xaddaaro

m.dh (-do, m.l) la-mid: xadaarad.

f. n. civilization

-da: (n) civilization (sivili-zeey-shin) also civilisation ~ ilbaxnimo, xaddaaro

-da: (magac, dhedig, keli) eeg xadaarad.

bw: Arabic

de: civilization Alt sp: xadaarad

initial: x

lx: xaddaarad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: xaddaarad

(Faddara-da)

Aan nadiif ahayn oo naftu kahato; uskag iyo dhusuq badan; faddaaddo; najaaso; wasakh.

m.dh.kh la-mid: faddare.

f. n., [abstract] dirtiness

-faddarada: (n) dirty or foul matter; filth (filth); pollution (puluu-shin)

-da: (magac, dhedig, keli) eeg faddare.

cf: najaaso

de: dirtiness Opp: nadiif

lx: faddaro

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: faddaro

(fal) badar ama wax kale oo meel lagu kaydinayay, qabaw ha ku gaadho oo caaryayso.

haddaar -ka: (magac, lab, keli) kolka hadhuudhka iyo wixii la mid ah, ay biyo, ugu galaan halkii uu yiilley oo dhadhankiisa iyo dhalankiisaba wax iska beddelaan. Li: amad.

haddaar -ka: (magac, lab, keli) diidanaanta uu qofku wax diido. Dh: nacbaansho, diidmo.

haddaar -ka: (magac, lab, keli) mirqaan halkii la doonayay gaadhin oo caajis isku bedela.

(Iddaara-da)

Urur ama maamul, madaxda u talisa; (ama iddaarad).

f. n. administration, management; appointment as head (of office)

bw: Arabic

de: administration, management; appointment as head (of office)

lx: iddaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: iddaaro

m. n. blacksmith; welder

bw: Arabic

cf: tumaal

de: blacksmith; welder

initial: x

lx: xaddaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: xaddaad

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

v. crawl, creep (on one's belly)

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

de: crawl, creep (on one's belly)

initial: x

lx: xamaaro

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

pd: (xamaartay)

ps: v3b=intr

key: xamaaro

(fal) meel quluul ah ka dhaadhac oohoos uga sisibo. Jarka ka xaraaro. Dh: daadeg.

xaraaro: (fal) meel tiiri ah fano oo kor u fuul. Xaraaro jiirta. Dh: fano, fuul.

xaraaro-da: (magac, dhedig, keli) lulo, caajis iyo hamaahsi madax xanuun la dareemo kolka wax la bartay la joojiyo sida sigaarka, xawsada, jaadka iyo waxyaale kale oo la mid ah. Niyada ayaan jaad ka jaroo xaraaro ima hayso. Dh: hamuun, baahi.

-da: (magac, dhedig, keli) midho shumburada la bah ah oo kuus Kuusan lana cuno inta la karsho. Dh: atar, catar.

(fal) biyaha habab kala duwan u dhexmar ama u dulmar, adiga oo addimada gadaal u dhaqdhaqaajinaya.

m.dh Daruur waqti galabnimo ah biyo yar sii daysay.

m.dh 1. Dhib, luggooyo iyo wixi lamida oo cid loo geysto. 2. Weyddiin badan oo cid aan wax hayn la weyddiiyo. la-mid: haydaarto.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg haydaar.

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku t.: dad badan Alla bari samaysasho. 2. Si wada jir ah wacad u gelid. 3. Sixir furyo samay-sasho. la-mid: tadcaaro, tamcaaro.

-da: (magac, dhedig, keli) neef xoolo ah oo Ilaah dartiis loo qalo. Dh: tadcaar, tamcaar.

f.mg3 (-rtay, -ratay) la-mid: tacdaaro.

(fal) tadcaar qalo; tacdaaro

xambaaro¹: m.dh Dhabar wax ku qaadid, dhabarka wax lagu qaado.

xambaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax dhabarka ku qaadasho. 2. Gabar la guursanayo xoog kula bixid. la-mid: xambaarso.

f. n. throw (in wrestling); heavy fall

xambaaro v. fall heavily, crash down

xambaaro v. carry on one's back ~ shoulder

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Dh: xambaarso, xanbaaro.

xambaaro -da: (magac, dhedig, keli) dhicid ama kufid dhulka laga soo qo'o. Xambaaro ayuu cirkaa maray oo dhulka ku dhacay: Dh: kufid, kuftin.

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Ilmaha xanbaaro waa la kacayaaye. Dh: xambaarso, xambaaro.

xanbaaro -da: (magac, dhedig, keli) kufid dhulka laga soo go'o. Dh: kufid, kuftin.

-da: (magac, dhedig, keli) bagadho yar oo qaadda cantoobo muggeed oo mudho ah; daasadda yar ee qasaaca laga faaruqiyo. Dh: tamaandho.

xanqaaro -da: (magac, dhedig, keli) cantoobo buuxda oo midho ah. Dh: xantoobo, cantoobo.

m.dh Eex; caddaalad xumo.

m.dh Eex; caddaalad xumo.

f. n., [abstract] injustice

-ah: (adj) unjust (anjast); unfair (an-feer); biased (baaysidh) ~ caddaalad daro.

xaqdarro -xaqdarrada: (n) injustice (in-jas-tis); unjust act

-da: (magac, dhedig, keli) dulmi iyo xadqudub cid lagu sameeyo oo xaq wuxuu u lahaa sharcidarro looga horjoogsado. Dh: xadgudub, dulmi, caddaalad darro.

de: injustice

initial: x

lx: xaqdarro

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

key: xaqdarro

f.g3 (-aantay, -aamatay) Wax xaydaan u samaysasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dayr ku wareejiso. Aqalka xaydaamo. Dh: deyro.

v. justify one's actions

de: justify one's actions

lx: cudaddaaro

pd: (cudaddaartay)

ps: v3b=

key: cudaddaaro

f.g3 (-rtay, -ratay) Cid gardarro kula kicid.

v. light several fires for oneself; annoy, provoke, touch someone off (repeatedly)

(fal) caano la lulayo kolba in yar baabacada ku dhiijiso. Haddaad gaajoonaysa dhiisha daardaaro. Dh: daardaarso.

de: light several fires for oneself; [ext.] annoy, provoke, touch s.o. off (repeatedly)

lx: daardaaro

pd: (daardaartay)

ps: v3b=tr

key: daardaaro

f.g3 (-saday, -satay) la-mid: dandaanso.

v. carry something heavy, transport

(fal) ku mamo oo aad u jeclaw.

de: carry s.t. heavy, transport

lx: daddaanso

pd: (daddaansaday)

ps: v3a=tr

see: dandaanso

key: daddaanso

f.g3 (-rtay, -ratay) la-mid: dhardhaaro.

-da: (magacwadareed) marka qoryaha wax lagu karsanayo saddexda dhagax ee la iska horjeediyo ee cuntada lagu karsado.

dhadhaaro: (fal) cunto dabka saaro.

(Faddaadda-da)

Faddaro.

m.dh 1. Wax shaki leh ama aan caqligal ahayn. 2. Dillaac dhaawac caallirasan. 3. Marin laga bixiyey deyr ama qoqob. 4. la-mid: faddaro.

m.dh 1. Wax shaki leh ama aan caqligal ahayn. 2. Dillaac dhaawac caallirasan. 3. Marin laga bixiyey deyr ama qoqob. 4. la-mid: faddaro.

f. n., [abstract] dirtiness

-da: (magac, dhedig, keli) wasakh iyo uskag. Dh: faddaro.

faddaaddo -da: (magac, dhedig, keli) shey wada daldalooshan oo waxtar gaba; wax kharaabsan oo qaansibeel noqda. Sanduuq faddaaddo ah wixii lagu ritaa hadhaw la heli maayo.

faddaaddo-da: (magac, dheddig, keli) wax shaki leh ama aan caqligal ahayn.

faddaaddo -da: (magac, dheddig, keli) dillaac dhaawac caallirasan.

faddaaddo -da: (magac, dheddig, keli) marin laga bixiyey deyr ama qoqob. Dh: faddaro.

a: faddaro

de: dirtiness

lx: faddaaddo

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: faddaaddo

(falkaabe) mar dhoweyto ama hadaayey. Haddaanyo dhawayd ayaan arkay odayga daaradda fadhiya. Dh: haddeerto.

-da: (magac, dhedig keli) hadhuudh iyo wax la mid ah, biyo u galid oo dhadhan iyo urba isbeddelid.

haddaarid -da: (magac, dhedig keli) caajis iyo daal dareemid.

(Haydaarta-da)

1. Eed korka layska saaro; haaraan.

2. Dhibaato rafaad: (ama haydaaro, heydaarto).

m.dh la-mid: haydaaro.

f. n. blame, unjust accusation; grudge

-da: (magac, dhedig, keli) eed dusha la iska saaro. Dh: haaraan, eed.

a: haydaaro ~ heydaaro

de: blame, unjust accusation; grudge

lx: haydaarto

pd: (/da)

ps: n6-f

key: haydaarto

-da: (magac, dhedig, keli) wax xilliga aan la shaqaynayn lagu baashaalo oo la isku maaweeliyo. Riwaayadaha waxan u daawadaa madadaalo ahaan. Dh: maaweelo.

(Xaarxaara-da)

Canaan foolxun.

m.dh Canaan foolxun.

f. n. scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

-xaarxaarada: (n) censure (sen-sher), especially with the use of harsh or abusive language

Rimprovero

Reprimand

(fal) meel qashinka ka harharo oo la nadiifso. Dh: xaadhxaadho, fiiqfiiqo, harharo.

xaarxaaro: (fal) hadal canaan ah dheh oo noqnoqo. In badan xaarxaaro ha cabsadee. Dh: cancanaano.

xaarxaaro -da: (magac, dhedig, keli) canaan lagu noqnoqdo oo foolxun. Dh: cancanaan.

cf: canaan

de: scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

initial: x

lx: xaarxaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xaarxaaro

-da: (magac, dhedig, keli) naqshadayn tolmo qurux badan ah oo galalka furaashyada iyo barkimooyinka lagu sameeyo. Barkimada aan ku danggiigaa xaddaayad qurux san ayay leedahay. Dh: farshaxan, naqshad.

(Xaddanaan-ta)

Wax xaddan ahaan.

f. n., [abstract] completeness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xooggan ahaan. Dh: xoogganaan.

de: completeness

initial: x

lx: xaddanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: xaddanaan

(fal) kuf oo xambaaro dhulka ka soo go'. Xambaaroo carruurtu ha kugu qosleene.

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhabarka ku qaadasho. la-mid: xambaaro.

v. carry on one's back

(fal) taageero la'aan dhabarka u rido; iskaa u xambaaro oo cidna ha taageersan. Hoo qaydka oo ilmaha xambaarso. Dh: xambaaro.

de: carry on one's back

initial: x

lx: xambaarso

nt: xambaarsasho (/da) [vn-f], xambaarsi (ga) [vn-m]

pd: (xambaarsaday)

ps: v3a=tr

key: xambaarso

(fal) kuf oo xanbaaro dhulka ka soo go Xanbaaroo carruurtu ha kugu qosleene.

(Hagagaro) S Tephrosia villosa (L) Pers. Papilionaceae.

(fal) deyro oo miir ama derbi ku wareejiso. Buutada lagu siiyay xayndaabo.

-da: (magac, dhedig, keli) mala xum talo qalloocnaan; xikmad darri. Xikmadara xumaan keenta. Dh: murtidarro, xigmadarro. Li: murti, xikmad.

-ka: (magac, lab, keli) geed carriseed xoolaha iyo ugaadhu ba daaqaan oo udgoon. Waxa uu u kala baxaa, adaarriyaad iyo adaarbiciid. Adaar badan baa ballayga ka dul baxay. Dh: adaadh.

de: thornless medicinal plant with fruit resembling coffee beans

lx: adaar

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: adaar

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax shidasho (dab, nal, raadiyo,telefishan iyo wixi lamida). 2. Qof tartiib u taabasho.

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax shidasho (dab, nal, raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). 2. Qof tartiib u taabasho. m.f.dh, daarasho.

v. graze, touch lightly; light, kindle; provoke, annoy

(fal) dab, nal iyo wixii la mid ah, shido oo iftiin u yeelo. Nalka daaro waa habeene. Dh: shido.

daaro: (fal) caano la lulayo, in yar daarka ka dhiijiso oo hubi inay baxeen.