xaan — Macnaha & Turjumaada

-ka: (magac, lab, keli) go'aan falcelis ah Ilmuhu wuu kaa yar yahaye ha ka xaan qaadan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaani-da)

2

Ciidda teeda iniinaha ah, sida tan dixda ama xeebta.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciid sabbaax ah oo aan boor iyo quruurux midna lahayn. la-mid: xaano.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciid sabbaax ah oo aan boor iyo quruurux midna lahayn. la-mid: xaano.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): sand, gravel

waa la naqliyay ✓

-da: (n) clean white sand found on sea or river shore

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ciidda aan budada ama dhoobada ahayn ee bataaxa ah sida tan dixaha ama xeebaha. Dh: caddaan, caddaad, niis, tamuux.

2

xaani-ga: (magac, lab, keli) ciid jilicsan oo budo oo kale ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: tamuux

2

de: sand, gravel

3

initial: x

4

lx: xaani

5

pd: (-da)

6

ps: n-f-mass

7

key: xaani

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaani.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaani.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax dhibban ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] helpless, at a loss, in a very difficult situation

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) xad aan la dhaafi karin leh xuduud jeexan oo la yaqaan leh.

2

xadan: (tilmaame) wax la xaday ah. Aqalkii o xadan ayaan u imidday.

waa la naqliyay ✓

1

de: helpless, at a loss, in a very difficult situation

2

initial: x

3

lx: xadan

4

pd: (xadnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xadan

waa la naqliyay ✓

name-f chopped, slashed

waa la naqliyay ✓

1

xagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la xagtay noqosho.

2

xagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la xagtay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] scratched, grazed

waa la naqliyay ✓

(Haggan) N Chionothrix somalensis (S. Moore) Hook.F. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

-xagnaa / xagnayd: (adj) scratchy (iska-raaji); marked with scratches

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la xagtay oo ciddiyo lagu jeexjeexay ah. Iyada oo wajiga ka xagan ayay timid. Dh: xarruufan. Wa: xagxagan.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratched, grazed

2

initial: x

3

lx: xagan

4

pd: (xagnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xagan

waa la naqliyay ✓

La xalay; mayran; qasaalan; dhaqan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la xalay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la xalay ahaansho. m.f.dh, xalnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] washed, cleansed with water

waa la naqliyay ✓

name-f clean, cleansed; pure. Cf: Xalane

waa la naqliyay ✓

-xalnaa I xalnayd: (adj) washed, usually in relation to household items cleaned ~ dhaqan, mayran

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo inay noqoto mid ceeb oo dhan ka maydhan oo ka hufan. xalan: (tilmaame) maydhan oo nadiif ah. Saxni xalan ii keen. Dh: qasaalan, dhaqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: washed, cleansed with water {N & W}

2

initial: x

3

lx: xalan

4

pd: (xalnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xalan

waa la naqliyay ✓

1

(Xanan-ka)

2

Geed-yaryar ama ood qodax leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Geed-yaryar ama ood qodax leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] prickly growth, thorn bush, brushwood

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jajab geedo, caleen iyo xashiish ah oo dabka lagu huriyo. Dh: jabad, xansas.

2

xanan-ka: (magac, lab, keli) geedo yaryar oo lagu xajiimoodo. Xanan gogol lagama dhigto.

waa la naqliyay ✓

1

de: prickly growth, thorn bush, brushwood

2

initial: x

3

lx: xanan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-col

6

key: xanan

waa la naqliyay ✓

1

(Xaran-ka)

2

Xaram.

waa la naqliyay ✓

m.l Meel barakaysan oo cibaadeysi loo tago sida Kacbada iyo masjidka Madiina. la-mid: xaram.

waa la naqliyay ✓

m.l Meel barakaysan oo cibaadeysi loo tago sida Kacbada iyo masjidka Madiina. la-mid: xaram.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xaram.

waa la naqliyay ✓

name: Hassan

waa la naqliyay ✓

name-m good, handsome

waa la naqliyay ✓

1

de: Hassan Alt sp: Xassan, Hasan

2

initial: x

3

lx: Xasan

4

ps: name-m

5

key: Xasan

waa la naqliyay ✓

1

(Cantooba-da)

2

Xaantoobo.

waa la naqliyay ✓

1

(Tamuux-da)

2

Cammuud iniino ah oo aan habaas lahayn sida tan dixda ama xeebta; xaani.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaashi-da)

2

1. Baalal xalxalleefsan oo jiljilicsan oo aad u waxtar badan; qaar waa adag yihiin oo weelal iyo galal wax lagu gurto baa laga sameeyaa qaarna wax baa lagu dhisaa; qaar korkoodaa wax lagu qoraa ama lagu daabacaa, qaar wax baa lagu duubaa, qaarna siyaalo kale oo badan baa wax loogu qabsadaa.

3

2. Warqad qoran oo la isu diro.

4

3. Warqad iska cad oo aan wax ku qornayn; (ama xaanshi).

waa la naqliyay ✓

1

(Xaniid-ka)

2

1. Tebediin si gaar ah muufo loogu bisleeyo, oo laga dhigo cadad ad'adag oo engegan oo kaydis iyo ganacsi loogu talaggalay.

3

2. Hilib kastoo sidaas loo sameeyo; (ama xaaniid).

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: “Baasha midigta ee albaabka istaag”.

waa la naqliyay ✓

1

faraqaad: m.l 1. Qaadidda raadka faraha siiba kuwa gacanta iyada oo lagu sameeynayo xaanshi iyo wixi lamida dushooda si dembi iyo wixi lamida ee uu qofku galay loo raadsho. 2. la-mid: faraqaadid.

2

faraqaad¹: m.l.u 1. Dagaal lays farasaaro. 2. Tuugo aan weynayn. 3. Qof baara faraha dadka dembiyada lagu soo eedeeyo. 4. la-mid: faraqaadid.

3

faraqaad²: f.mg1 (-day, -dday) U f.: cid dagaal ku billabid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xaanshi dusheeda ku qoran. 2. Habka farta loo qoro. 3. Waddo falfal ah. 4. Habka qalabka geedaha laga qoro loo farsameeyo. 5. la-mid: qorid.

waa la naqliyay ✓

1

rifan¹: m.l (jooloji) Falka ka dhasha marka ay is xoqaan dhagxaan ay sidaan biyo, dabayl ama mawjadaha baddu amase ay dhag-xaantaasi xoqdo kuwo kale.

2

rifan²: f.mg1 (-fmay, -fantay; -fmi) Maqaar, maro iyo wixi lamida wax la rifay noqosho.

3

rifan³: f.mg4 (-fnaa, -fnayd) Maqaar, maro iyo wixi lamida wax la rifay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.l) (cilmiga naflayda) Nooc ka mid ah qaabile unug oo xasaasi u ah ilayska oo laga helo retiinaha lafdhabarleyda. Rodhisku waxay ka koobanyihiin midabsidaha rodhobsiin, waxaanay muhin u yihiin wax ku aragga ilayska daciifka ah. Rodhisku si saami ah uguma qaybsana ratiinaha, sababta oo ah waxay ka maqanyihiin foofaha, waxaanay ka buu-xaan liidka ratiinaha.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Balli yar oo meel xaani ah ku yaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Carro shawle ah oo aan habaas lahayn sida tan xeebta; xaano; xaani.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: Baasha midigta ee albaabka istaag.

waa la naqliyay ✓

1

faraqaad¹: m.l Qaadidda raadka faraha siiba kuwa gacanta iyada oo lagu sameeynayo xaanshi iyo wixi lamida dushooda si dembi iyo wixi lamida ee uu qofku galay loo raadsho.

2

faraqaad²: f.mg1 (-day, -dday) U f.: cid dagaal ku billabid. m.f.dh, faraqaadid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xaanshi dusheeda ku qoran. 2. Habka farta loo qoro. 3. Waddo falfal ah. 4. Habka qalabka geedaha laga qoro loo farsameeyo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tamardarri; xaangabid.

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale: 'Meel aan ku nasto ayaan doonayaa' 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale: 'Miyaan fadhigii la qaban?', 'Yaan lacag la siin!', 'Wiilka aan imaanini waa Cali'. la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale "Meel aan ku nasto ayaan doonayaa" 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale "Miyaan fadhigii la qaban?", "Yaan lacag la siin!", "Wiilka aan imaanini waa Cali". la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan: (pronoun) 1. me (mii); I (aay); us (aas); we (wii) used the speaking or writing person or persons ~ aannu. Ex: aan wax kuu sheego; let me tell something. 2. (clause pronoun) may I..., can I or let me ~ an. Ex: aan tago; let me go. Buuggaan aan qaato? can I take this book? Biyahaan aan cabbo? may I drink this water?

2

aan (suffix) I.. to the.. Ex: baankaan aadayaa; I am going to the bank

3

aan: (adverb) 1. used to express negation; not (nat); im-; in-; un-; il- Ex: aan faraxsanayn; unhappy. 2. suffix: (gadaalgale) -less: without; lacking. Ex: eedla'aan: blameless 3. -ness or -ment suffix: (gadaalgale) state; quality; condition; or degree of nouns derived from adjectives. Ex: aasnaan -ta; the state of being buried

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) tilmaamaya qofka koowaad ee hadlaha ah. Waxa aan ahay macallin, buug aan doonayay ayaan helay.

2

aan: (qurub) xidhiidhiye loo adeegsado diidmada. Dh: an, anan, aanan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xan-ta)

2

Qof maqan oo wax xun oo hadduu joogo aan lagula dhaceen, laga sheego.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Xumo ka sheegidda qof maqan (xumo laga sheego).

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Xumo ka sheegidda qof maqan (xumo laga sheego).

waa la naqliyay ✓

f. n. slander, calumny; gossip, back-biting

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) gossip (gaa-sap)-, talebearing (teeyl-beer-ing)-, backbiting (baak-baayting) ~ xamasho

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhalliil iyo ceebo qof aan ku maqlayn laga sheego.

waa la naqliyay ✓

1

de: slander, calumny; gossip, back-biting

2

initial: x

3

lx: xan

4

pd: (-ta Pl: xanan (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xan

waa la naqliyay ✓

غيبَهُ

waa la naqliyay ✓

1

(Baan-ta)

2

Cunno waxtar iyo uraad leh oo lagu dheefiyo dadka buka ama dhaawaca ah.

waa la naqliyay ✓

1

baan¹: m.l (-nan, m.l) Koox ciidamada ka tirsan oo tunta muusikada gaardiska.

2

baan²: m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

3

baan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal dhaar, faan iyo handadaad isugu jira dhihid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. I,

2

baan vl. pron. we [excl.],

3

baan neg. not,

4

baan [feminine] n., [collective] (adj.): nutritious food; invalid's diet; convalescent

5

baan m. n. band, orchestra

6

baan v. make a speech, eulogize

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) recuperation (ri kuu pareey shin); healing over; restoration to health

2

baan2 -ka: (n) bank (baangk)~bangi. Ex: baankaan u socdaa; I am going to the bank baan3: (pronoun I with an action verb) Ex: Cali baan arkay; I saw Ali

waa la naqliyay ✓

1

(fal) la garran qof ama dad gar iyo dacwadi idin ka dhaxayso. Si wanaagsan u baan oo ha caytamin. Dh: garran, dacwi.

2

baan: (fal) baaq oo u yeedh. Soomaali khayr baan ugu baanayaa.

3

baan: (fal) caddee oo qeex. Eray kalana waw noqonayaa unug yar baan baanay

4

baan: (fal) hadal gooddi, faan iyo dhaar isugu jira dheh.

5

baan: (qurub) falkaabe ah oo ka kooban 'baa' iyo 'aan' oo la isku daray. Cali baan arkay. Buux baan bariidiyey. Dh: ayaan.

6

baan -ka: (magac, lab, keli) hey'ad lacagta maamusha, kaydisa oo ilaalisa. Dh: bangi.

7

baan -ta: (magac, dhedig, keli) laba duul ama laba qof oo ay dacwad dhextaallo doodda dhexmarta. Arrinta bir ha ku galinee, baan ku gala. Dh: baane.

8

baan -ta: (magac, dhedig, keli) dheefta dheeraadka ah ee la siiyo qofku markuu cawarmo ama jabo ama taag darreeyo la siiyo. Dh: nafaqayn, buullayn, baanasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Caan-ka)

2

Aad loo yaqaan; magaciisu meelo badan gaarey; laysla yaqaan.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh C. ah: wax dad badani yaqaan.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh C. ah: wax dad badani yaqaan.

waa la naqliyay ✓

Universal

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): fame; popularity; popular, well-liked

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) famous (fey-mas); popular (pop-ye-lar); well or widely known. Ex: atoore caan ah; a popular actor

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) aad loo yaqaan magaciisa; qof magaciisu meelo badan gaadhay. Caan weeye Cilmi Boodhari.

waa la naqliyay ✓

1

de: fame; popularity; [atr.] popular, well-liked

2

lx: caan

3

pd: (-ka Pl: caanan (ka))

4

ps: n4-m

5

key: caan

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daan-ka) Afka labadiisa lafood oo ad'adag oo ilkuhu ku yaalliin, middood.

2

2. (Daan-ta) Gow; qar; af.

waa la naqliyay ✓

1

daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.

2

daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.

3

daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

1

daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.

2

daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.

3

daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

Bank

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lower jaw; cheek

2

daan [feminine] n. cliff; edge; block (area)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) cheek (jiik); lower jaw ~ dhaban

2

daan -ta: (n) corner; edge. Ex: daanta galbeed; western corner

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) lafaha ilkuhu ay ku rakiban yihiin iyo hilibka isa saaran ee wejiga labadiisa dhan. Dogonta daanka jebi. Wa: daaman.

2

daan-ta: (magac, dhedig, keli) labada dhinac ee webi, buur iyo waxii la mid ah leedahay midkood. Daanta galbeed ee webiga shabeelle ayey biyuhu ku fataheen. Dh: bog, dhinac, doc, qar, baal, deg, dhaban, barbar.

waa la naqliyay ✓

1

(Faan-ka)

2

Wax wanaagsan oo qof ama wax kale, lagu sheego; ammaan; dhood; tookh.

waa la naqliyay ✓

1

faan¹: m.l Hadal aan dhab ahayn oo cid lagu ammaano.

2

faan²: m.dh (-no, m.l) 1. Ilig dheer. 2. Foolasha maroodiga ee dhaadheer midkood.

3

faan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal aan dhab ahayn isku ammaanid.

waa la naqliyay ✓

1

faan¹: m.l Hadal aan dhab ahayn oo cid lagu ammaano; ammaan.

2

faan²: m.dh (-no, m.l) 1. Ilig dheer. 2. Foolasha maroodiga ee dhaadheer midkood.

3

faan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal aan dhab ahayn isku ammaanid. m.f.dh, faanid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. fang, tusk

2

faan m. n. bragging, boasting, praise

3

faan v. boast, brag

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) the act or an instance of bragging; boast (bowst) ~ faanfaan

2

faan: -ay / tay: (v) glorify oneself in speech; brag (braag); boasting (bowsting); crow, vaunt

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sheego in aad tahay ruuxa ugu sarreeya ama ugu fiican; wax wanaagsan sheego. Dh: tookh, dhood.

2

faan -ka: (magac, lab, keli) wax wanaagsan oo la haysto ama la sameeyo oo dadka hortooda lagu sheegsheegto iyada oo loola jeedo is tus iyo is muujin. Faan waa xoolo aan laguu sheegan karin. Nin is faanshay waa ri' is nuugtay.

waa la naqliyay ✓

تَفَاخُر

waa la naqliyay ✓

1

(Gaan-ka)

2

1. Xoog leh; adag.

3

2. Dihin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xooggan oo adkaysi leh. 2. Geel aan irmaanayn. 3. G. ah: wax aad u badan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xooggan oo adkaysi leh. 2. Geel aan irmaanayn. 3. G. ah: wax aad u badan.

waa la naqliyay ✓