xaasaamid

-ka: (magac, lab, keli) eeg xaasaan.

m.f.dh eeg aadaan². la-mid: aadaan¹, aaddamid, aaddaan¹, eedaamid, eedaan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) salaadka oo ah cibaado si gaar ah loo guto, ku baaqid. Dh: addimid, addimaad, eedaamid,

m.dh la-mid: asaasid.

-da: (magac, dhedig, keli) unkidda wax cusub oo la bilaabo. Waxa la oggolaaday aasaasidda xisbi cusub.

(Xaaraami-ga)

Qofka xaaraanta fala oo aan u aabayeelin, siiba tuugga wax xadidda badan.

m.l.kh X. ah: nin aan xaaraanta ka dhawrsan.

m. n. rogue, sinner; criminal

-ga: (n) backbiter (baak-baaytar); evildoer (ival-dhuwer); bad person; the wicked; sinner (si-ner); spy (ispaay)

-ga: (magac, lab, keli) qof aan xaaraanta ka maagin oo xalaal iyo xaaraantu mid u tahay. Xaaraan cune waa xaaraami.

xaaraami -ga: (magac, lab, keli) tuug wax xada. Dh: xadhkagoys, tuug. Li: xalaalmiir.

de: rogue, sinner; criminal (one who does immoral, unclean or illicit acts)

initial: x

lx: xaaraami

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: xaaraami

-da: (magac, dhedig, keli) masaxidda daawaha. Dh: tirtirid.

m.dh la-mid: asaasmid.

-da: (magac, dhedig, keli) abuuranka iyo samaysanka wax aan hore u jirin.

m.f.dh eeg gaadaan².

(Haaraamid-da)

Wax sidii la rabey si aan ahayn u dhacay, dad kale ku eedayn, ku dagaalid, wax kaga sheegid; hiilid; canaanasho.

m.f.dh eeg haaraan². la-mid: haa-raan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) canaan iyo foolxagad tiro badan oo hiif ah cid kale u geysasho. Meel balaayo heeryaha dhigtoo, la isku haaraamey. Dh: guulguulid, hiifid, haaramid, eedayn.

m.f.dh eeg haasow². la-mid: haasow¹.

-da: (magac, dhedig, keli) sheeko dhex marta labo qof iyo in ka badan oo ismaaweelin ah.

haasaawid -da: (magac, dhedig, keli) (la ~) sheeko shukaansi la xidhiidha, qof kale la hayn. Haasaawid buu haloosiga guur ka bilawdaa. Dh: sheekaysi.

m.f.dh eeg habsaan². la-mid: habsaan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) ka maqnaasho xilligii loo baahnaa; dib u dhicid. Dh: raagid.

(Qaaraamid-da)

Qaaraan uruurin, bixin, siin.

m.f.dh eeg qaaraan².

-da: (magac, dhedig, keli) qaadhaan ururin.

m.f.dh eeg xarraan².

-da: (magac, dhedig, keli) xamaasad iyo kacaannimo la kurbasho.

m.f.dh eeg xaydaan.

-da: (magac, dhedig, keli) dayr u samayn.

(Xayraamid-da)

Xayraan noqosho.

m.f.dh eeg xayraan².

-da: (magac, dhedig, keli) xayraan noqosho. Xerta maqaamyada xayraamidda ayaa ku badan.

m.f.dh eeg baashaal². la-mid: baashaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) ismaaweelinta nafteeda.

m.f.dh eeg caalsaar².

(Daandaamid-da)

Daandaan noqosho.

m.f.dh eeg daandaan². la-mid: daandaan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) wax kugu dhacay dartiis, la wareerid. Dh: daandaamis.

m.f.dh eeg farasaar². la-mid: farsaar¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) la dagaallamidda iyo u gacanqaadidda qof kale.

farasaarid -da: (magac, dhedig, keli) wax ama meel, shaqo iyo hawl ka qabasho; hawl ka fulin.

-da: (magac, dhedig, keli) xarragood iyo socosho hannaan quruxsani ka muuqdo. Dh: taxtaxaashid, mardaaddiyid, shoobid.

-da: (magac, dhedig, keli) sida qof wareersan u noolaansho oo dhaqan sillanaan.

(Jaansaarid-da)

Wax duugoobey oo karid u baahan, jaan cusub ku tolid, ku dhejin; karkarid.

m.f.dh eeg jaansaar².

-da: (magac, dhedig, kali) habka kabta loo saaro sar lagu hagaajinayo.

m.f.dh eeg kalasaar.

-da: (magac, dhedig, keli) waxyaalo isku darsan, hadba intii is leh dhinac u saarid; kala bixin.

m.dh la-mid: manjasaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) mijasaar ku kaadisiin. Ilmaha xambaarka ku kaadshaya majasaaridda bar. Dh: mijasaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax laga. tegey qaadqaadasho oo urursasho. Dh: xaabxaabis, urursad.

-da: (magac, dhedig, keli) wax horay looga shaqeeyey gacanta marin oo qurqurxin. Dh: tafaftirid, xaalxaalis.

-ka: (magac, lab, keli) diyaar garaw dabac ku jiro oo kolba wax ku ag yaal gacanta lala laaclaaco oo kolba wax la illoobay dib loogu noqdo. Dh: diyaargaraw, tabaabulshaysi. Li: fukuclayn.

-ka: (magac, lab, keli) da' qaangaadh gaadhid; da' xil qaadi karta gaadhid.

(Aasmid-da)

Xabaalmid; duugmid.

m.f.dh eeg aasan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogmid; wax aasamay oo ciidi ku rogmatay noqosho. Ceelka aasmidda ka ilaaliya, dib looma qodi karayee.

1. (Xaasid-da) Xaas noqosho, yeelasho.

2. (Xaasid-ka) Qof xasad ka buuxo.

xaasid¹: m.dh Xaas noqosho, yeelasho.

xaasid²: m.f.dh eeg xaas².

xąasid¹: m.l.kh (-diin, m.dh) Qof aan jecleyn in ay cid aan isga ahayn wax u kordhaan.

xąasid²; f.g1 (-day, -dday) la-mid: xasad².

m. n., [collective] envious ~ selfish man, egotist, egoist

-ah: (adj) cruel (kuru-wal); unkind (an-keeydh); inhuman; barbarous (baar-ba-ras), inhumane (in-hiyuu-man); savage (saa-vaj) ~ qabiid, waxash, naxariis daran

xaasid -ka: (n) an unkind or cruel male

(fal) wanaag uu gof beli lahaa ka xannib ama ka xomow oo ha u quudhin. Dh: xasad.

xaasid -ka: (magac, lab, keli) qof dadka kale wanaagooda ka xumaada oo inuu isagu helo wannaaggas oo iyaga laga qaada doona. Dh: xasad. Wa: xaasidiin.

cf: xasad

de: envious ~ selfish man, egotist, egoist

initial: x

lx: xaasid

pd: (-ka Pl: xaasidiin (ta))

ps: n2a-m, n7-m, n8-m

key: xaasid

m.l la-mid: asaasi.

m. n. (adj.): basis, basics; basic

-ga: (n) 1. essential (i-sen-shel); fundamental (fan-dha-men-tai). 2. inherence or indispensable ~ lama huraan

-ga: (magac, lab, keli) waxa mahuraankal ah ee wax kale aan looga maarmayn.

de: basis, basics; [atr.] basic

lx: aasaasi

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: aasaasi

أَسَاسِيَ

(Asaasid-da)

Asaas u yeelid; bilaabid; (ama aasaasid).

m.f.dh eeg asaas². la-mid: aasaasid.

vl. n. act of founding

-da: (n) the act of creating or founding

-da: (magac, dhedig, keli) wax aan hore u jirin, yagleelid. Dh: aasaasid.

de: act of founding

lx: asaasid

pd: (-da)

ps: vn2-f

key: asaasid

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo uu nas sharci ahi ku soo arooray xaaraantinimadiisa oon shareecaddu bannayn xalaalna ahayn. Hilibka doofaarku waa xaaraam. Dh: xaaraan.

xaaraam: erey la yidhaa kolka si cad wax loo diddan yahay.

(Xaasaan-ka)

Caato; weyd; macaluul.

xaasaan¹: m.l (-ammo, m.dh) Caato; weyd, macluul.

xaasaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Xoolo caatoobid; weydoobid.

m. n., [abstract] (adj.): weakness, emaciation; skinny, emaciated

xaasaan [inchoative] v. become thin ~ emaciated, get very weak

(fal) caato aad u dhuuban noqo. Waad buurnaatee xaasaan. Dh: dhuubo, miliil, wedow. Li: booro, naax.

xaasaan-ka: (magac, lab, keli) weyd xoog ah oon hilib badan lahayn. Dadbaa xaasaanka jecel inna way nacaan. Dh: caato, weyd. Li: shilays, buuri.

xaasaan -ka: (magac, lab, keli) qof dhuuni iyo dharba loo dhammaystiro oo la rabbarabbeeyo.

(fal) dabbaal oo xasili. Dh: xasili. Li: aguuji.

m.l.kh X. ah: wax taabashadooda, ka hadliddooda iyo talakeenkoodu keeni karo dhibaato.

m.l.kh X. ah: wax taabashadooda, ka hadliddooda iyo talakeenkoodu keeni karo dhibaato.

m. n. delicate object

-ah: (adj) sensitive (san-si-tif); delicate (dela-keeyt). Ex: arrin xasaasi ah; a sensitive matter

bw: Arabic

de: delicate object

initial: x

lx: xasaasi

pd: (-ga)

ps: n-m

key: xasaasi

m.dh la-mid: aadaamid.

-da: (magac, dhedig, keli) ka warramidda wax aan weli dhicin iyada oo la kaashanayo astaamaha lagu tilmaansan karo.

-da: (magac, dhedig, keli) rasaas ama wax la mid ah, meel aad ugu dhaw kaga liishaamid.

afsaarid -da: (magac, dhedig, keli) irrid ka oodid; afka wax ka saarid.

m.f.dh eeg asaasan¹. la-mid: aasaasmid.

-da: (magac, dhedig, keli) mid alkuman ah.

m.l Busta madowga badan ee sabuulka maseggada ku dhalata, badarkana madowga ka dhigta.

m.f.dh eeg awtaan.

(Basaasid-da)

1. Jaasuusid.

2. Dufan lays marsho waayid.