xaalay — Macnaha & Turjumaada

(fal) dan ka gal oo wax ka qabashada arrin jirta xil iska saar. Dh: xaallee.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaalayn-ta)

2

Dan u gelid; wax ka qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xaalee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xil iska saarid: ihtimaam gaar ah siin; il gaar ah ku eegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalay-da)

2

Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu danbeeyey; (ama xalayto).

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

f. n. last night, yesterday evening

waa la naqliyay ✓

(adv) last night ~ xaleyto

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax saabuun lagu maydhay biyo caddaan ah kaga saar oo saabuunta ku dhaafi. Dh: xalee, xallee.

2

xalay-da: (magac, dhedig, keli) xilliga kolkaa la jooga habeenka ka horreeya ee tegey; habeennadii dhaafay kii u dambeeyey. Dh: xalayto, xalaytoole.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaley

2

de: last night, yesterday evening

3

initial: x

4

lx: xalay

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-time

7

key: xalay

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) riyaha loogu yeedho oo la macne ah 'kaalay'.

waa la naqliyay ✓

1

Kaalay!

2

Imaw; agtayda imaw.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here!

waa la naqliyay ✓

(fal) halkan imo; imo meeshan aan joogo. Dh: imo. Li: teg.

waa la naqliyay ✓

1

de: come! Defective imperative form only

2

lx: kaalay

3

pd: (kaaley)

4

ps: v4b-imp-sg

5

see: imow

6

key: kaalay

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel haadaan ah; jar aad u dheer, meel qaw ah. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Dh: jar, haadaan, garbo, qaw, waraar, gebi, laalley.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xayawaan saalo dhig. Lo' saalaysay oon baa haya. Dh: saalood, saalee

2

saalay: (fal) saalo dhig: saalood.

waa la naqliyay ✓

1

(Waalay-ga)

2

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

2

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

waa la naqliyay ✓

1

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

2

initial: w

3

lx: waalay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: waalay

waa la naqliyay ✓

1

(Xaalad-da)

2

Xaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaal¹ (3).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaal.

waa la naqliyay ✓

State

waa la naqliyay ✓

condition

waa la naqliyay ✓

1

f. n. fine, compensatory payment

2

xaalad [feminine] n. state, condition; affair, situation; case, argument

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. condition (kon-di-shin); situation (siju-weey-shan); circumstance (sir kom istans); state (isteeyt) wadci, wacyi, marxalad, duruuf. 2. stage (isteeyj). Ex: xaaladda kowaad; the first stage

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) si ay arrini tahay xilli gaar ah. Xaaladda dalku way deggen tahay.

waa la naqliyay ✓

حالة

waa la naqliyay ✓

(fal) saabuunta ka saar; biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydh. Dh: biyarraaci.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Wax ama cid danayn. m.f.dh, xaalayn.

waa la naqliyay ✓

/haandhal/ (n) 1. siddo (v) 2. gacan ku taabasho ama ku-qaadis. e.g. Fragile, please handle with care. (v) 3. xaalayn, wax ka qabasho (v) 4. isticmaalid, ka-ganacsi. e.g. We don't handle that kind of book.

waa la naqliyay ✓

1

de: converse, negotiate, discuss a problem

2

hm: 3

3

initial: x

4

lx: xaal

5

pd: (xaalay)

6

ps: v1=intr

7

key: xaal_3

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dad xaaba gurashadu ay meherad u tahay Dh: xaaboolay, xaabaysato.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dan ka galid oo wax ka qabashadeeda xil iska saarid. Dh: xaalays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaallayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Haween; dumar.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) magac guud oo haween oo dhan ka dhexeeya. Dh: bilis, dumar, gamboolay. Li: rag

waa la naqliyay ✓

(fal) kaftan dacaayad ah ku dheh. Dh: xafaalee, dacaayadee, xifaalay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef dhimanaya gawrac si aanu duufin. Laxda xalaalay intayna duufin. Dh: qal xalaalee, gawrac. Li: duufi.

2

xalaalay: (fal) ilma yar baarada ka goo gaar ahaan gabadh. Wiilku intuu yaryahay xalaalay. Dh: gud, baaragoo, xalaalee.

3

xalaalay: (fal) ammaano ciddii lahayd illaws iska yeelo. Hadduu kombiyuutarka kuu soo doona waayo ka xalaalay. Dh: xalaalee.

4

xalaalay: (fal) shay inuu bannaan yahay banne ku fatwoo. Cunidda jaadka xalaalay: Dh: xalaalee bannay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax aan jirin oo khiyaal ah oo wixii la waayo loo aaneeyo.

waa la naqliyay ✓

(fal) kaftan dacaayad ah ku dheh. Xifaalay waa saaxiibkaaye. Dh: xifaalee, dacaayadee.

waa la naqliyay ✓

(fal) calal ka dhig; duug ka dhig.

waa la naqliyay ✓

(fal) arrin ama xaajo iyo wixii la mid ah falanqay oo faaqid; arrin wax ka sheeg.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafayn-ta)

2

Diinta Muslinka ka saarid; gaal ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaalee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) gaal ka dhigid; diinta Islaamka ka saarid; qof muslim ah gaal ku sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, gaal ka yeelid.

2

gaalays-ta: (magac, dhedig, keli) middi weyn oo af badan. Cali gaallays buu soo tuntay.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ama shaqo, korka kala soco. Dh: kormeer.

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here you all!

waa la naqliyay ✓

1

de: you all come! Defective imperative form only

2

lx: kaalaya

3

ps: v4b-imp-pl

4

syn: imaada

5

key: kaalaya

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed geedaha ku marma oo xooluhu cunaan. Daaraddayada laalays baa ka baxay.

waa la naqliyay ✓

v., pl., -ind, simple past tense: we were (in a place)

waa la naqliyay ✓

1

de: we were (in a place) {N}

2

lx: naallay

3

ps: v4c-1pl-ind-past

4

key: naallay

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) noolaha inta dhedigoodu naas leeyahay ee ilmoodu nuugo. Xayawaanku waa naaslay iyo ugaclay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qaali ka dhigid. Dh: qaaliyayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhalanrog oo siday ahayd si ka duwan ka dhig. Wax walba qaallay ha is odhan Dh: sarguuri; salguuri.

2

qaallay: (fal) qalalaase iyo buuq geli. Meesha qaal- lay si laguu ogaado Dh: qalalaasay.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xayawaan saalo dhigid.

2

saalayn -ta: (magac, dhedig, keli) saalo dhigid; saalood.

3

saalayn-ta: (magac, dhedig, keli) 'xayawaan' saalo dhigid. Saalayn lo'aad oon baa keena. Dh: saalood.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) saalo dhigis xoolaad. Geel ban jooga oo yamaarug daaqay, saalays badanaa.

2

saalays -ka: (magac, lab, keli) eeg saalayn.

waa la naqliyay ✓

v., -ind, simple past tense: it [fem.] was (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [fem] was (situated) there

2

initial: t

3

lx: taallay

4

ps: v4c-3f-ind-past

5

key: taallay

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xaabee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xaabo soo gurasho; soo gurashoda xaabada. Dh: qoryayn, xaabays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xaabo gurasho. Meel magaalo ka fog ayaa xaabays lagu yagaan. Dh: qoryays, xaabays.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo cayayaanka ka mid ah oo leh ubuc madaxeega aad uga weyn. Xaableyda lama laayo. Dh: dhiidhiyo, uxu.

2

xaabley -da: (magac, dhedig, keli) dad danyar ah oo waxa ku hadha hilibleyda ka iibsadda. Dh: danley. Li: lacagley.

waa la naqliyay ✓

-xaaladaha: (n) [ plural of xaalad] conditions (kon-di-shinis); circumstances (sir komistansis). Ex: xaalado kala duwan; different circumstances

waa la naqliyay ✓

(fal) xakame geli; xakamaha ku xidh. Faraska xakamay oo degdeg u fuul. Dh: xakamee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) saabuuntii lagu maydhay ka saarid: biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydhid, Dh: xalayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xalayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xarako iyo dhaqdhaqaaq aad macmiilka ku soo jiidato u yeel. Dh: xarakaday. xarakadee

2

xarakay: (fal) erey ama weedh Carabi ah xarako u yeel oo kordhow, hoos dhow ama godaan u yeel. Dh: xarakee, xarakadee.

3

xarakay: (fal) qurxi oo farshaxan wanaagsan u yeel. Saalka xarakay galabta xaflad ayaa jirtee.

waa la naqliyay ✓

v.-ind, simple past tense: it [masc.] was (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [masc] was (situated) there

2

initial: y

3

lx: yaallay

4

ps: v4c-3m-ind-past

5

key: yaallay

waa la naqliyay ✓

1

(Xaal-ka)

2

1. Lacag ama wax kale oo qof gefey, eedsiin ahaan loo saaro; yake; tacsiir; cisaaro: xumayn.

3

2. Arrin; xaajo.

4

3. Sida lagu sugan yahay; sah; xaalad.

waa la naqliyay ✓

1

xaal¹: m.l 1. Hanti la siiyo qof sharaftiisa wax loo dhimay. 2. (axwaal, m.dh) Arrin; xaajo. 3. la-mid: xaalad. Sida lagu suganyahay; sah.

2

xaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) La x.: cid arrin la dhammaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hanti la siiyo qof sharaftiisa wax loo dhimay. 2. (axwaal, m.dh) Arrin; xaajo. 3. la-mid: xaalad. Sida lagu suganyahay; sah.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. fine, compensatory payment for an offense ~ wrong-doing

2

xaal m. n. situation; legal matter ~ affair

3

xaal v. converse, negotiate, discuss a problem

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) penalty as a result of wrongdoing; or breach of the traditional law. Ex: xaal baa lagu xukumay; a penalty was imposed on him

2

la xaal -ay / xaashay: (v) deal with; negotiate with; hold converse with or breach of traditional law

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof aad ku xadgudubtay xoolo xumayn ah sii. Ninka haddaad ka gar darrayd iska xaal. Dh: maydh

2

xaal -ka: (magac, lab, keli) xoolo maydh ah oo laga qaado qofka ku gafa qof kale siiba hablaha, Dh: xumayn, yake, takhsiir.

3

xaal-ka: (magac, lab, keli) xaalad ama si markaa lagu sugan yahay. Dh: waayo.

4

xaal -ka: (magac, lab, keli) xanuun aan la garan oo wadaaddo iyo jiman Soomaalidu ku sheegaan. Dh: wadaaddo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhibaato iyo xumaan dad kale qabadsii oo gaadhsii. Haddii ad xanuun qabto dadka kale ha aafayn. Dh: aafee, ibtilee.

waa la naqliyay ✓

Inta badan; badanaa; dhaaxa; qajeel

waa la naqliyay ✓

fk. Inta badan, marar badan, badanaa. Tus.”Aa. ma yimaado saacadahaan”.

waa la naqliyay ✓

f.. Inta badan, marar badan, badanaa. Tusaale: "Aa. ma yimaado saacadahaan".

waa la naqliyay ✓

[adverb] or [adverbial] [expression] frequently, usually, mostly, often

waa la naqliyay ✓

(adv) often (often); usually (vush wali); regularly or customarily used ~ aalaaba, badanaaba

waa la naqliyay ✓

(falkaab) sida inta badan dhacda. Axmad waa arday aalaa iskuulka yimaadda. Dh: aalaaba, badanaa, qajeelo, dhaaxa.

waa la naqliyay ✓

1

de: frequently, usually, mostly, often

2

lx: aalaa

3

ps: adv

4

key: aalaa

waa la naqliyay ✓

كثيرا

waa la naqliyay ✓

1

(Aalad-da)

2

Alaabo wax lagu qabsado; qalab; hub.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.dh) 1. Qalab mashiin leh oo wax lagu qabsan karo. Tusaale: “Kombiyuutarku waa ąa. cusub oo cilmibaarista fududaysay”. 2. Qalab lagu dagaallamo; hub. 3. Qalabka dumarku ay qaataan ee isku qurxiyaan mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

ąalad: m.dh (-do, m.dh) 1. Qalab mashiin leh oo wax lagu qabsan karo. Tusaale "Kombiyuutarku waa ąa. cusub oo cilmibaarista fududaysay". 2. Qalab lagu dagaallamo; hub. 3. Qalabka dumarku ay qaataan ee isku qurxiyaan mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. weapon; instrument; machine; equipment; mechanism; technology; apparatus

waa la naqliyay ✓

-da (n) instrument (inis tur mant); device (di vaays) ~ qalab

waa la naqliyay ✓