xad susun

(Hadun) S,C,Og,N Suaeda fruticosa (L) Forsk. Chenopodiaceae.

S, C Suaeda micromeris Brenan. Chenopodiaceae.

N, C Suaeda monoica J.F.Gmel. Chenopodiaceae.

Anomaly

-ka: (n) violation (vaaya-leey-shin)-, breach (biriif); trespass (tarees-pas); transgression (taraanis-garee-shin)

ku xadgudub -ay / tay: (v) 1. violate (vaaya-leeyt)-, trespass (tarees-pas). 2. treat a person or thing wrongfully; mistreat (mis-tiriit)-, abuse (ab-yuus).

Absolute magnitude

(Adduun-ka)

1. Dhulka iyo waxa deggan; ifka lagu nool yahay; duni.

2. Maal; xoolo; hanti; adduunyo.

m.l 1. Dhulka iyo waxa deggan; ifka lagu noolyahay; duni. 2. Hanti badan. la-mid: adduunyo.

m.l 1. Dhulka iyo waxa deggan; ifka lagu noolyahay; duni. 2. Hanti badan. la-mid: adduunyo.

m. n. world, universe

adduun m. n., [collective] wealth, worldly goods

-ka:(n) 1. world (wooldh); earth (eerth); universe (yuniveersi). Ex: adduunka aan ku noolnahay...; the world in which we live... . 2. wealth (weelth); riches (riijaz); affluence (aafulu-wans) ~ adduuyo, xoolo, maal

-ka: (magac, lab, keli) dhulka iyo waxa dul yaalla oo dhan. Adduunka Alle ayaa abuuray.

adduun -ka: (magac, lab, keli) ifkan aynu ku nool nahay. Dh: dunida. Li: aakhiro.

adduun -ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama hantida qof leeyahay. Dh: hanti, maal, xoolo, adduunyo.

مَلَكُوتِ، كَوْنِ، عَالَم دُنْيا

-ta: (magac, dhedig, keli) xubinta ay nooluhu ka saxaroodaan. Dhallaan dheeshaada bartay, dhusun tuu farta kaa gashaa. Dh: futo, kuunto.

-a: (magac, lab, keli) ruux xishood iyo xeerin la'aan ku talaxtegay.

-ka: (magac, lab, keli) baryo farabadan, tuugsi xad dhaaf ah. Dh: baryo, tuugsi, sadaqaysi.

(Hamoon) N Diplolophium somaliensis Verdc. Umbelliferae.

(Xanuun-ka)

1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartey darteed; kaar; dhuuri; halac, laxaw.

2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun¹: m.l 1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartay darteed; kaar; dhuuri; halac; laxaw. 2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Kaar iyo wixi lamida dareemid; xanuun yeelasho.

m. n. pain, ache; disease, illness, ailment

xanuun [inchoative] v. be in pain, hurt, ache

-ka: (n) 1. feeling of physical pain; pain (peeyn); sore (soor); ache (eeyk); pang (paang) ~ kaar, laxaw. 2. illness (iil-nes); disease (disiis); sickness (sik-nes) ~ jirro. Ex: xannuun khatar ah; a serious illness [disease]

Dolore; malattia

Pain; illness

-ka: (magac, lab, keli) laxaw aad u kull oo dubku dareemo kolka wax lagu jiido. Xadhi kooraanku wuu xanuun kulul yahay. Dh: kulayl.

xanuun -ka: (magac, lab, keli) bugtaan lala jifo ama lala jiitamo. Dabayshu waa xanuun la iska tallaalo. Dh: bugtaan, marad, jirro.

وَجَعَ، تَوَجُّع

xaruun¹: m.l Cod xabeeb leh oo hoos loo yiraahdo. la-mid: xuruubban¹, xuruun¹.

xaruun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -umi) Cod xabeeb leh hoos u dhihid. la-mid: xaruumbi, xuruubban², xuruun².

f.g1 (-qay, -qday) Nafley badan hal mar wada layn; baabi'in.

f.g1 (-qay, -qday) Nafley badan hal mar wada layn; baabi'in. m.f.dh, xasuuqid.

v. exterminate, cause the extermination of something; root out

-ay / day: (v) massacre (maasi-kar); slaughter (isloo-tar); annihilate (a-naa-yi-leeyt); exterminate (ekis-ter-mi-neeyt); commit genocide; wholesale murder ~ waijeef, ciribtir

xasuuq -ga: (n) massacre (maasi-kar); carnage (kaar-neeyj); extermination (ekis-ter-mi-neeyshin); genocide (jene-saaydh); wholesale murder ~ warjeef

(fal) aad u laa adoon cidna u aabbayeelayn. Xoolaha wixii cudur la is qabadsiiya qaba oo dhan xasuuq. Dh: dabargoo, gumaad, dhammee.

xasuuq-a: (magac, lab, keli) layn aan loo kala aabayeelin oo caruur iyo cirroolaba la gumaado. Dh: dabargoyn.

de: exterminate, cause the extermination of s.t.; root out

initial: x

lx: xasuuq

nt: xasuuq (a) [vn-m], xasuuqid (da) [vn-f]

pd: (xasuuqay)

ps: v1=tr

key: xasuuq

-ta: (n) memory (me-mori); remembrance (ri-mem-barans); recollection (reka-lek-shin) ~ see [eeg] xusuuso

-ta: (magac, dhedig, keli) dhacda hore oo maanka ku hadha oo mar walba maskaxdu soo celiso. Dh: xusuus. Li: illawsho.

-a: (n) slang (islaang)

(Cadduun-ka)

Dhulka aan dhagaxa lahayn dibirna ahayn ee ciidda jilicsan ah.

m.l Dhul ciiddiisu jilicsantahay, aan boor lahayn oo geedgaab ka baxa.

m.l Dhul ciiddiisu jilicsantahay, aan boor lahayn oo geedgaab ka baxa.

m. n., [collective] soft soil without stones

-ka: (n) land on soft sand ~ opposite of dul]

-ka: (magac, lab, keli) dhul aan dhagax iyo dibir toona lahayn ee ciidda jilicsan ah.

de: soft soil without stones Opp: dhooddi

lx: cadduun

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

key: cadduun

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maansuun.

(fal) casumad u samee. Walaalkaa macsuun. Dh: casuun.

-ta: (magac, dhedig, keli) xabaalguri aad u da'weyn oo dadkii hori sameeyeen. Madduun la faqay ayaa wax taariikhi ah laga soo saaray Dh: xabaalmaguur.

madluun¹: m.l 1. M. ah: qof niyad xun oo aan raalli ahayn. 2. Qof la dulmiyey. 3. la-mid: madluumid.

madluun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) Qof niyad xun oo aan raalli ahayn noqosho.

madluun¹: m.l 1. M. ah: qof niyad xun oo aan raalli ahayn. 2. Qof la dulmiyey.

madluun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) Qof niyad xun oo aan raalli ahayn noqosho. m.f.dh, madluumid.

m. n.; [abs.]: sad ~ depressed person; sadness; displeasure

-ah: (adj) sad (saadh)-, depressed (dipareest); moody (muu-dhi); gloomy (guluumi); glum (ga-laam);

-ka: (magac, lab, keli) nafley dhibaato hayso oo wax tabanaya. Li: farxaan.

madluun -ka: (tilmaame) miskiin aan waxba haysan oo cir iyo dhul meel uu u ciirsado la' cidna garanayn. Dh: miskiin.

bw: Arabic

de: sad ~ depressed person; [abs.] sadness; displeasure

lx: madluun

nt: madluun (madluumay) [v1=inch]

pd: (-ka)

ps: n-m

key: madluun

m.l (-no, m.dh) (juqraafi) Eray ka soo askunmay kelmadda carabiga ah ee “mawsim” macnaheeduna yahay “xilli”, carabta ayaana u isticmaasha dabaylo, xilliyeedka ka dhaca Badda Carbeed, kuwaas oo muddo lix bilood ah ka soo dhaca dhanka koonfurta galbeed (KG), lix biloodna ka soo dhaca dhanka woqooyi bari (WB). Imminka guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha a bannaanka, maxaa yeelay Bariga Aasiya waxay gaaraan ilaa 60 ee woqooyi.

m.l (-no, m.dh) (juqraafi) Erey ka soo askunmay kelmadda carabiga ah ee 'mawsim' macnaheeduna yahay 'xilli', Carabta ayaana u isticmaasha dabaylo, xilliyeedka ka dhaca Badda Carbeed, kuwaas oo muddo lix bilood ah ka soo dhaca dhanka koonfurta galbeed (KG), lix biloodna ka soo dhaca dhanka woqooyi bari (WB). Imminka guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha a bannaanka, maxaa yeelay Bariga Aasiya waxay gaaraan ilaa 60 ee woqooyi.

Monsoon

-ka: (magac, lab, keli) guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha bannaannada.

n. phr., time: sometime or other

num-indef: anyone, one or another

(Qadduun-ta)

Wax aad u fil weyn ama da' hore ka haray.

m.dh (-uumo, m.l) 1. Shey duug ah oo aad u da' weyn oo waayihii hore lagu dhaqmi jirey. 2. Meel qof ama dad ku duuganyihiin; qabri. 3. Seef godan oo daab qori ah leh.

m.dh (-uumo, m.l) 1. Shey duug ah oo aad u da' weyn oo waayihii hore lagu dhaqmi jirey. 2. Meel qof ama dad ku duuganyihiin; qabri. 3. Seef godan oo daab qori ah leh.

f. n. antiquity

-ta: (magac, lab, keli) shey duug ah oo aad u da' weyn oo waayihii hore lagu dhaqmi jirey.

qadduun-ta: (magac, lab, keli) meel qof ama dad ku duuganyihiin; qabri.

qadduun -ta: (magac, lab, keli) seef godan oo daab qori ah leh.

qadduun-ta: (magac, dhedig, keli) waa gooshaan yar oo alwaaxda lagu qoro. Caliyow magaalada qadduun iiga keen.

qadduun -ta: (magac, dhedig, keli) xabaalmaguur aad u da'weyn. Wa: qadduumo.

de: antiquity

lx: qadduun

pd: (-ta Pl: qadduumo (/ha))

ps: n1-f

see: qadiim

key: qadduun

np-indef: something, some thing or other

pr. n., loc. Hafun [coastal town in northeastern Somalia.]

de: Hafun [coastal town in northeastern Somalia]

initial: x

lx: Xaafuun

ps: n0-loc

key: Xaafuun

-ka: (magac, lab, keli) ubax ka baxa geedka cillaanka. Xannuun gooso.

-ka: (magac, lab, keli) geed xeebeed weligii cagaaran oo calenta jaadka tu u eg bixiya oo geelu jecel yahay. Geelu wuxu daaqayaa xudhuunka dhexdiisa.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabayl xilliyeed ka timaad badweynta Hindiya oo roobab badan u soo xambaarta xeebaha ku wareegsan. Xilliyada dabaylaha maansuuntu waa bad xidhan. Dh: maasuun.

m. n. bad smell, stench

-ka: (n) stink (istink); stench (isteenj); fetor (feey-tar); bad smell or foul odour also [odor] ~ qurun, qurmuun

(tilmaame) wax aan udgoonayn oo sanku naco. Meel qadhmuun lama agfadhiyo. Dh: qarmuun.

qadhmuun -ka: (magac, lab, keli) ur naftu karahdo oo sanku naco sida: dhuusada iyo wixii la mid ah. Digsigu qadhmuunka ayuu ka helaa shinniduna udgoon. Li: udgoon.

a: qurmuun ~ qurmoon

cf: ur {N}

de: bad smell, stench

lx: qadhmuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: qadhmuun

n. phr., time: two days from today, three days hence

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax xad loo yeelay ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax xad loo yeelay ahaansho.

(tilmaame) xad la yaqaan oon la dhaaf karin leh. Dh: xaddidan.

Xad loo yeelay; la xadeeyey.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax xad loo yeelay.

der. [adjective] limited

-xadeysnaa / xadeysnayd: (adj) restricted (ris-tiriktidh) definite (dhe-fenit)-, limited (limitidh) ~ xaddidan

(tilmaame) xad lagu yaqaan leh; wax la xadeeyey ah. Dh: madaysan, daariyaysan.

de: limited

initial: x

lx: xadeysan

pd: (xadeysnaa)

ps: adj-der

key: xadeysan

xadgudub¹: m.l la-mid: xadgudbid.

xadgudub²: f.g1 (-dbay, -dubtay; -dbi) Ku x.: cid wax aan ku habboonayn ku samayn.

xadgudub¹: m.l eeg xadgudub²

xadgudub²: f.g1 (xadgudbay, xadgudubtay; xadgudbi) Ku xadgudub: cid wax aan ku habboonayn ku samayn. m.f.dh, xadgudbid.

m. n., [compound] trespassing, territorial violation

xadgudub v., [compound] cross the border ~ limit; transgress, violate; offend

-ka: (n) abuse (ab-yuus); mistreatment (mis-tiriit-ment); injustice (injastis) ~ caddaalad-darro ~ see [eeg] xad gudub

Sconfinamento; abuso

Trespass; abuse

-ka: (magac, lab, keli) gardarro cid lagu sameeyo. Dh: gardarro, daandaansi. Li: ixtiraan, xaqdhawr. Wa: xadgudubyo.

(tilmaame) xoodan oo sida qaansada u soo godan. Deegaantu way xaduuran tahay.

-da: (magac, dhedig, keli) iniinyo madmadaw oo xulbadda laale'eg oo dawo ahaan iyaga ama saliid laga miiro loo isticamaalo.

Bat furan

conj., vl. pron., neg. if he ... not

if he not..., also see [eeg] haddaadan

de: if he ... not = haddii + uu + aan

lx: hadduusan

ps: conj + vpro + neg

key: hadduusan

Digits, significant