar oo qarqaroofsan leh oo xabag wanaagsan dhala.

2

2. (Cadaad-ka) Xiddigga lixaha ka danbeeya; galgaal; laxmar.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (cadaad, m.dh) 1. Geed, qodxo yaryar oo qaroofan iyo xabag macaan oo la cuno leh. 2. Xiddigga lixaha ka dambeeya.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (cadaad, m.dh) 1. Geed, qodxo yaryar oo qaroofan iyo xabag macaan oo la cuno leh. 2. Xiddigga lixaha ka dambeeya.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] tree species with thorns, producing resin

2

cadaad pr. n., loc. name of a star near Pleiades

waa la naqliyay ✓

[ADAD, ADAAD, ADED] Acacia hamulosa 12, A. oliveri 30, A. Senegal 121

waa la naqliyay ✓

1

(Adad) All. Som. Acacia senegal (L)Willd. Mimosaceae.

2

S Acacia mellifera (Vahl.) Benth. Mimosaceae.

3

N Acacia circummarginata Chiov. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) geed qodxo c yaryar oo qalqallooca leh oo wax qabsan og. Waxa uu dhalaa xabagta ugu macaan ugu na waxtarka badan.

2

cadaad -ka: (magac, lab, keli) mid xiddigaha ka mid ah oo laxaha ka dambeeya. Dh: galgaal.

waa la naqliyay ✓