xabow — Macnaha & Turjumaada

1

(Xabow-ga)

2

Geed aan qodax lahayn oo badaha agtooda ka baxa oo geelu jecel yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed aan qodax lahayn oo badaha agtooda ka baxa oo geelu jecelyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. thornless plant species, grows near the sea (eaten by camels)

waa la naqliyay ✓

1

(Habu) N Atriplex sp. aff. A. halimus L. Chenopodiaceae.

2

N Echiochilon albidum (Franch) Johnston. Boraginaceae.

3

N Cystostemon sp. Boraginaceae.

4

N Ruellia discifolia Oliv. Acanthaceae.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed aan godax lahayn ama ay ku yar tahay oo badaha agtooda ka baxa oo geelu jecel yahay. Dh: xudhuun.

waa la naqliyay ✓

1

de: thornless plant sp., grows near the sea (eaten by camels)

2

initial: x

3

lx: xabow

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m

6

key: xabow

waa la naqliyay ✓

name-m brother

waa la naqliyay ✓

(fal) ab iyo isir lagu arooro noqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabow-ga)

2

Filka dadka iyo nafleyda iyo dhirta, qarka ugu danbeeya; duqow; odaynimo.

waa la naqliyay ✓

1

gabow¹: m.l Duqnimo iyo da'weyni nafleydu gaarto markay muddo dheer noolaato.

2

gabow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Muddo badan noolaansho. 2. Da' weyn oo aan wax la qabsan karin gaarid.

waa la naqliyay ✓

1

gabow¹: m.l Duqnimo iyo da'weyni nafleydu gaarto markay muddo dheer noolaato.

2

gabow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Muddo badan noolaansho. 2. Da' weyn oo aan wax la qabsan karin gaarid. m.f.dh, gaboobid.

waa la naqliyay ✓

m. n. old age

waa la naqliyay ✓

froid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) oldness (ooldhnes); old age ~ duqnimOjWaayeelnimo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) da'weynow oo in badan jir.

2

gabow -ga: (magac, lab, keli) da'da oo weynaata: muddada jiritaanka ama shaqaynta oo dheeraata. Gabow hadduu ku daayo ma geeri baa ku dayn?

waa la naqliyay ✓

1

de: old age

2

lx: gabow

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: gabow

waa la naqliyay ✓

1

habow¹: m.l 1. Dhumidda laga dhumo jidka toosan. 2. la-mid: haabab. H. ah: qof jidkii toosnaa ka dhumay. 3. H. ah: dad cayr la dalaabay. 4. la-mid: habaabid.

2

habow²: f.mg1 (-baabay,-baabtay;-baabi) 1. Jidka toosan ka lumid. 2. Cayrnimo la dalaabid.

waa la naqliyay ✓

1

habow¹: m.l 1. Dhumidda laga dhumo jidka toosan. 2. la-mid: haabab. H. ah: qof jidkii toosnaa ka dhumay. 3. H. ah: dad cayr la dalaabay.

2

habow²: f.mg1 (-baabay,-baabtay;-baabi) 1. Jidka toosan ka lumid. 2. Cayrnimo la dalaabid. m.f.dh, habaabid.

waa la naqliyay ✓

m. n. being lost ~ astray; person who has gone astray

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) unable to find one's way: lost (loost); stray (istreey) ~ habaw, ambad. Ex: ilmo habow ah; a lost child.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax la waayey noqosho. Dh: hallaabid, habaabid, anbasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: being lost ~ astray; [ext.] person who has gone astray

2

lx: habow

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: habow

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dildillaac jidhku yeesho xilliga qaboobaha ama banuhu soo dhaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabow-ga)

2

Kulayl heer hoose ah; kuljiir aad u hooseeya; qarqaryo; dhaxan.

waa la naqliyay ✓

1

qabow¹: m.l 1. Kuleyl la'aan. 2. Q. ah: wax aan kululeyn.

2

qabow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Wax heerkulkiisu hooseeyo noqosho. 2. Qof xasilan noqosho.

3

qabow³: f.mg4 (-boobaa, -boobayd) 1. Wax heerkulkiisu hooseeyo ahaansho. 2. Qof xasilan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

qabow¹: m.l 1. Kuleyl la'aan. 2. Q. ah: wax aan kululeyn.

2

qabow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Wax heerkulkiisu hooseeyo noqosho. 2. Qof xasilan noqosho. m.f.dh, qaboobid.

3

qabow³: f.mg4 (-boobaa, -boobayd) 1. Wax heerkulkiisu hooseeyo ahaansho. 2. Qof xasilan ahaansho. m.f.dh, qaboobaan.

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] cold; cooled

2

qabow m. n., [abstract] cold, coldness

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) cold (kooldh); coolness (kuul-nes) ~ qaboob

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qabaw noqo. Hawooy noo gabow. Li: kululow.

2

qabow -ga: (magac, lab, keli) heerka kulka oo ka hoos mara kulaylka jidhka beni aadanka: heerka kulaylka oo hoos u dhaca. Maanta hawadu waa gabow. Dh: qabaw, qaboow. Li: kulayl.

waa la naqliyay ✓

بُرُودَة، بُرُود

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo jeellan jaan milix ama xabow ku dhanaani oo sarriigad u yeel. Dh: darmin.

waa la naqliyay ✓

n. phr. son!

waa la naqliyay ✓

1

de: son! Vocative used by a father to call a son, usually followed by the son's name

2

lx: aabbow

3

ps: np-voc

4

xe: Hey son, Ali!

5

xv: Aabbow, Cali!

6

key: aabbow

waa la naqliyay ✓

name-m servant. Cf. Cabdi

waa la naqliyay ✓

fk. Ka d.: dabadeed, kaddib. Tusaale: “Toban casho ka dambow buu iska tegey”.

waa la naqliyay ✓

fk. Ka d.: dabadeed, kaddib. Tusaale: Toban casho ka dambow buu iska tegey.

waa la naqliyay ✓

(fal) ha horrayne gadaal jir; xagga dambe ahaw. Dh: dambee.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Dhab noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Dhab noqosho. m.f.dh, dhaboobid.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhab noqo; wax jira oo run ah noqo.

waa la naqliyay ✓

nickname-m poet; verse reciter

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil hadal badan oo loo jeedo inuu noqdo gabyaa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) gabow aad u daran oo xanuun weheliyo. Dh: gabow.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 Wax naban ah noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Wax qabyo ah noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qabyo noqo, mid aan dhamays ahayn noqo. Mashruucaygoow qabyow inta fursad lagu helayo.

2

qabyow -ga: (magac, lab, keli) eeg qabyoobid.

waa la naqliyay ✓

v. negotiate, discuss; debate

waa la naqliyay ✓

1

de: negotiate, discuss; debate

2

initial: x

3

lx: xaajow

4

pd: (xaajooday)

5

ps: v3a=intr

6

key: xaajow

waa la naqliyay ✓

v. bring up phlegm

waa la naqliyay ✓

1

bw: tuf

2

de: bring up phlegm

3

initial: x

4

lx: xaakow

5

nt: xaakood (ka) [vn-m]

6

pd: (xaakooday)

7

ps: v3a=intr

8

key: xaakow

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Nafley caato noqosho. 2. Qof carruur badan yeelasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) carruur badan yeelo. Dh: danow.

waa la naqliyay ✓

name: Hayow

waa la naqliyay ✓

name-m whittishr; white flower. Cf: Xay, tish

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil cad oo dhalaalaya leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: Hayow

2

initial: x

3

lx: Xaayow

4

ps: name-m

5

key: Xaayow

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Xayr jeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Xayr jeelasho. m.f.dh, xayroobid.

waa la naqliyay ✓

inch. v. become fat, fatten

waa la naqliyay ✓

(fal) xaydh noqo; xaydh yeelo. Hilib yahaw xayrow. Dh: xaydhaw.

waa la naqliyay ✓

1

de: become fat, fatten

2

initial: x

3

lx: xayrow

4

pd: (xayroobay)

5

ps: v1=inch

6

key: xayrow

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xanbuu.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xumbo kicin; xoor samayn. Taydha ayaa ka xumbow badan gobka.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Jug; b. sii: qof wax ku dhufasho. 2. (sh.r) B. dheh: cod lagu muujiyo dhufashada.

waa la naqliyay ✓

f. n. blow, strike, thump (percussive sound)

waa la naqliyay ✓

/boow/ (v) 1. madax foororin; luqunta oo hoos loo rogo' (rukuucid)(n) 2. qaanso (usha laaban oo fallaarta laga gano)(n) 3. maro dhexda xarig laalaada uga xiran yahay, labada dhinacna ukala fidsan (sida garafaatiga dhuunta ku dhagan).

waa la naqliyay ✓

/boow/ (n) 1. qaansy. (v) 2. dughow (rukuu'ow).

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) sheega jabaqda wax culus oo dhulka ku dhaca. Maxaa bow yidhi?

waa la naqliyay ✓

1

de: blow, strike, thump (percussive sound)

2

lx: bow

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: bow

waa la naqliyay ✓

1

n., (act of reverence) foorar or fooror, -ki, rakco, -di, sujuud, -di.

2

bow, n., (weapon) qaanso, -adi.

3

bow, v.tr., (bend) qallooci; bow your knees, jilba dhig; bow your head, madaxaaga foorori; bow your body, jidhkaaga qallooci or foorori.

4

bow, bow down, v.i., is foorori, foororso.

waa la naqliyay ✓

1

(Xab-ka)

2

1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jiljilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan.

3

2. Biyo badan oo xalliiban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda.

4

3. Ukunta biyeheeda cad.

5

4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

waa la naqliyay ✓

1

xab¹: m.l 1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan. 2. Biyo badan oo xalliban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda. 3. Ukunta biyeheeda cad. 4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

2

xab²: m.l (cilmiga naflayda) Walax qoyan oo jiidma oo laga soo daayo xuubka malaaska. Xabku a) wuxu daafacaa xuubka; b) wuxu sahlaa socodka wixii dul maraya xuubka oo wuxuu ka dhowraa xoqniinka; c) wuxuuna qaadaa ensaymyada.

waa la naqliyay ✓

1

xab¹: m.l 1. Dhareer is-haysta oo layiig ah oo xuubabka jilicsan oo oogada ka yimaada, ka soo go'a; balqan. 2. Biyo badan oo xalliban ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalanaya la socda. 3. Ukunta biyeheeda cad. 4. Harag jilicsan oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagu dhaansado.

2

xab²: m.l (cilmiga naflayda) Walax qoyan oo jiidma oo laga soo daayo xuubka malaaska. Xabku a) wuxu daafacaa xuubka; b) wuxu sahlaa socodka wixii dul maraya xuubka oo wuxuu ka dhowraa xoqniinka; c) wuxuuna qaadaa ensaymyada.

waa la naqliyay ✓

m. n. albumen, white of egg; amniotic fluid, afterbirth

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a semiliquid slippery substance such as egg-whites or placental (pale-sental) fluid; mucus (miyuu-kas)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhareer is haysta layiig ah oo xuubabka jiljilicsan ee bacaraarkala yimaadda oo ka soo go'a. Dh: balqan.

2

xab -ka: (magac, lab, keli) biyo badan oo lag khafiifa ah oo mandheerta iyo ilmaha dhalan la socda. Ilmaha xabka ka maydha.

3

xab -ka: (magac, lab keli) ukunta biyeheeda cad.

4

xab -ka: (magac, lab, keli) harag balaastig jilica ah oo sida sibraarka u samaysan oo biyaha lagi dhaansado. Dh: aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: albumen, white of egg; amniotic fluid, afterbirth

2

initial: x

3

lx: xab

4

pd: (-ka Pl: xabab (ka))

5

ps: n4-m

6

key: xab

waa la naqliyay ✓

1

(Xaw-da)

2

Dig; dhuun; naf.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhuun. 2. Naf.

waa la naqliyay ✓

f. n. jugular vein; throat

waa la naqliyay ✓

1

ereycodeed) erey lagu cabbiro codka di'idda roobka ama shubmidda biyaha. Roob ayaa xawda haya. Dh: shaw.

2

xaw-da: (magac, dhedig, keli) nafta noolaha ku jirta. Dh: naf.

3

xaw -da: (magac, dhedig, keli) dhuunta ama halbawle la dhinto haddii la gooyo. Dh: naf, dig, dhuun.

waa la naqliyay ✓

1

de: jugular vein; throat

2

initial: x

3

lx: xaw

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: xaw

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) erey xoolaha loogu yeh 'kaalay' macnahiisu yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Aaba-ha)

2

Tixgelis; danayn; aabayeel.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen naxariis, rabitaan iyo xurmayn leh oo qof qof kale u hayo.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] consideration, attention, care; thoughtfulness

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) dareen naxariis, muhasho iyo xurmayn weheliyaan oo qof qof kale u hayo.

2

aabo -ha: (magac, lab, keli) eeg aabbe.

3

aabo -da: (magacwadareed) dhallinyarta caado ahaan wiilka arooska ah raacda ee la socota inta aanu aroosbixin. Dh: mixiisyo, minxiisyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: consideration, attention, care; thoughtfulness

2

lx: aabo

3

pd: (/ha)

4

ps: n0-m-abs

5

key: aabo

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg abkow.

waa la naqliyay ✓

e.d Hadday u yaraato; xataa. Tusaale: 'Agow ii ahaateenaa!'; 'Agow roob di'i lahaayaa.'

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. you be ...!

waa la naqliyay ✓

(n) that you [sing.] become or be ~ ahaw

waa la naqliyay ✓

1

de: you be ...!

2

lx: ahow

3

pd: (ahaw)

4

ps: v5a-imp-sg

5

xe: Be a good girl!

6

xv: Gabar fiican ahow!

7

key: ahow

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg ajaw.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax baro oo ogow. Aqow in maskaxda la adeegsado. Dh: garo.

waa la naqliyay ✓

v.tr., (confess) qaado, qiro.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: awoowe.

waa la naqliyay ✓

m. n. grandfather

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) aabbaha labada waalid midkood.

waa la naqliyay ✓

1

a: awoowe

2

de: grandfather

3

lx: awow

4

pd: (-ga)

5

ps: n6-m, n7-m

6

syn: abkoow

7

key: awow

waa la naqliyay ✓