xaako — Macnaha & Turjumaada

1

(Xaaka-da)

2

Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogaada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogaada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): phlegm, sputum

waa la naqliyay ✓

-xaakada: (n) phlegm (faleem)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli)) qandhuuf adag oo ka timaad bacaraarka ama laabta hoose oo midab huruuda leh. Dh: khaakho,

waa la naqliyay ✓

1

cf: candhuufo

2

de: phlegm, sputum

3

initial: x

4

lx: xaako

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-mass

7

key: xaako

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Xaako tufid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Xaako tufid.

waa la naqliyay ✓

(fal) qandhuuf xaako ah tuf. Weelkaa yar ku xaakoo.

waa la naqliyay ✓

v. bring up phlegm

waa la naqliyay ✓

1

bw: tuf

2

de: bring up phlegm

3

initial: x

4

lx: xaakow

5

nt: xaakood (ka) [vn-m]

6

pd: (xaakooday)

7

ps: v3a=intr

8

key: xaakow

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraka-da)

2

1. Xuruufta alifka intooda shaqalka ah.

3

2. Kordhigga iyo hoosdhigga iyo godniinka iyo reebniinka astaamahooda.

4

3. Dhaqdhaqaaq; nuuxnuuxsi.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-dyo, m.dh) Dhaqdhaqaaq. 2. la-mid: xarakaad, xarakad. Shaqallo loo yeelo xuruufta carabiga. 3. Xiiso; farax.

waa la naqliyay ✓

f. n. sign in Arabic writing indicating a vowel sound

waa la naqliyay ✓

-xarakada: (n) diacritic (dhaaya-kiri-tik); diacritical mark; macron (meey-karoori); accent (abksent)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xuruufta alifba'da Carabiga intooda shaqallada ah oo shibbanayaasha lagu shaqlo sida: kordhaw, hoosdhaw iyo godid.

2

xarako -da: (magac, dhedig keli) urur qadiyadu dhaqdhaqaaqa. Gobanimadoonka Jabuuti wuxu ka bilaabmay Xarakadii Shaqaalaha Boorka.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sign in Arabic writing indicating a vowel sound (placed above or below the consonant); See also: xarakad

3

initial: x

4

lx: xarako

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xarako

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baakad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baakad.

waa la naqliyay ✓

f. n. parcel, package

waa la naqliyay ✓

-baakadda: (n) parcel (paarsal); package (paakeeyj); packet (paakit)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baakad.

waa la naqliyay ✓

1

de: parcel, package

2

lx: baako

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: I want to send this parcel to Rome.

6

xv: Waxaan rabaa inaan baakadan u diro Rooma.

7

key: baako

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg jaakatiin.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Laangeed oo labo qaybood u kala baxdo. 2. Mataano. 3. Fallaar, dabbaanta ka yara ballaaran oo aan dhega lahayn.

waa la naqliyay ✓

f. n./m: bifurcation of a branch; twins

waa la naqliyay ✓

-ha (magacwadareed) labo ilmood oo mar hooyo wada dhashay. Dh: mataano.

waa la naqliyay ✓

1

de: bifurcation of a branch; [ext. col] twins

2

lx: laako

3

pd: (/da ~ /ha)

4

ps: n-f/m

5

key: laako

waa la naqliyay ✓

1

(Taaka-da)

2

Suulka iyo fardhaxada gacanta oo fidsan, inta ay isu jiraan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cabbiraadda suulka gacanta iyo fardhexaadda oo fidsan u dhexeysa. 2. Wax, wax kale lagu hakiyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cabbiraadda suulka gacanta iyo fardhexaadda oo fidsan u dhexeysa. 2. Wax, wax kale lagu hakiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. hand-span measurement

waa la naqliyay ✓

taakada: (n) type of measurement; the full stretch of the hand from the thumb to the middle finger; span (ispaan); approximately nine inches (23 centimeters) ~ suulka iyo farta-dhexe inta u dhaxaysa

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kali) suulka iyo fardhexada oo la kala bixiyo inta u dhaxaysa.

2

taako -da: (magac, dhedig, kali) wax kasta oo wixii wareegaya lagu joojiyo. Dh: gariirad.

waa la naqliyay ✓

1

de: hand-span measurement (based on the distance between the thumb and the tip of the outstretched middle finger)

2

initial: t

3

lx: taako

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: taako

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo inaad bixiso ay ahayd ku lexjeclow oo inaad bixiso ka joogso. Meel aanay dani kaa soo galayn xoolahaaga kala waako. waakuma: eeg waakee.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaba-da)

2

1. Qoryaha qallalan oo dabka lagu shido; qoryo; shidaal.

3

2. Wax kasta oo la shito.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qoryo qallalan oo shidaal gala. 2. Qoryo qallalan, jilicsan oo xorshosh ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qoryo qallalan oo shidaal gala. 2. Qoryo qallalan, jilicsan oo xorshosh ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. firewood, kindling

waa la naqliyay ✓

xaabada: (n) firewood (faayer-woodh); brushwood (buraash-wuudh) qoryo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ururso wixii xaab meelahaa yaal. Orod madbakha soo xaabo hadaad hambo ka hesho.

2

xaabo -da: (magac, dhedig, keli) qoryo qallalan oo dabka lagu shidan karo. Dh: qoryo.

waa la naqliyay ✓

1

a: jaabo ~ jabo

2

de: firewood, kindling

3

initial: x

4

lx: xaabo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xaabo

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaja-da)

2

Arrin; talo; xaal; ammuur.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Arrin; xaal; talo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Arrin; xaal; talo.

waa la naqliyay ✓

f. n. problem, question, argument; case, legal matter ~ affair

waa la naqliyay ✓

1

xaajada: (n) a subject of concern, feeling, or action; matter (maa ter); a state of affairs; a situation; case (keeys) arrin

2

wada xaajood -ay / -een / -nay: (v) discuss something together; exchange views

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) arrin ka hadaliyo tashi u baahan. Qoto dheeraa xaajadu, arrin qaradle weeyoo, qof dhan baad i mooddee. Dh talo, ammuur.

2

xaajo -da: (magac, dhedig, keli) baahi loo qabo in musqul la galo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: ammuur; arrin; talo; xaal

3

de: problem, question, argument; case, legal matter ~ affair

4

initial: x

5

lx: xaajo

6

pd: (-da)

7

ps: n6-f

8

key: xaajo

waa la naqliyay ✓

1

(Xaala-da)

2

1. Xaal.

3

2. Uurkujir; xiidmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xubnaha ragga. 2. Uurkujir.

waa la naqliyay ✓

f. n. intestines, entrails, internal organs

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) si ay wax yihiin xilli gaar ah. Dh: xaalad.

2

xaalo -da: (magac, dhedig, keli) uur kujir. Dh: xiidmo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: uurkujir, xaab, xiidmo

2

de: intestines, entrails, internal organs

3

initial: x

4

lx: xaalo

5

pd: (/da)

6

ps: n-f

7

key: xaalo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaani.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xaani.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Meel qashin ka nadiifsasho. 2. Wax meel yaal wada qaadasho.

waa la naqliyay ✓

v. sweep ~ clean (a place) for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel fiiqo oo qashinka ka salabayso. Golaha xaaro. Dh: xaadho.

2

xaaro: (fal) rafo oo dhulka galgalo. Qosol xaaro. Dh: rafo, xaadho.

3

xaaro: (fal) sallaxo oo wixii alaab ama agab yaal oo dhan ka gur, meel xaadhan samayso. Booto xaadho ha laguu mitiriyee. Dh: sallaxo.

waa la naqliyay ✓

1

de: sweep ~ clean (a place) for oneself

2

initial: x

3

lx: xaaro

4

nt: xaarasho (/da) [vn-f]

5

pd: (xaartay)

6

ps: v3b=tr

7

key: xaaro

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Eve

waa la naqliyay ✓

name-f Eve; warm air

waa la naqliyay ✓

1

de: Eve

2

initial: x

3

lx: Xaawo

4

pd: (Xaawa)

5

ps: name-f

6

key: Xaawo

waa la naqliyay ✓

1

(Qufac-a)

2

Neefta oo si kedis ah, oo xoog iyo shanqar leh, sanbabbada uga soo baxda, oo hunguriga cad u soo marta, muruqyada hunguriga, oo xanuun qabtay iskula roora, ama dhuumaha neefta iyo sanbabbada oo xaako xirtay laga soo saarayo, darteed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Halamacoodka dhuumaha neefta waxayna u kala baxdaa mid muddo gaaban (acute) iyo mid muddo dheer (chronic). Midda hore waxa lagu yaqaan: qufac xaako leh, isku roorid dhuumaha neefta; midda labaad waxaa lagu yaqaan: xab badan oo dhuumaha neefta ka xaruuma.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Xaako tufid.

waa la naqliyay ✓

1

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

2

xiiqdheer²: m.dh (daawo) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan “bordatella pertussis”. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Halamacoodka dhuumaha neefta waxayna u kala baxdaa mid muddo gaaban (acute) iyo mid muddo dheer (chronic). Midda hore waxa lagu yaqaan: qufac xaako leh, isku roorid dhuumaha neefta; midda labaad waxaa lagu yaqaan: xab badan oo dhuumaha neefta ka xaruuma.

waa la naqliyay ✓

1

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

2

xiiqdheer²: m.dh (daaw.) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan 'bordatella pertussis'. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

1

(n) stringy, thick mucus.

2

xaako

waa la naqliyay ✓

1

(n) matter ejected from the lungs, bronchi, and trachea, through the mouth.

2

xaako

waa la naqliyay ✓

/flem/ (n) xaako (xaakada).

waa la naqliyay ✓

-xaaqsaday / tay: (v) spit out phlegm (faleem); expectorate ~ xaako tuf

waa la naqliyay ✓

Xaako

waa la naqliyay ✓

s.m. xaako.

waa la naqliyay ✓

1

haaki

2

xaako

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheddig, keli) halamacoodka dhuumaha neefta waxayna u kala baxdaa mid muddo gaaban (acute) iyo mid muddo dheer (chronic). Midda hore waxaa lagu yaqaan qufac xaako leh iyo isku roorid dhuumaha neefta. Midda labaad waxaa lagu yaqaan xab badan oo dhuumaha neefta ka xaruuma.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhacaan adag oo afka ka soo baxa oo ka yimaada oogada xuubabkeeda jilicsan kolka ay bukoodaan. Dh: xaako.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaakood-ka)

2

Xaako iska keenid, tufid.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg xaakoo.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg xaakoo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xaako iska keenid. Dh: khaakhood.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamakow-ga)

2

Geed aan dhulka ka kicin oo leh laamo buurbuuran oo wada hilib iyo biyo ah oo dusha kurtummo yaryar oo badan ku leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed aan dhulka ka kicin oo leh laamo buurbuuran oo wada hilib iyo biyo ah oo dusha kurtummo yaryar oo badan ku leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. short edible plant species

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed aan lahyn jirrid adag oo uu isku taago oo leh laamo buurbuuran oo dhuudhuuban oo wada buruq iyo biyo ah oo dusha xubno yaryar ku leh oo qadhaab ahaan loo cuno. Dh: xangay.

waa la naqliyay ✓

1

de: short edible plant sp.

2

initial: x

3

lx: xamakow

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m-enum

6

key: xamakow

waa la naqliyay ✓

1

(Baraka-da)

2

1. Gallad gaar ah oo Ilaah dadka qaarki ama waxyaalo kale, u yeelo; karaamo.

3

2. Badasho, bulaal, taran, barkhad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wanaag loo aayo oo laga helo wax Eebbe ku siiyey sida carruurta, xoolaha iyo wixi lamida; karaamo. 2. Badasho, taran.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wanaag loo aayo oo laga helo wax Eebbe ku siiyey sida carruurta, xoolaha iyo wixi lamida; karaamo. 2. Badasho, taran.

waa la naqliyay ✓

f. n. blessing, divine favor

waa la naqliyay ✓

barakada: (n) [Plural barakooyin-ka] holiness (holinis); glory (galoori)

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho wiil ama gabadh dhalashadeeda la bishaaraystay barako iyo khayr.

2

barako -da: (magac, dhedig, keli) gallad gaar ah, dadka qaar Ilaahay ku mannaysto, dheeri iyo siyaado. Badda iyo buuraha Allaw barako noo geli Dh: karaamo, barkhad, taran, lii, qaneecaad.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: blessing, divine favor

3

lx: barako

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: barako

waa la naqliyay ✓

m.dh Haweeney aad nacas u ah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ceeb; bayuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Halaka-da)

2

Waxyeelo daran oo qof, kd., la gaarsiiyo.

waa la naqliyay ✓