xaarquud

(fal) shey shey kale xoog u dul marmari oo ku jijibi. Dh: xuruud, camcami, jijibi, marmari.

(Baaruud-da)

Habaas qarxada oo xabbadda gudaheeda ku jira oo kolkii leebka (qarxiyaha) buntukhu ku dhaco, qaraxda oo gumuca rida.

m.dh (-do, m.l) Budo maaddo qaraxda ah, fuuqa xabbadda ku jira oo gumuca ridda.

m.dh (-do, m.l) Budo maaddo qaraxda ah, fuuqa xabbadda ku jira oo gumuca ridda.

f. n., (mass n.): gunpowder, pulver

nickname-m gunpowder; pulver. Lit: warmonger

-da: (n) gunpowder (gan powdhar)

magac loo baxsho wiil la filayo inuu noqdo dagaalyahan ama mid diirdiirran oo firfircoon.

-da: (magac, dhedig, keli) walax qaraxda oo olol bixisa. Waxa loo adeegsadaa oo lagu dhex guraa rasaasta, bambooyinka iyo miinooyinka qarxa. Baarka baarkiisow, baaruudda ololka dheer low, hoy beeryarow 'e' dheh. Haaruudda qaraxdiyo bambaa laygu bilbilaaye.

bw: Arabic

de: gunpowder, pulver

lx: baaruud

pd: (-da)

ps: n0-f-mass

key: baaruud

m.l.u Nooc ka mid ah dhagxaanta qaaliga ah oo dhawr midab oo kala duwan u sii kala baxa.

m.l.u Nooc ka mid ah dhagxaanta qaaliga ah oo dhawr midab oo kala duwan u sii kala baxa.

-ka: (magac, lab, keli) dhagax qaali ah oo jaadad badan leh.

-da: (magac, dhedig, keli) iniinyo yaryar oo madmadaw oo iyaga ama saliiddooda daawo ahaan loo isticmaalo Nebiguna dawo ku sheegay. Dh: xabasuud, xamasuud, xabbasowdaa.

f.mg1 (-day, -dday) 1. Ka aa.: cid dakano ay gashay ka gudid. 2. U aa.: cid qof laga dilay, ciddii dishay qof ka mid ah dilid. la-mid: aargudo.

f.mg1 (-day, -dday) 1. Ka aa.: cid dakano ay gashay ka gudid. 2. U aa.: cid qof laga dilay, ciddii dishay qof ka mid ah dilid. m.f.dh, aargudid. la-mid: aargudo.

(fal) «u ~» ciddaada oo aano loo geystay uga soo goo.

name: David

de: David

lx: Daauud

ps: name-m

key: Daauud

name-m grateful, praise-worthy

(Xaaqid-da)

1. Minfiiq ku nadiifin; fiiqid.

2. Wax badan isku kol layn, dilid, baabbi'in, marin.

m.f.dh eeg xaaq.

-da: (n) sweeping (iswiip-ing); sweep (iswiip) ~ fiiqid

-da: (magac, dhedig, keli) salabayn guddaafad iska xaadhid.

xaaqid -da: (magac, dhedig, keli) rixim naag w ilmo ka daatay wixii ku hadhay ka soo sifayn o soo nadiifin. Dh: sifayn, xaaqis, sifays. xaaqid-da: (magac, dhedig, keli) wax badan dild oo aad wax u layn.

-ka: (magac, lab, keli) xaadhin samaysasho. Libaaxu xaaradka wuu yagaan.

xaarad-ka: (magac, lab, keli) qosol ama sakaraad la rafasho.

(Xaarid-da)

1. Xaar dhigid.

2. (°) Kob la doonayo in la fariisto ama la dego ama la dhiso ama dan kale laga lee yahay gebiib siman oo fiiqan ka dhigid; kabxid.

m.f.dh eeg xaar².

m.f.dh eeg xąar.

-da: (magac, dhedig, keli) saxaro dhigid; xaar keenid; sindho sii dayn. Dh: sindhood.

xaarid -da: (magac, dhedig, keli) neef xoola ah xanuun darteed shuban la sii dayn. Dh: xaaris.

xaarid -da: (magac, dhedig, keli) harid oo qashin meel ka nadiifin. Dh: fiiqid, salabayn, xaaqid.

-ta: (magac, dhedig, keli) jabad iyo hadhaa meel lagu ururiyay oon manaafacaad lahayn heer guddaafad lagu magaacabana aan gaadhin.

(Xaquuq-a)

Ul ama qori ama wax kale oo la qorayo, oo dufta ama ganka ama gaska korka kaga yaal bir afaysan lagaga jarayo, lagaga xiirayo.

xaquuq¹: m.l la-mid: xaquuqid.

xaquuq²: f.g1 (-qay, -qday) Wax faftimo leh simid.

m. n. plane (carpenter's tool)

xaquuq v. plane, smooth (out ~ off), scrape (down)

(fal) diirka sare ee saaran wax adag kaga jijibi. Gidaarka renjiga ka xaquuq. Dh: jijibi.

xaquuq -a: (magac, lab, keli) jijibinta shay laga jijibiyo wax dushiisa saaran oo wax adag lagaga hobobiyo.

xaquuq -da: (magac, dhedig, keli) xaq uu qof gaar ahaan u leeyahay ama in ay isku mid yihiin uu la wadaago.

xaruun¹: m.l Cod xabeeb leh oo hoos loo yiraahdo. la-mid: xuruubban¹, xuruun¹.

xaruun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -umi) Cod xabeeb leh hoos u dhihid. la-mid: xaruumbi, xuruubban², xuruun².

name-m beloved; David; Prophet in the holy Qur'an

name: Faruk

name-m he who distinguishes truth from falsehood, clarifier

bw: Arabic

de: Faruk

lx: Faaruuq

ps: name-m

key: Faaruuq

f. n., [collective] mature male camels; elders

de: mature male camels; [fig.] elders

lx: farruud

pd: (-da)

ps: n-f-col

syn: qarruud

key: farruud

(Garruud-da)

1. Awrta waaweyn.

2. Dadka waayeellada ah; madax; qaafo.

m.dh.u 1. G. ah: awr xooggan oo rarooyo ah. 2. G. ah: qoryo adadag oo waaweyn. 3. Rag duqow ah oo garta qaada; madax; qaafo.

f. n., [collective] old male camel ~ camels; old people, elders

-ka: (magac, lab, keli) awrta waaweyn ama dadka waayeelka ah.

de: old male camel ~ camels; [fig.] old people, elders

lx: garruud

pd: (-da)

ps: n-f-col

key: garruud

name-m enlightened, lofty; Aaron-- Prophet in the Holy Qur'an

m.l (-dyo, m.dh) Bir weyn oo libaax-badeedka lagu dilo marka badda laga soo saaro.

(fal) aad ugu farax oo raalli ka noqo. Dahabkan ayuu wiilkaagii kuu keenee maasuud. Dh: mabsuud.

maasuud -ka: (magac, lab, keli) bir weyn oo libaax badeedka lagu dilo marka badda laga soo saaro.

m. n. mature male pack camel

cf: farruud

de: mature male pack camel

lx: qarruud

pd: (-ka Pl: qarruud (da))

ps: n5-m

key: qarruud

m.dh (-nno, m.dh) 1. Qof haween ah oo aan waxtar iyo caqli midna lahayn. 2. Wax caato ah, aanna dhaleyn ahaansho (lax).

(tilmaame) neef aan cayilin oo aan dhalmo na lagu ogayn. Hashaadu waa saaquun aan dhalayn.

saaquun-ta: (magac, dhedig, keli) qof haween ah oo aan waxtar iyo caqli midna lahayn.

-a: (magac, lab, keli) gantaal la rido oo u baxa cirka ama lagu rido meel kale oo dhul ah.

pr. n., loc. Hafun [coastal town in northeastern Somalia.]

de: Hafun [coastal town in northeastern Somalia]

initial: x

lx: Xaafuun

ps: n0-loc

key: Xaafuun

(tilmaame) wax xaarka cuna ah.

xaarcun -ka: (magac, lab, keli) nooc kalluunka ka mid ah oo ku nool xaaxiga badda. Dh: fareey.

(Xurquun-ka)

Wax la cuno; dhuuni; dheef; quud.

m.l Gasiin. la-mid: xulquun.

m. n., [collective] food, nourishment

xurquun v. starve, need nourishment badly, be famished

-ka: (magac, lab, keli) wixii quud lacu oo dhan. Dadku waxay xurquun ka dhigar hadhuudh iyo arabikhi. Dh: urquun

(Yaaquut-ka)

Dhagxanta qaaliga ah mid ka mid ah oo almaaska maahee inta kale ugu adag, oo dhawr jaad oo kala midabyo duwan u sii kala baxa.

m. n., [collective] ruby

-ka: (magac, lab, keli) eeg yaaqud

de: ruby Alt sp: yaaquud

initial: y

lx: yaaquut

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: yaaquut

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun tacab, xummad iyo casiraad leh oo ay keento bakteeriya ka dhalata biyo iyo cunto aan nadiif ahayn. Ninkii Sahal daahfuud ayaa ku dhacay. Dh: tayfood.

(Qaarbuux-da)

(qof) Qaarka sare u buuran.

(Qaarqaad-ka)

Aad u bukid; hadba qaarka la kicid; saabqaad; xaraarug; sakaraad.

qaarqaad¹: m.l Dhinaca oo dhulka la dhigi waayo xanuun awgi; xaraarug.

qaarqaad²: f.mg1 (-day, -dday) Xanuun awgii dhinaca dhulka dhigi waayid; xaraarugid.

m. n., [compound] (adj.): serious illness; agony; deathly ill

-ka: (magac, lab, keli) bugtaan xoog ah. Ninku qaargaad ayuu ku jiraa. Dh: saabqaad, xaraarug, sakaraad, sankaraad.

de: serious illness; agony; [atr.] deathly ill

lx: qaarqaad

nt: qaarqaad [v1=inch]

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: qaarqaad

-ka: (n) adulterer (a-dhal-ter-er); whoremaster (hoor-master); john (joon); one who commits adultery ~ dhillay, saani

m.l (cilmiga naflayda) Toddobada lafood ee yaryar oo sameeya xubin isgoyska u dhexeeya lafta dheer ee lugta iyo lafaha faraha cagta.

m.l (cilmiga naflayda) Toddobada lafood ee yaryar oo sameeya xubin isgoyska u dhexeeya lafta dheer ee lugta iyo lafaha faraha cagta.

-da: (magac, dhedig, keli) iniinyo madmadaw oo xulbadda laale'eg oo dawo ahaan iyaga ama saliid laga miiro loo isticamaalo.

m.l (-dyo, m.dh) Dallad weyn, maro ka samaysan oo diyaaradaha looga soo boodo.

m.l (-dyo, m.dh) Dallad weyn, maro ka samaysan oo diyaaradaha looga soo boodo.

m. n. parachute

-ka: (n) parachute (paarashuut) dallaayad

-ka: (magac, lab, keli) dallad, maro ama wax la mid ah ka samaysan oo cirka diyaaradaha lagaga soo boodo. Dh: baalashuud.

de: parachute

lx: baarashuud

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: dallad {Eng}

key: baarashuud

m.dh Meel leh xammuuradda maryaha la gasho.

-da: (magac, hedig, keli) leel xammuuradda maryaha la gasho leh.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg magaalaquud.

(Sar-gurun) Og, C Coccinia grandis (L) Voigt. Cucurbitaceae.

N, S Momordica balsamina L. Cucurbitaceae.

m.l Baro badan oo isugu jira midabbo kala duwan.

m.l Dallaayad.

m.l Dallaayad.

-ka: (magac, lab, keli) dallad diyaaradaha lagaga boodo iyada oo cirka duulaysa. Bayloodkii barashuud ayuu ku booday. Dh: baarashuud.

m.l Miro jilcan, midabkoodu cas yahay oo aad u macaan.

m.l Miro jilcan, midabkoodu cas yahay oo aad u macaan.

m. n. pear

-da: (n) the fruit of the pear tree; pear (peer)