xaas — Macnaha & Turjumaada

1

(Xaas-ka)

2

1. Afada iyo carruurta.

3

2. Cidda inta tabarta yar; maato.

4

3. Xoolaha inta isnuugta.

waa la naqliyay ✓

1

xaas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Oori, afo. 2. (-sas, m.l) Carruurta iyo haweeney la qabo. 3. X. ah: wax tabardaran; maato. 4. X. ah: qof carruur badan leh oo hanti yar.

2

xaas²: f.mg1 (-say, -stay) Nafley caato noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

xaas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Oori, afo. 2. (-sas, m.l) Carruurta iyo haweeney la qabo. 3. X. ah: wax tabardaran; maato. 4. X. ah: qof carruur badan leh oo hanti yar.

2

xaas²: f.mg1 (-say, -stay) Nafley caato noqosho. m.f.dh, xaasid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. family (wife and children), man's household ~ dependents; spouse

2

xaas m. n., [collective] dependents; weak ~ infirm people; cows and unweaned calves

3

xaas [inchoative] v. become weak and debilitated, get thin

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. wife (waayf) ~ oori. Ex: xaaskayga; my wife. 2. family (faamili). Ex: xaas ballaaran baan nahay; we are a largefamily

waa la naqliyay ✓

1

Famiglia

2

Family

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoys ka kooban labadi isqabta iyo carruurtooda. Xaas hortii xoolo dhaqa col hortiina hub samayso. Dh: reer.

2

xaas -ka: (magac, lab, keli) reerka inta tabarta yar een xilku saarnayn. Dh: maati, maxas.

3

xaas -ka: (magac, lab, keli) islaanta la qabo oo qudha. Dh: afo, islaan.

waa la naqliyay ✓

أُسْرَةَ، بَعْلَهُ بَعْلَ

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley tabardaran daryeelid.

waa la naqliyay ✓

v. care for one's family; provide for someone (weak ~ dependent)

waa la naqliyay ✓

1

de: care for one's family; provide for s.o. (weak ~ dependent)

2

initial: x

3

lx: xaasi

4

pd: (xaasiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: xaasi

waa la naqliyay ✓

(Hagas) N Pterocephalus frutescens A.Rich. Dipsacaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dumarka caruurta iyo dadka aan tamar lahayn. Dh: birimageyday, maxas.

waa la naqliyay ✓

1

(Bog-ga)

2

1. Muruq ballaaran oo xalleef ah oo kala xira uurka iyo saabka oogada nafleyda.

3

2. Baalka xaashida labadeeda dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

1

* (Boosta-da)

2

1. Maamul dowladeed oo ku jaadan xaashiyaha la isu qoro iyo dhanbaallada iyo wixii la mid ah qaybintooda iyo isgaarsiintooda.

3

2. Xafiisyada iyo rugta hawlahaas lagu qabto.

waa la naqliyay ✓

1

(Buug-ga)

2

Xaashiyo badan oo isku xiran oo wax qorani ku daabacan yihiin ama iskaba cad, oo la akhristo ama wax lagu qorto. - Kitaab.

waa la naqliyay ✓

1

(Caa'ila-da)

2

Xaas; reer; qoys.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadadi-da, Cadadi-ga)

2

Lacagta inteeda aan xaashida ahayn; cadadka dhagaxa ah (1/, 50%, 10%, 5%); jajab.

waa la naqliyay ✓

1

* (Dalkummar-ka)

2

Xaashiyo rasmi ah oo buug qaabki leh oo dawladi dadkeeda dalal shisheeye u socdaalaya u goyso; waxay caddaynayaan haybta iyo tolka qofka. Qofkii sitaa wuxuu dalkiisa iyo dalalka shisheeyahaba ka mudan yahay in la dhawro oo xumi iyo dhibba laga ilaaliyo. Baasaboor

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoocil-ka, Dhooci-sha)

2

1. Wiil ama gabar aan guri ama dugsi edebta bara helin oo hadal xun iyo cay badan.

3

2. Rati weyn; xaaswalwaal; biyammaddaadshe.

waa la naqliyay ✓

1

(Dillaacin-ta)

2

Cad is haysta (maro, xaashi, kd.) labo meelood ama ka badan u kala jeexid; dhanbalid; qarrarin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hayin-ka)

2

Rati la rarto oo aan layli ahayn; biyammaddaadshe; xaaswalwaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Jallaad-ka)

2

Buug ama wax kale oo inta laysku tolo, korka lagaga rogo xaashi adag ama maro ama harag; dahaar.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kar-ka) a) Aburka kulaylku biyaha iyo wixii la mid ah, ka soo saaro. b) Cad wax lagu karo.

2

2. (Kar-ta) Gabal yar oo harag ah ama xaashi adag ama wax kale oo la mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Lacag-ta)

2

1. a) Cadadi dahab ah ama qalin ama naxaas ama nikel ama wax kale oo inta qaran tumo wax laysku dhaafsado ama wax lagu kala iibsado. b) Xaashiyo qaran ama banki, karti u lihi daabacay, oo sidoo kale, wax loogu qabsado. c) Macdan cad oo jilicsan oo qaali ah, oo lacagta ka sokow, waxyaalo badan laga sameeyo (alaabada wax lagu cuno ama lagu cabbo, suuqadda iyo waxyaalaha lagu xarragoodo, kd.); Qalin.

waa la naqliyay ✓

1

(Maata-da)

2

Beesha inteeda tabarta yar; xaas; hoomo.

waa la naqliyay ✓

1

(Nafaqa-da)

2

Waxa guriga ama cidda ama xaaska ku baxa; masruuf; sarraafad.

waa la naqliyay ✓

1

(Qardaas-ka)

2

Xaashi wax lagu qoro (ama qirdaas).

waa la naqliyay ✓

1

(Qodob-ka)

2

1. (naxwe) Qaybaha hadalka qayb kamid ah oo magaca lagu dabakaro (sida nin, ninka; naag, naagta).

3

2. Xubnaha sharciga ama qaanuunka iyo wixii u eg, kolka ay xaashida ku qoran yihiin.

4

2. Waxyaalaha wargeysyada ku qoran, mid mid; maqaalad.

5

4. Musmaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Qoys-ka)

2

1. Aqal cidla ka dhisan; jees.

3

2. Labada isu dhaxa iyo carruurtooda; xaas.

4

3. Qolo; tol; reer.

waa la naqliyay ✓

1

(Rash-ka)

2

1. Xabbad ka samaysan xaashi adag oo duuban oo baaruud qarxata keliyihi ka buuxdo.

3

2. Buntukha xabbadaha jaadkaas ah laga rido.

waa la naqliyay ✓

1

(Reer-ka)

2

1. Nin iyo naag isu dhaxa iyo carruurtood; xaas.

3

2. Cid meel deggan; qoys; jees.

4

3. Cid laga tirsan yahay; hayb.

5

4. Jilib; qolo; tol.

waa la naqliyay ✓

1

(Sadar-ka)

2

1. Xarriiq toosan oo xaashiyaha wax lagu qoro loo yeelo.

3

2. Xarriiq, hadal qoran ama daabacan ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aas-ka)

2

1. Xabaasha (dadka dhinta) iyo waxa ku saabsan; duug.

3

2. Iftiinka midabyada leh oo qorraxdhaca; cirguduud; cilcillow.

waa la naqliyay ✓

1

aas¹: m.l 1. Xabaalidda meydka; la-mid: aasid. 2. Marka aasku madoobaado: waqtiga qorraxdu dhacdo ee iftiinkeeda la waayo; himhiimow, cilcillow.

2

aas²: f.g1 (-say, -stay) Wax dhulka ku xabaalid (dad dhintay); duugid.

waa la naqliyay ✓

1

aas¹: m.l 1. Xabaalidda meydka; la-mid: aasid. Tusaale: "Madaxweynaha ayaa ka qaybggalay aaskii xildhibaanka". 2. Marka aasku madoobaado: waqtiga qorraxdu dhacdo ee iftiinkeeda la waayo; himhiimow, cilcillow.

2

aas²: f.g1 (-say, -stay) Wax dhulka ku xabaalid (dad dhintay); duugid.m.f.dh, aasid.

waa la naqliyay ✓

1

v. bury, inter

2

aas m. n. colorful light of sunset

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. the act or process of burying; burial (beeriyal); funeral (fiyuunaral) ~ duug, xabaal

2

—aas -ay / tay: (v) 2. place in the ground; bury (beeri) ~ duug, xabaal

3

3. aas-ku: (n) sunset (san-set). Ex: aasku intuuna madoobaan; before the sunset [before it gets dark]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhulka u qod oo ciidda ku qari qof dhintay. Dh: duug, xabaal. Li: faq.

2

aas -ka: (magac, lab, keli) xabaasha qofka dhinta lagu duugo iyo geerida qofka wixii la xidhiidha oo dhan. Dad badan baa shilka ku dhintaye aaska ha loo soo dareero.

3

aas-ka: (magac, lab, keli) iftiinka qorraxdu reebto marka ay dhacdo. Irridaha markii aasku dumo, kuma afuufaane. Dh: aasmadoobaad, cawaweer, cirguduud, cilcillow, fiidcawl.

waa la naqliyay ✓

1

(Xas-ka)

2

Jiq ka samaysan ood ama dhir yaryar; xanbus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) Jiq ka samaysan ood ama dhir yaryar; xanbus.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thicket, dense impenetrable vegetation

2

xas m. n. twigs, kindling

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) underbrush (andher-baraash); dense growth of bush

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel jiq ah oo geedaha baxay iyo kuwa engegani ay isku dhex mulaaqan yihiin. Dh: duud, jiq. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

1

(Baas-ka)

2

Dhibaato iyo waxyeello aad u xun leh; hoog; ba'; belo.

waa la naqliyay ✓

1

baas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Dhibaato aad u weyn; belo. 2. Warqad aqoonsi oo lagu galo meel gaar ah sida xeryaha ciidamada, dekedaha iyo wixi lamida. 3. Rasaas si is daba joog ah u dhacda.

2

baas²: f.g1 (-say, -stay) Imtixaan gudbid. Tusaale: “Cali, imtixaankii wuu baasay”.

waa la naqliyay ✓

1

baas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Dhibaato aad u weyn; belo. 2. Warqad aqoonsi oo lagu galo meel gaar ah sida xeryaha ciidamada, dekedaha iyo wixi lamida. 3. Rasaas si is daba joog ah u dhacda.

2

baas²: f.g1 (-say, -stay) Imtixaan gudbid. Tusaale: Cali, imtixaankii wuu baasay. m.f.dh, baasid.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] problem, difficulty, evil

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) an evil or wicked force or power shar, balaayo

2

baas -say/tay: (v) 1. pass (paas); to move past another vehicle. 2. [sports]: transfer a ball or puck to a teammate

3

baas -ka: (n) automatic gun ~ baban

waa la naqliyay ✓

1

(fal) itixaan ka qudub; itixaanka ka dallac; ka gudub fasal oo mid kale u dallac.

2

baas -ka: (magac, lab, keli) dhib iyo waxyeello baas badan oo daran; wax aan dheef iyo wanaag lahayn. Balaayoy baydh, baasaw bax, barkhad Allay soo hoyo. Dh: belaayo, ba', balanbal, basanbaas, jab, masiibo, hankaag, hiirtaley, hoog. Li: barkhad, khayr

3

baas -ka: (magac, lab, keli) qoriga oo darandoorri baash rasaasta u rida.

4

baas -ka: (magac, lab, keli) tebinta labada ciyaartoy ay kubbadda isku tebiyaan ama isa siiyaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: problem, difficulty, evil

3

lx: baas

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m; n0-m-abs

6

key: baas

waa la naqliyay ✓

1

(Daas-ka)

2

Aqal, guri, qol, dukaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l/-syo, m.dh) 1. Guri. 2. Dukaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l/-syo, m.dh) 1. Guri. 2. Dukaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. store, shop; store-house, store-room

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) shop (shoop)-, store (istoor) ~ dukaan

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aqal yar oo buul ah oo caws ka samaysan. Waa aqal yar oo aan qiimo badan iyo qurux toona lahayn. Dh: buul.

2

daas -ka: (magac, lab, keli) dukaan ama aqal ganacsi loogu talagalay oo alaab yari taal. Daas baan samaystay. Dh: dukaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Faas-ka)

2

Bir godinta u eg oo daab leh; masaar; jidib.

waa la naqliyay ✓

1

faas¹: m.l (-sas, m.l) Qalab bir ah oo godinta u eg oo loo isticmaalo geeda gooynta. la-mid: faash¹.

2

faas²: f.g1 (-say, -stay) Faas wax ku goyn. la-mid: faash².

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) Qalab bir ah oo godinta u eg oo loo isticmaalo geeda gooynta. la-mid: faash.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. axe

2

faas v. chop with an axe

waa la naqliyay ✓

-ka:(n) ax or axe (akis) ~ gudin, masaar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bir af leh oo sida gudinta wax lagu gooyo daabna la geliyo. Dh: jubbi, jidib, faash, saaf.

waa la naqliyay ✓

Qalab dhirta kaawin lagula jaro.

waa la naqliyay ✓

فأس

waa la naqliyay ✓

1

(Gaas-ka)

2

1. Qayb weyn oo kamid ah qaybaha ciidanka dagaalku ka kooban yahay.

3

2. Jaadadka badan oo neecawdu ka kooban tahay qaarkood: waa wax sida cinjirka u jiidma oo meel walba ku fitaaxa oo buuxiya; waxyaalo badan oo kala jaad ah oo waxtar weyn leh, baa laga sameeyaa.

4

3. Dufan ama saliid aad u fudud, oo dhuxusha iyo waxyaalo kale laga liso, oo inta feynuusyada iyo weelal kale lagu shubo, la daarto ama si kale loo shito.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dareere loo isticmaalo ifsashada aqallada iyo cunto karinta. 2. (-sas, m.l) Ciidamo badan oo hal meel laga xukumo; qayb.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dareere loo isticmaalo ifsashada aqallada iyo cunto karinta. 2. (-sas, m.l) Ciidamo badan oo hal meel laga xukumo; qayb.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] very large group of warriors (in traditional warfare); military division

2

gaas m. n., (mass n.): gas; paraffin, kerosene

waa la naqliyay ✓

nickname-m gas; paraffin, kerosene; lit: a warrior

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. gas (gaas); gasoline (gaasoliin); paraffin (paarafin) kerosene also kerosine, lamp oil. 2. an army division. —gaas debiici ah: (n) natural gas

waa la naqliyay ✓

magaca wiil lagu metaalay gaaska la shito oo looga jeedo in uu noqdo dagaalyahan ama nin firfircoon.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhawr guuto oo ciidan ah oo la isku daray.

2

gaas-ka: (magac, lab, keli) dareere ama hawo loo isticmaalo shiidaal ahaan. Shawladdan gaas kuma jiro.

waa la naqliyay ✓

فِرْقَةً

waa la naqliyay ✓

Erey tilmaama haya wax lab oo yaal, ama qof lab oo jooga meel qofka hadla haya ka durugsan.

waa la naqliyay ✓

kaas¹: mu.ti.l (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: “Kaas ayaa fiican”. la-mid: kaa¹

waa la naqliyay ✓

1

kaas¹: mu.ti.l (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Kaas ayaa fiican. mu.ti.w, kuwaas. la-mid: kaa¹

2

kaas²: (-kaas) dk.ti.l Dibkabe tilmaame oo magac lab dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Dukaankaas Cali baa leh. la-mid: kaa⁴.

waa la naqliyay ✓

deictic: that, those

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) tilmaama qofka saddexaad oo lab ee kelida ah oo meel fog jooga. Dh: kaa. Wa: kuwaas, kuwaa.

2

kaas-ka: (magac, lab, keli) koofiyad adag oo dadka baaskiillada ama mootooyinka wataa ay madaxa gashadaan. Dh: koofiyad. Wa: kaasas.

waa la naqliyay ✓

1

de: that, those

2

lx: kaas

3

pd: (kaasi / kaasu)

4

ps: deic-m

5

xe: kan, keer, koo

6

xv: =-kaa

7

key: kaas

waa la naqliyay ✓

ذَلِكُم، ذَلكَ، ذَاكَ، ذَا، تِلْكَ

waa la naqliyay ✓

1

(Laas-ka)

2

1. Ceel yar.

3

2. (') Xariir.

waa la naqliyay ✓

1

laas¹: m.l (-sas, m.l/-syo, m.dh) Ceel yar.

2

laas²: m.l (-sas, m.l/-syo, m.dh) (juqraafi) Bed lamaddegaanka bartamahiisa ku yaal oo biyaha laga helo agtood bacrin ah.

waa la naqliyay ✓

Oasis

waa la naqliyay ✓

1

m. n. small well, water hole

2

laas m. n. silk

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) shallow hand-dug well

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ceel gaaban oo inta badan meelaha daadmareenka laga qodo, cimri dheer na aan lahayn. Dh: mataan.

2

laas -ka: (magac, lab, keli) injiin aan qoris danbe lahayn oo laga soo laastay.

3

laas -ka: (magac, lab, keli) juqraafi ahaan, bed lamaddegaanka bartamahiisa ku yaal oo biyaha laga helo agtood bacrin ah.

4

laas-ka: (magac, lab, keli) dhar jilicsan oo qurxoon qaalina ah oo duntiisa ay samayso diirdiirxariireedu. Dh: xariir.

waa la naqliyay ✓

1

(Maas-ka)

2

1. Harag la megdeeyey.

3

2. (beer) a) Fil weyn oo aan harame danbe ka soo bixin. b) La falay welise aan wax lagu abuurin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhul nabaadguuray. 2. Dhul la abuuray oo aan weli wax ka soo bixin. 3. Deyn. 4. Saanta lo'da oo la magdiyey. 5. Midab guduud xigeen ah oo geelu yeesho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhul nabaadguuray. 2. Dhul la abuuray oo aan weli wax ka soo bixin. 3. Deyn. 4. Saanta lo'da oo la magdiyey. 5. Midab guduud xigeen ah oo geelu yeesho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): leather

2

maas m. n., [collective] fallow ~ unplanted land; sterile ~ unproductive soil

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) leather (leether) ~ harag. Ex: kabo maas ah; leather shoes

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) beer la rogay oo aad loo jilciyay oo haramo iyo gufiba la salabeeyey Beer maas ah nin leh roobna ugu da'o barwaaqo kama maqna.

2

maas-ka: (magac, lab, keli) dubbe weyn oo dhagaxa lagu jajabsho oo toban kiiloo iyo wax ka culus ah. Nin buur god ka qodayaa maas kama maarmo. Dh: dubbe

3

maas -ka: (magac, lab, keli) saan aad loo jilciyay oo kabaha, suumanka iyo wixii la mid ah, laga sameeye. Dh: saan.

waa la naqliyay ✓

1

(Naas-ka)

2

1. Mid kamid ah labada cad oo laabta dumarka ku yaal oo leh qurxub iyo xididdo caanuhu galaan ama maraan iyo ib, dhashoodu ka nuugto.

3

2. Cad kaas ka dhigan oo aan korin oo laboodka ku yaal.

4

3. Cad dhuuban oo candhada caanaleyda ka soo laallaada oo kolka la nuuga hayona ubadku afka gashado, kolka la lisa hayona, sacabka ama wax kale lagu xamatuuriyo.

5

4. Dhuun soo taagan oo wax laga shubo oo weelasha qaarkood lee yihiin; ib; gulgulo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-so, m.l) 1. Labada xubnood ee caanuhu galaan ee ku yaal laabta dumarka midkood. 2. Labada cad ee ka soo taagan laabta ragga midkood. 3. Cad dhuuban oo xayawaanka caanaha leh candhadooda ka soo laalaada. 4. Dhuun ka soo taagan weelasha wax lagu shubto qaarkood; Ib; gulgulo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-so, m.l) 1. Labada xubnood ee caanuhu galaan ee ku yaal laabta dumarka midkood. 2. Labada cad ee ka soo taagan laabta ragga midkood. 3. Cad dhuuban oo xayawaanka caanaha leh candhadooda ka soo laalaada. 4. Dhuun ka soo taagan weelasha wax lagu shubto qaarkood; Ib; gulgulo.

waa la naqliyay ✓

m. n. breast, udder, mammary gland, nipple, teat

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. breast (bareest); boob (buub); bosom (buusam); teat (tiit); 2. udder (adher) ~ candho

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cad daloollo yaryar leh oo candhada ku yal oo caanuhu ka soo baxaan. Hooyadu naaska ayey jaqsiisaa ubadka.

2

naas -ka: (magac, lab, keli) madaxa firidu ku taxanto ee gallayda. Dh: madax, sabuul.

3

naas-ka: (magac, lab, keli) dhuun soo taagan oo wax laga shubo co weelasha qaarkood leeyihiin. Naaska baanbadda waa la xidhaa. Dh: dhuun, ib gulgulo.

4

naas-ka: (magac, lab, keli) khasnadda ay rassaastu ku jirto. Qoriga naaskiisa ku xir. Dh: khasnad, candho.

5

naas-ka: (magac, lab, keli) qarbid ama sufraar mijita biyaha laga shubto. Inoofur naaska sibraarka aanu caanaha ka cabnee

waa la naqliyay ✓

1

cf: nuug

2

de: breast, udder, mammary gland, nipple, teat

3

lx: naas

4

pd: (-ka)

5

ps: n1-m

6

key: naas

waa la naqliyay ✓