xaammaynti

(Xammayn-ta)

1. (biyo, ...) heerka u kulul gaarsiin; karkarin.

2. Tahan ka orodsiin; kicin.

3. (saacad) buuxin.

m.f.dh eeg xammee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cuntoo badh u diidid oo ka soomin. Dh: mamnuucid.

xammayn -ta: (magac, dhedig, keli) karkari heerka ugu kulul gaadhsiin. Biyaha xamma badan ka daa oo fardiiris ka dhig. Dh: baylin.

xammayn-ta: (magac, dhedig, keli) kaynaanin xoog u eryid. Dh: ordisiin, eryid.

xammayn -ta: (magac, dhedig, keli) saacad, beytari iyo wixii la mid ah buuxin oo cabbayn. Dh: buuxin, shaarjayn, cabbayn.

xammayn-ta: (magac, dhedig, keli) buuxsan oo la shaarjeeyey ah. Beytarigu wuu xammaysan yahay Dh: buuxsan, shaarjiyaysan, cabbaysan.

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaan huruud ah oo beeryartu cuntada ku sii dayso. Dh: beertaxaniin.

dhammaystir¹: m.l 1. Wax qabyo, lagu ebyo. 1. la-mid: dhammaystirid.

dhammaystir²: f.g1 (-ray, -rtay) Wax qabyo ah ebyid.

dhammaystir¹: m.l 1. Wax qabyo, lagu ebyo.

dhammaystir²: f.g1 (-ray, -rtay) Wax qabyo ah ebyid. m.f.dh, dhammaystirid.

v., [compound] conclude, finish

dhammaystir vl. n., [compound] conclusion, finishing, end, cessation

-ka: (n) completion (komp-pilii-shin); consummation (kan-sumeey-shin); fulfillment (ful-fil-ment); conclusion (kan-ku-luushin). termination (teer-mi-neey-shin)

dhammaystir -ay / tay: (v) make complete; do thoroughly; carry out; finish (fi-nish)-, complete (kom-pi-liit) ~ dhammee. Ex. dhammaystir shaqada: finish the work

Finalizzazione

Finalization

-ka: (magac, lab, keli) wax la samaynayay, gebagebayntii, dhammayntii.

(Cammayn-ta)

Indhaha tirid; camma ka dhigid.

m.f.dh eeg cammee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan wanaagsanayn siin ama ka iibin, iyadoo loo tusayo inuu wanaagsan yahay.

cammayn -ta: (magac, dhedig, keli) indhaha tirid.

(Jaamayn-ta)

1. Jaamo ka dhigid; cad cad ka dhigid.

2. Jaan la dhicid; kabayn; cagayn.

3. Sacab tumid.

m.f.dh eeg jaamee.

-ta: (magac, dhedig, kali) kabo ka dhigasho.

jaamayn -ta: (magac, dhedig, kali) cid kale, kabo la dhac oo ku dhufdhufo. Dh: kabayn.

m.f.dh eeg laamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) badar la karinaayo laan ku walaaqid.

-da: (magac, dhedig, keli) iimaanli'i; wax walafsan oo wax uu jecel yahay ku hungurixun ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) deyn gelin oo wax qaan lagu leeyahay ka dhigid.

(Raamayn-ta)

Raamo u yeelid, u samayn.

m.f.dh eeg raamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) timo ama wax la mid ah raamo dhaadheer u yeelid: raamo u samayn. Raamaynta timaha Rooble isagaa raba.

(Saamayn-ta)

Saamays ku reebid.

m.f.dh eeg saamee. la-mid: saamays.

-ta: (n) effect (i-fakt); impact (im-paakt)-, impression (im-paree-shin); repercussion (ri-per-ka-shen); indirect influence ~ raad; ku reebid, saamays

-ta: (magac, dhedig, keli) qof ama wax kale, raad ku reebid.

m.f.dh eeg xaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaabo soo gurasho; soo gurashoda xaabada. Dh: qoryayn, xaabays.

(Xaalayn-ta)

Dan u gelid; wax ka qabasho.

m.f.dh eeg xaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xil iska saarid: ihtimaam gaar ah siin; il gaar ah ku eegid.

m.dh la-mid: xammeeti.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xammay.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal la'aan: shib ahaan. Dh: aamusnaan.

m.l la-mid: ammaansasho.

-ga: (magac, lab, keli) ammaano ama ergiso ahaan u qaadasho.

(Dhammayn-ta)

Wax ka maqnaa ku darid; ebyid; dhammaystirid.

m.f.dh eeg dhammee. la-mid: dhammays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax idlaaday ama soo dhamaystirmay ka dhigid. Dh: dhamayn.

(Kaalmayn-ta)

Wax qof u baahan yahay wax kala qabasho; kaalmo siin; u gargaarid; taageerid; waxtarid.

m.f.dh eeg kaalmee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof baahi qaba, waxtarid. Dh: caawin, gargaarid, taakulayn, taageerid.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin. m.f.dh, lammaanin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg lammaanaan.

-ga: (magac, lab, keli) eeg xaajaysasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dan ka galid oo wax ka qabashadeeda xil iska saarid. Dh: xaalays.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid sharafteeda wax loo dhimay wax siin ama raalligelin.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid sharafteeda wax loo dhimay wax siin ama raalligelin. m.f.dh, xaalmarin.

v. pay compensation ~ a fine to someone

-yey -say: (v) satisfy a claim of wrongdoing either through financial compensation or an apology; atone (a-toon)

(fal) qof lagu xadgudbay xoolo xumayn ah sii. Dh: xaal.

de: pay compensation ~ a fine to s.o.

initial: x

lx: xaalmari

pd: (xaalmariyey)

ps: v2a=tr

key: xaalmari

-ga: (magac, lab, keli) guursi oo islaan iyo carruur yeelad. Dh: xaasaysad.

(Xakamayn-ta)

Xakame gelin, ku qabasho.

m.f.dh eeg xakamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xakame ku xidhid. Faraska xakamayn la'aan ma hoggaamin karaysid.

xakamayn -ta: (magac, dhedig, keli) socodkiisa yarayn oo xad uu ku dhaqdhaqaaqo u yeelid. Dh: xakamays.

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal¹, xamaali, xammaal¹.

m.l Qof ay shaqadiisu tahay in uu dusha wax ku qaado. la-mid: xamaal, xamaali, xammaal.

m. n. porter, carrier, loader, stevedore

-ga: (n) porter (poortar)-, cargo handler; redcap (reedh-kaap)-, stevedore (istii-vidoor); coolie (kuu-li)

-ga: (magac, lab, keli) eeg xamaal.

de: porter, carrier, loader, stevedore

initial: x

lx: xammaali

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: xammaali

(Xammeeti-da)

Dhacaanka beer-kutaasha ku jira.

m.dh (cilmiga naflayda) Dareere alkaliin oo midabkiisu huruudcagaaryahay, dhadhan qadhaadhna leh oo uu soo saaro beerku, laguna kaydiyo beerkutaasha. Waxay caawisaa dheefshiidka iyo nuugista duxda taas oo burburisa siina yaryaraysa. Xammeetidu waxa kale oo ay nashaadisaa isku soo ururka muruqyada dheefmareenka oo loo yaqaan ubaaxin. la-mid: xameyti.

m.dh (cilmiga naflayda) Dareere alkaliin oo midabkiisu huruudcagaaryahay, dhadhan qadhaadhna leh oo uu soo saaro beerku, laguna kaydiyo beerkutaasha. Waxay caawisaa dheefshiidka iyo nuugista duxda taas oo burburisa siina yaryaraysa. Xammeetidu waxa kale oo ay nashaadisaa isku soo ururka muruqyada dheefmareenka oo loo yaqaan ubaaxin. la-mid: xameyti.

f. n., (mass n.): bile

-da: (n) gall (gool); bile (baayl)

xammeeti -da: (n) pith (pith). Ex: xammeetida dhir miroodka; the pith of flowering plants or fruit bearing plants

de: bile

initial: x

lx: xammeeti

pd: (-da)

ps: n2a-f-mass

key: xammeeti

-ta: (magac, dhedig, keli) yaambo ku qodid. Dh: xagaafid, yaanbayn, falid.

-ga: (magac, lab, keli) Allabari la ducaynayay, 'aamiin' dhihis. Dh: ducaysi.

aammiinsi-ga: (magac, lab, keli) inta culimo iyo dad masaakiin ah la ururiyo, ka ducaysasho.

m.l Xarig saddex dhudood ah oo wax lagu rarto.

m.l la-mid: kaalmaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) kaalmaysasho; gargaarsasho; taageersasho

La xammeeyey.

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Wax aad u ordaaya ahaansho. 2. Wax aad u raran ahaansho (gaadiid).

der. [adjective] boiled, brought to a boil

(tilmaame) cuntooyinka badh le diiday oo laga soomiyay ah. Dh: mamnuucan.

xammaysan: (tilmaame) karkarsan oo heerka ugu kulul gaadhsiisan ah. Dh: baylsan.

xammaysan: (tilmaame) kaynaansan oo xoogu or daya ah. Faras xammaysan ayaa i waydaartay.

de: boiled, brought to a boil

initial: x

lx: xammaysan

pd: (xammaysnaa)

ps: adj-der

key: xammaysan

-da: (magac, dhedig, keli) eeg gamaamaysnaan.

-ha: (magac, lab, keli) wax xaadhan oo haran ahaan. Dh: fiiqnaansho.

m.f.dh eeg xammaysan. la-mid: xammaysnaansho.

a: dhammeystir

de: conclude, finish

hm: 1

lx: dhammaystir

pd: (dhammaystiray)

ps: v1=cmp

key: dhammaystir_1

de: conclusion, finishing, end, cessation

hm: 2

lx: dhammaystir

pd: (-ka)

ps: vn2-m-cmp

key: dhammaystir_2

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la ebyey ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la ebyey ahaansho. m.f.dh, dhammaystirnaan.

der. [adjective] completed, concluded, finished

-dhammaystimaa / nayd: (adj) completed (kom-pi-liitidh); finished, ended ~ dhan, ebyoon

(tilmaame) eeg dhamaystiran.

de: completed, concluded, finished

lx: dhammaystiran

pd: (dhammaystirnaa)

ps: adj-der

key: dhammaystiran

m.f.dh eeg dhammaystir².

-da: (magac, dhedig, keli) hawl, halkii loogu tala galay gaadhid; dhammayn oo faraha ka qaadid. Dhammaystiridda mashruuca inyar ayaa ka hadhay. Dh: ebyid.