xaal'adduun

عالَم، دُنْيا

daadduun¹: m.l Qof cayrnimo awgeed la bayhoofay. la-mid: daanduun¹.

daadduun²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Cayrnimo darteed la bayhoofid. la-mid: daanduun².

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Cayrnimo darteed la bayhoofid. m.f.dh, daadduumid. la-mid: daanduun.

-ka: (magac, lab, keli) dad rafaad iyo baahin, dad caydhooba oo mood iyo nool midna u hadhin. Daadduunka Aw Maxamed qabo waan ka dhiidhiyaye. Dh: dullinimo.

-ka: (n) marital status (meeratal-isteey-tas); [such as married, single...; sida: xaas, doob ...]

(Maalmaddoona-ha)

Bilaha dayaxa middooda 4d.

m. n. fourth month of the Somali lunar year

de: fourth month of the Somali lunar year

lx: Maalmaddoone

pd: (/ha)

ps: n-m-time

syn: Rabiic-ataanii

key: Maalmaddoone

f.mg1 (-cay, -cady) la-mid: xagaldaac².

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

(Aaladeyn-ta)

Aalad u yeelid; qalabayn; hubayn; qurxin.

m.f.dh eeg ąaladee.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aaladayn.

-ka: (magac, lab, keli) xilli aad u horreeya; wakhti aad u fog oo la soo jiray; inta la xusuusan yahay. Sheekadani waa mid soo jirtay tan iyo aamanuun. Dh: aaman, aamanuu, weligeed, abidkeed. Li: amminkan.

daanduun¹: m.l la-mid: daadduun¹.

daanduun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay) la-mid: daadduun².

m.l la-mid: khaaddin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg khaaddin.

de: fine, compensatory payment

hm: 1

initial: x

lx: xaalad

pd: (-da)

ps: n1-f

see: xaal

key: xaalad_1

de: state, condition; affair, situation; case, argument

hm: 2

initial: x

lx: xaalad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: xaalad_2

-ta: (magac, dhedig, keli) dan ka galid oo wax ka qabashadeeda xil iska saarid. Dh: xaalays.

-ka: (magac, lab, keli) geed qadhaabka ka mid ah oo gacayrada la jaad ah.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax dhaqan xun ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax dhaqan xun ahaansho. m.f.dh, falaadxumaan.

der. [adjective] badly behaved

-falaadxumaa: (adj) conducted oneself badly; misbehaved (mis be heevidh) ~ dhaqanxun

(tilmaame) ruuxa camalka xun leh ee cadhada dhaw. Dh: camalxun.

de: badly behaved

lx: falaadxun

pd: (falaadxumaa)

ps: adj-der

key: falaadxun

m.l Khasab.

m.l Wax yar oo abaalmarin ahaan loo siiyo hawl la qabtay.

m.l Wax yar oo abaalmarin ahaan loo siiyo hawl la qabtay.

-ka: (magac, lab, keli) kartida iyo awoodda ay maskaxdu u leedahay in ay wax curiso oo sannifaad suugaaneed iyo mid kalaba ay samayso. Dh: curin, halcurin.

hal'abuur -ka: (magac, lab, keli) qof leh karti iyo mawhibo uu wax ku curiyo. Dh: abwaan. Wa: hal'abuurro.

(n) Cameroon; Yaounde is the capital and Douala the largest city ~ Kammaruun

hang

Lalmin, daldalid.

m.l Mardimo geesaha xoolaha iyo ugaartu yeeshaan oo da'dooda lagu xisaabiyo. la-mid: laba-duub.

m.l Mardimo geesaha xoolaha iyo ugaartu yeeshaan oo da'dooda lagu xisaabiyo. la-mid: laba-duub.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun lafaha ku dhaca oo jajabiya laakiin laga daawoobo. Qaaxaduud ayaa ku dhacay oo laga daweeyey. Dh: tiinbaylafood.

(Xaalmarin-ta)

Xaal siin.

m.f.dh eeg xaalmari.

Risarcimento

Indemnification

-ta: (magac, dhedig, keli) raalli galin ama siinta xoolo maydh ah la siiyo cid lagu gefey gaar ahaan gabadh. Li: xumayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) macaanayn oo wax dadka soo jiita ka dhigid. Dh: xalladays, qurxin.

(Xalladeyn-ta)

Xallad u yeelid, ka xareedin, qurxin.

m.f.dh eeg xalladee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xallad u yeelid oo wax dhadhan leh oo dadku ku raaxaystaan ka dhigid. Dh: macaanayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) maarayn iyo maamul.

m.l Nin caro dhaw, dagaal badan oo aan uurkuqaad lahayn.

m.l Nin caro dhaw, dagaal badan oo aan uurkuqaad lahayn.

-ta: (magacwadareed) xabbadda qoryaha laga rido ee wax lagu dilo. Dh: rasaas.

m.l Duullaan rogaalcelis ah oo cid dhowaan la dhacay lagu sameeyo.

-ka: (magac, lab, keli) duullaan rogaalcelis ah oo cid dhowaan la dhacay lagu sameeyo.

-ka: (magac, lab, keli) calaacal iyo oohin iyo dulmitirsasho joogto ah.

(Garbadduub-ka)

Qof xoog lagu cududo oo gacmaha iyo garbaha xarig ama wax kale lagaga xiro; labaddible.

garbadduub¹: m.l G. u qabo/g. u xir: qabashada cid gacmaha gadaal loo qabto ama loo xiro. la-mid: gardadduub¹.

garbadduub²: f.mg1 (-bay, -btay) U g.: cid gacmaheeda gadaal qabasho ama u xirid. la-mid: gardadduub².

garbadduub¹: m.l G. u qabo/g. u xir: qabashada cid gacmaha gadaal loo qabto ama loo xiro. la-mid: gardadduub.

garbadduub²: f.mg1 (-bay, -btay) U g.: cid gacmaheeda gadaal qabasho ama u xirid. m.f.dh, garbadduubid. la-mid: gardadduub.

v., [compound] bind someone's hands behind him; put into bondage

de: bind s.o.'s hands behind him; [ext.] put into bondage

lx: garbadduub

nt: garbadduub (ka) [vn2a-m] 'bondage'

pd: (garbadduubay)

ps: v1=cmp

key: garbadduub

(Gardadduub-ka)

Garbadduub.

gardadduub¹: m.l la-mid: garbadduub¹.

gardadduub²: f.g1 (-bay, -btay) la-mid: garbadduub².

vl. n. binding up, bondage

a: garbadduub

de: binding up, bondage

lx: gardadduub

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: gardadduub

-ta: (magac, dhedig, keli) mid ra'yigiisa ku dheggan ahaan; hal'adayg.

-ka: (magac, lab, keli) hawl la sameeyo abuurid ama samayn.

(Jaalabbuud-ka)

Jaadadka doonyaha jaad kamid ah.

m.l Jaadadka doonyaha jaad ka mid ah.

m. n. kind of boat

-ka: (magac, lab, kali) nooc doonyaha ka mid ah. Dh: doon.

cf: doon, doonni

de: kind of boat

lx: jaalabbuud

pd: (-ka)

ps: n-m

key: jaalabbuud

v. grow sad ~ get depressed because of someone ~ something

de: grow sad ~ get depressed because of s.o. ~ s.t.

lx: ka madluun

pd: (madluumay)

ps: v1=expr

key: ka_madluun

(tilmaame) wax lusha oo meel sudhan. ah. Dh: laalaadsan, laadlaadsan, laalaada, lusha.

(Laallaadin-ta)

Meel sare surid ama ka lulid.

m.f.dh eeg laallaadi. la-mid: laallaadis¹.

n. phr., time: any day; one day, some day (past ~ present)

(adv) someday (sam dheey) ~ mar-uun

de: any day; one day, some day (past ~ present)

lx: maalin uun

ps: np-time

key: maalin_uun

(Naar'afuuf-ka)

1. Qofka dadka isku dira; diraddiraale.

2. Amuurka qaarki; xayraxade.

-ka: (magac, lab, keli) bog ku socotada nooc ka mid ah oo mulaca ay isku bah yihiin. Dh: xaydhacade, qul.

naar'afuuf-ka: (magac, lab, keli) qof dadka u kala warrama oo isku dira. Naarafuuf waa namiime ha u nixin. Dh: diradiraale.

qayladdoon¹: m.l.kh Q. ah: cid meel dhiillo ka dhacday meel kale uga doona gargaar.

qayladdoon²: f.mg1 (-nay, -ntay) Meel dhiillo ka dhacday meel kale gargaar uga doonid.

-ka: (magac, lab, keli) cid meel chille ka dhacday meel kale uga doona gargaar

-ka: (magac, lab, keli) kalluun yaryar oo la jecel yahay, badanaana isagoo saliideysan daasado la geliyo. Dh: sardiin, baaqe, huduf.

conditions, circonstances.

(fal) si foolxun oo qaab daran wax u qor, si aan dheelli tirnayn wax ad qorayso kolba qolof uga qaad. Geedka qolofta sare ka xalxalluuf.

xalxalluuf -ka: (magac, lab, keli) qorid aan habaysnayn oo kolba qor iyo kolba qolof weyn laga xalluufo.

(Dhalmaddeyn-ta)

Da'da dhalmadu ku joogsato gaarid; dhalmaddeys noqosho.

dhalmaddeyn¹: m.f.dh eeg dhalmaddee. la-mid: dhalmaddeys.

dhalmaddeyn²: m.dh (cilmiga naflayda) Xilliga qofka dumarka ah ay ka joogsato caadadu taas oo ay keentay ugaxleyda oo joojisa sameyntii unugga ukunta, sidaas darteed haweeneydu mardambe uur ma qaadi kareyso. Dhalmadayntu waxay dhici kartaa da'da u dhexeysa dhexda soddomaadka iyo kontomaadka, sida badan inta u dhexeysa da'da 40 - 50sano.

m.dh (cilmiga naflayda) Xilliga qofka dumarka ah ay ka joogsato caadadu taas oo ay keentay ugaxleyda oo joojisa sameyntii unugga ukunta, sidaas darteed haweeneydu mardambe uur ma qaadi kareyso. Dhalmadayntu waxay dhici kartaa da'da u dhexeysa dhexda soddomaadka iyo kontomaadka, sida badan inta u dhexeysa da'da 40 - 50sano.

m.f.dh eeg jallaadee.

Meel sare suran; laallaada; lusha.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax meel ka lalmada ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax meel ka lalmada ahaansho. m.f.dh, laallaadsanaan.

der. [adjective] hanging, suspended

-aa: (adj) pendent (peendhant)-, suspended (sas peen-didh); hanging down

de: hanging, suspended

lx: laallaadsan

ps: adj-der

key: laallaadsan

name-m servant of the Loving